Pierwszenstwo: 29.12.1971 (P. 152605) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 03.02.1975 74532 KI. 60b,3/10 MKP F15c3/10 Twórcy wynalazku: Wieslaw Zapalowicz, Eugeniusz Ruchwa, Józef Mi¬ siek, Jan Sidor, Jaroslaw Matwijiszyn, Tadeusz Ba- nek, Lukasz Wesierski, Teodor Maslanka Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Wielofunkcyjny element diodowy Przedmiotem wynalazku jest wielofunkcyjny ele¬ ment diodowy znajdujacy zastosowanie w strumie¬ niowych ukladach automatycznej regulacji.Znana dioda strumieniowa zawiera dysze przewo- dzaca, której wylot jest polaczony z wlotem dyszy zaporowej poprzez wykrój ksztaltowy utworzony przez wypukla sciane splywowa usytuowana na¬ przeciw wlotu dyszy zaporowej i dwie sciany kie¬ rownicze znajdujace sie po obu stronach dyszy za¬ porowej majacej wlot zakonczony ostrzami obcina¬ jacymi. Wykrój ksztaltowy jest polaczony z atmos¬ fera poprzez dwa kanaly odprowadzajace, usytuo¬ wane po obu stronach dyszy przewodzacej, przy czym kanal polaczony wypukla sciana splywowa z wy¬ lotem dyszy przewodzacej stanowi kanal ezektorowy zaopatrzony w dlawik turbulenitny.Dioda ta poza przewodzeniem sygnalu w jednym kierunku i wytwarzaniu zerowego a nawet ujem¬ nego sygnalu w kierunku zaporowym nie jest przy¬ stosowana do spelniania zadnej innej funkcji.Celem wynalazku jest element diodowy umozli¬ wiajacy oprócz przewodzenia sygnalu, jego róznicz¬ kowanie i przewodzenie w jednym kierunku.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie wielofunkcyjnego elementu diodowego, zawieraja¬ cego w korpusie wykrój ksztaltowy, laczacy dwa kanaly odprowadzajace . polaczone z atmosfera, z których jeden jest ezektorowy, oraz dysze zaporo¬ wa, dysze przewodzaca i dysze formujaca usytuowa¬ na pomiedzy kanalem ezektorowym, a dysza zapo- 10 15 25 30 rowa. Os dyszy przewodzacej przecina sie z osia dyszy zaporowej w plaszczyznie jej wlotu pod katem mniejszym od 60°, a os dyszy formujacej przecina sie z osia dyszy przewodzacej w plaszczyznie jej wlotu pod katem mniejszym od 60°. Dysze zaopa¬ trzone sa w oddzielne kolektory. Wykrój ksztaltowy tworza dwie wypukle sciany splywowe, z których jedna znajduje sie miedzy wylotem dyszy przewo¬ dzacej a kanalem ezektorowym, a druga jest usy¬ tuowana pomiedzy wylotem dyszy przewodzacej, a kanalem odprowadzajacym oraz dwie sciany kie¬ rownicze znajdujace sie po obu stronach wlotu dy¬ szy zaporowej zakonczonego ostrzami obcinajacymi.Odmiana wielofunkcyjnego elementu diodowego jest wyposazona w dysze sterujaca. Wylot dyszy ste¬ rujacej jesit usytuowany u wylotu dyszy formuja¬ cej, a osie tych dysz sa nachylone do siebie pod ka¬ tem ostrym wiekszym od 30°. Dysza sterujaca laczy sie z oddzielnym kolektorem. Kolejna odmiana wie¬ lofunkcyjnego elementu diodowego ma kanal, la¬ czacy kolektor dyszy formujacej z kolektorem dyszy sterujacej.Zaleta wielofunkcyjnego elementu diodego wedlug wynalazku jest oprócz rózniczkowania i przewodze¬ nia sygnalu w jednym kierunku mozliwosc realiza¬ cji funkcji negacji oraz duza pewnosc dzialania i powtarzalnosc jego wykonania.Wielofunkcyjny