Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 07.05.1975 74876 KI. 21n?,9/48 MKP H04n 9/48 K — Twórca wynalazku: Andrzej Bartosiak Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo- -Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska) Sposób tlumienia zaklócen dekodowanych sygnalów chrominancji w telewizji kolorowej systemu SECAM oraz uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób tlumienia zaklócen dekodowanych sygnalów chrominancji w telewizji kolorowej systemu SECAM oraz uklad do stosowania tego sposobu, przeznaczony do eli¬ minacji zaklócen wystepujacych w torach prze¬ sylowych oraz przy odbiorze emisji bezposredniej w warunkach studyjnych.Sygnaly chrominancji wydzielone w dekoderze odbiornikowym z sygnalu wizji wystepuja lacznie z zaklóceniami, przy czym silne zaklócenia moga powodowac nawet zanik sygnalów chrominancji.Znane sa rozwiazania dekoderów odbiorniko- wych i pomiarowych z ogranicznikami amplitu¬ dy, których zadaniem jest wytlumienie zaklócen nalozonych na sygnal chrominancji.Wada tych rozwiazan jest ich nieskutecznosc zwlaszcza w przypadku calkowitego chwilowego zaniku sygnalu chrominancji, charakteryzujace sie pojawieniem na ekranie odbiornika nieregularnych podluznych zaklócen kolorowych, ograniczajacych subiektywny próg akceptacji obrazu.Oprócz zaklócen wystepujacych w torach prze¬ sylowych przy odbiorze emisji niezaklóconej, na przyklad w warunkach studyjnych, podczas przer¬ wy w nadawaniu sygnalów chrominancji w okre¬ sie pojawienia sie impulsów synchronizujacych powstaja zaklócenia w sygnale zdemodulowanym.Zaklócenia te pojawiaja sie w czasie powrotu strumienia elektronów i pomimo, ze na ekranie kineskopu bezposrednio nie sa widoczne, utrud- 15 20 25 2 niaja prawidlowe ustalanie punktu pracy kines¬ kopu. Wyeliminowanie tych zaklócen wymaga sto¬ sowania dodatkowych, skomplikowanych ukladów wygaszajacych, badz ukladów uzupelniajacych brakujace sygnaly chrominancji przy wykorzy¬ staniu specjalnych generatorów i ukladów prze¬ laczajacych.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu tlu¬ mienia zaklócen dekodowanych sygnalów chromi¬ nancji w systemie telewizji kolorowej SECAM oraz opracowanie urzadzenia, które zapewni nie¬ zaklócony odbiór przy wystapieniu zaklócen w to¬ rze przesylowym oraz w warunkach studyjnych przy wystapieniu przerwy w nadawaniu sygnalu chrominancji.Cel ten zostal osiagniety przez wlaczenie petli automatycznej regulacji fazy w dowolne miejsce toru modulowanych czestotliwosciowo sygnalów chrominancji dekodera odbiornikowego.Istota wynalazku polega na tym, ze porównuje sie fazy modulowanego czestotliwosciowo sygnalu chrominancji z generowanym lokalnie sygnalem o zblizonej czestotliwosci, a uzyskanym sygnalem bledu fazy koryguje sie czestotliwosc sygnalu ge¬ neratora lokalnego tak, aby czestotliwosc ta nada¬ zala za zmianami czestotliwosci chwilowej sygna¬ lów chrominancji, przy czym miedzy czestotliwos¬ cia sygnalu generatora lokalnego a czestotliwoscia sygnalów chrominancji istnieje zaleznosc czasowa, 74 87674 876 3 4 odpowiadajaca charakterystyce przejsciowej obwo¬ du deemfazy malej czestotliwosci.Rozwiazanie wedlug wynalazku zapewnia zmniejszenie dopuszczalnego minimalnego stosun¬ ku sygnalu do szumu i dzieki temu umozliwia powiekszenie zasiegu poprawnego odbioru emisji programów