element diodowy, wedlug wyna¬ lazku jest przedstawiony schematycznie w przykla¬ dowym wykonaniu na rysunku, w przekroju po- 7453274532 3 przecznym, na którym fig. i przedstawia wielofuink- cyjny element diodowy, fig. 2 odmiane tego elemen¬ tu, fig. 3 kolejna odmiane tego elementu.Przedmiot wynalazku zawiera w korpusie 1 wy¬ krój ksztaltowy 2 laczacy wylot dyszy przewodzacej 3, wylot dyszy zaporowej 4, oraz wylot dyszy for¬ mujacej 5 (fig. 1). Os dyszy ptrzeiwodizaicej 3 ,prizeciinia sie z osia dyszy zaporowej 4 w plaszczyznie jej wlo¬ tu pod katem mniejszym od 60°, a os dyszy formu¬ jacej '5 przecina sie z osia dyszy przewodzacej- 3 w plaszczyznie jej wylotu pod katem mniejszym od 60°. Dysza przewodzaca 3, zaporowa 4 i formujaca 5 sa zaopatrzone w oddzielne kolektory 6, 7, 8. Wykrój ksztaltowy 2 ma polaczenie z atmosfera poprzez dwa kanaly odprowadzajace 9 i 10, usytuowane po obu stronach dyszy przewodzacej 3, przy czym kanal znajdujacy sie miedzy dysza przewodzaca 3, a dy¬ sza formujaca 5 stanowi kanal ezektorowy 10 zaopa¬ trzony w .dlawik turbulentny 11. Wykrój ksztalto¬ wy 2 tworza dwie wypukle sciany splywowe 12 i 13 usytuowane po obu stronach dyszy przewodzacej 3, miedzy jej wylotem, a wlotem kanalów odprowa¬ dzajacych 9 i 10 oraz dwie sciany kierownicze 14 i 15 znajdujace sie po obu stronach dyszy zaporowej 4 o wylocie zakonczonym ostrzami obcinajacymi 16 i 17. Odmiana wielofunkcyjnego elementu diodowe¬ go, wedlug wynalazku, jest wyposazona w dysze sterujaca 18, polaczona z oddzielnym kolektorem 19, (majaca wylot usytuowany u wylotu dyiszy for¬ mujacej 5 (fig. i2). Os dyszy sterujacej 18 jest na¬ chylona do osi dyszy formujacej 5 pod katem ostrym wiekszym od 30°.Kolejna odmiana wielofunkcyjnego elementu dio¬ dowego, wedlug wynalazku, ma kanal 20 .laczacy kolektor 8 dyszy formujacej 5 z kolektorem 19 dy¬ szy sterujacej 18.W ukladzie automatycznej regulacji wielofunk¬ cyjny element diodowy, wedlug wynalazku, ma dy¬ sze 3 i 4 polaczone poprzez kolektory 6 i 7 z elemen¬ tami sterowania. Czesc sygnalu w postaci strumie¬ nia czynnika wyplywajacego z dyszy przewodzacej 3 po przeplynieciu przez wykrój ksztaltowy 2 dostaje sie do dyszy zaporowej 4 a pozostala czesc tego stru¬ mienia obcieta ostrzami 16 i 17, splywa po scianach kierowniczych 14 i 15 i przez kanaly odprowadzaja¬ ce 9 i 10, wyplywa na zewnatrz. Z chwila pojawie¬ nia sie sygnalu w dyszy zaporowej 4, wyplywaja¬ cy z niej strumien czynnika do wykroju ksztalto¬ wego 2, uderza o wypukla sciane 13 i splywa po niej do kanalu ezektorowego 10, którym wydostaje sie na zewnatrz, przy czym w dyszy przewodzacej 3 nie pojawi sie zaden sygnal. W przypadku polaczenia z elementami sterowania dyszy przewodzacej 3 i dyszy formujacej 5, poprzez przynalezne im kolek¬ tory 6 i 8, czesc wyplywajacego z dyszy formujacej 5 strumienia czynnika wpada do dyszy przewodza¬ cej 3, a pozostala czesc tego strumienia, obcieta przez krawedzie wlotu dyszy 3, splywa po wypu¬ klych scianach .12 i ,13 do kanalów odprowadzaja¬ cych 9 i 10, którymi wyplywa na zewnatrz. Z chwila pojawienia sie sygnalu w dyszy