telewizyjnych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania przedstawionych na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo¬ kowy ukladu do tlumienia zaklócen dekodowa¬ nych sygnalów chrominancji, wlaczony w obwód dekodera odbiornikowego przed punktem rozgale¬ zienia toru sygnalowego na tor bezposredni i tor opózniony, natomiast fig. 2 przedstawia odmiane ukladu wedlug wynalazku.Przyklad wykonania wedlug fig. 1 zawiera uklad deemfazy w. cz. 1, polaczony kaskadowo z ukla¬ dem wstepnego ograniczania amplitudy 2, na wyj¬ sciu którego wlaczony jest detektor fazy 3 po¬ laczony z wyjsciem generatora lokalnego 6 o mo¬ dulowanej czestotliwosci oraz z wejsciem regula¬ cyjnym tego generatora poprzez filtr dolnoprze- pustowy 4 i uklad wzmacniajaco-sumujacy 5, do którego równiez doprowadzony jest z generatora 11 sygnal fali prostokatnej o czestotliwosci rów¬ nej polowie czestotliwosci odchylania poziomego, o wspólczynniku wypelnienia równym 0,5 i odpo¬ wiednio wybranej polaryzacji. Wyjscie generatora lokalnego 6 jest polaczone z wejsciem toru bez¬ posrednich sygnalów 7 i z wejsciem toru sygna¬ lów opóznionych 8, których wyjscia polaczone sa z przelacznikiem krzyzowym 9.Odmiana ukladu przedstawiona na fig. 2 sklada sie z ukladu deemfazy w. cz. 1 polaczonego kaska¬ dowo . z ukladem wstepnego ograniczania 2, wyj¬ scie którego polaczone jest z wejsciem toru sygna¬ lu bezposredniego 7 i wejsciem toru sygnalu opóz¬ nionego 8. Wyjscia obu torów 7 i 8 sa polaczone z przelacznikiem krzyzowym 9 wyposazonym w dwa wyjscia, a do kazdego z nich przylaczony jest detektor fazy 3 polaczony z wyjsciem generatora lokalnego 6 i z filtrem dolnoprzepustowym 4, któ¬ rego wyjscie jest polaczone z wejsciem regula¬ cyjnym generatora lokalnego 6 modulowanego czestotliwosciowe Zasada dzialania ukladu polega na tym, ze za¬ klócony sygnal chrominancji o wstepnie skorygo* wanej charakterystyce poprzez uklad deemfazy w. cz. i uklad wstepnego ograniczania amplitudy zostaje doprowadzony do detektora fazy. Do tego samego detektora doprowadza sie sygnal z gene¬ ratora lokalnego modulowany czestotliwosciowe Napiecie bledu uzyskiwane na wyjsciu detektora fazy jest proporcjonalne do sinusa róznicy faz.Napiecie to po przejsciu przez filtr dolnoprzepu- stowy o charakterystyce dobranej tak, ze zapew¬ nia spelnienie funkcji deemfazy m.cz. zostaje po¬ zbawione skladowej wielkiej czestotliwosci. W celu zapewniania mniej krytycznej pracy petli automatycznej regulacji fazy ze wzgledu na zmia¬ ny czestotliwosci spoczynkowej sygnalów chromi¬ nancji dla kolejnych linii analizy, do napiecia ble¬ du dodawane jest w ukladzie wzmacniajaco-sumu- jacym napiecie fali prostokatnej z generatora o czestotliwosci równej polowie czestotliwosci od¬ chylania poziomego, o wspólczynniku wypelnienia równym 0,5 i odpowiednio wybranej polaryzacji.Napiecie wypadkowe uzyskane na wyjsciu ukla- 5 du wzmacniajaco-sumujacego moduluje czestotli¬ wosc generatora lokalnego tak, ze jego sygnal wyjsciowy . odpowiada sygnalowi chrominancji i charakteryzuje sie ciagloscia, nawet dla momen¬ tów wystepowania przerw w sygnale wejsciowym. 10 Otrzymany sygnal chrominancji poddaje sie znanym operacjom w torach sygnalu bezposred¬ niego i sygnalu opóznionego, a nastepnie w prze¬ laczniku krzyzowym i demodulatorach czestotli¬ wosci dekodera odbiornika. 15 PL