przewodzacej 3 wy¬ plywajacy z niej do wykroju ksztaltowego 2 stru¬ mien czynnika zostaje odprowadzony na zewnatrz poprzez dysze zaporowa 4, sciany ^kierownicze 14 4 , i 15 i kanaly 9 i 10, przy czym w dyszy formujacej 5 nie pojawi sie zaden, sygnal.W przypadku polaczenia dyszy zaporowej 4 i dy¬ szy formujacej 5 poprzez kolektory 7 i 8 z elementa- 5 mi sterowania, przy równoczesnym odcieciu kolek¬ tora 6 dyszy przewodzacej 3 od ukladu sterowania i atmosfery, wyplywajacej z dyszy formujacej 5 strumien czynnika po przeplynieciu przez, wykrój ksztaltowy 2 dostaje sie do dyszy przewodzacej 3 10 i jej kolektora 6. Po zaniku sygnalu w dyszy for¬ mujacej 5 zmagazynowany czynnik w dyszy 3 i jej kolektorze 6 stanowiacym pojemnosc, wyplywa dy¬ sza 3 i po przeplynieciu przez wykrój ksztaltowy 2 wpada do dyszy zaporowej 4 w postaci sygnalu 15 zrózniczkowanego. Z chwila pojawienia sie sygnalu w dyszy zaporowej 4, wyplywajacy z niej do wykro¬ ju ksztaltowego 2 strumien czynnika, uderza o wy¬ pukla sciane 13 i splywa po niej do kanalu ezekto¬ rowego 10, którym wydostaje sie na zewnatrz, przy 20 czym w dyszy formujacej 5 nie pojawi siez^dejl sygnal.W odmianie wielofunkcyjnego elementu diodowe¬ go, wedlug wynalazku, dysza formujaca 5 poprzez kolektor 8 jest polaczona z elementem zasilania, dy- 25 sza przewodzaca 3 jest polaczona poprzez kolektor 6 z elementem odbierajacym, a dysza sterujaca 18 jest polaczona poprzez kolektor 19 z elementem steruja¬ cym. Z chwila pojawienia sie sygnalu w-dyszy^ior- mujacej 5 wyplywajacy z niej strumien czynnika 30 do wykroju ksztaltowego 2 dostaje sie do dyszy przewodzacej 3. Z chwila pojawienia sie sygnalu w dyszy sterujacej 18 wyplywajacy z niej strumien odchyla strumien czynnika wyplywajacy z dyszy formujacej 5. Odchylony strumien z dyszy 5 pada 35 na sciane splywowa 13, a nastepnie kanalem ezek- torowym 10 wydostaje sie na zewnatrz, przy czym w dyszy przewodzacej nie .pojawi sie zaden sygnal co daje funkcje negacji.Kolejna odmiana wielofunkcyjnego elementu, we- *° dlug wynalazku, w ukladzie automatycznej regula¬ cji ma dysze 3 i 5 poprzez ich kolektory 6 i 8 po-? laczone z elementarni sterowania, a dysze sterujaca 18 ma polaczona z kolektorem 8 poprzez kolektor 19 i kanal 20. Z chwila pojawienia sie w kolektorze 45 8 sygnalu w postaci sprzezonego czynnika czesc tego czynnika dostaje sie do dyszy formujacej 5 z której po przeplynieciu przez wykrój ksztaltowy 2 wpada do dyszy przewodzacej 3. Pozostala czesc czynnika dostaje sie poprzez kanal 20 i kolektor 19 do dyszy 50 sterujacej 18 i odchyla strumien czynnika wyplywa¬ jacy z dyszy formujacej 5. Odchylony strumien pada na sciane splywowa 13 a nastepnie kanalem ezek¬ torowym 10 wydostaje sie na zewnatrz, przy czym dysza formujaca 3 odbiera sygnal zrózniczkowany; 55 Z chwila pojawienia sie sygnalu w dyszy przewodza¬ cej 3 wyplywajacy z niej do wykroju ksztaltowego 2 strumien czynnika zostaje odprowadzony na ze¬ wnatrz poprzez dysze zaporowa 4, sciany kierowni-* cze 14 i 15 i kanaly 9 i 10, przy czym w dyszy ior- mujacej 5 nie pojawti sie zaden sygnal. - PL PL