Pierwszenstwo: 16.12.1971 (P. 152186) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.04.1975 74429 KI. 5a,49/00 MKP E21b 49/00 CZYTELNIA Urzed* Patentom hbkii) bumw ¦?¦ ¦'• Twórca wynalazku: Jan Boguslaw Gwiazda Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do badania skal w otworach wiertniczych Pnzedtmiotein wynalazku jest urzadzenie do ba¬ dania wlasnosci technicznych skal w otworach wiertniczych za pomoca mlotka odbojnego.Znane sa mlotki odfoojine stosowane (powszechnie w podziemiach kopaln do badania jakosci skal stropowych wyrobisk. Konstrukcja tych mlotków pozwala na badanie skal do glebokosci nie przekra¬ czajacej 10 cm od powierzchni stropu. Tymczasem dla prawidlowego kierowania stropem, duze znacze¬ nie ma znajomosc wlasnosci skal zalegajacych w pewnej odleglosci od tej powierzchni. Dobra znajomosc skal zalegajacych zarówno w sitropie bezposrednim jak i w stropie zasadniczym pozwala na racjonalne wykonywanie zawalu skal stropo¬ wych i tym samym niedopuszczanie do niebezpiecz¬ nego nagiromadzenia sie naprezen w tych skalach, które moglyby doprowadzic do tapniecia.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia umozliwiajacego badanie wlasnosci skal na dowol^ nej odleglosci od powierzchni stropu wyrobiska górniczego.Cel (ten zostal osiagniety za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku. Istota tego urzadzenia polega na zastosowaniu dynamometru polaczonego za po-, moca rury z kadlubem zaopatrzonym w wewnetrz¬ ne wydrazenie, w którym jest umieszczony mlotek odbojny oraz zamocowana dwuramienna dzwignia o ramionach wzajemnie prostopadlych.Pomiedzy mlotkiem odbojnym i krótszym ramie¬ niem tej dzwigni jest umieszczony sworzen, osa- 20 25 39 dzony przesuwnie w tulei. Natomiast pod dluzszym ramieniem dzwigni, na powierzchni odbojnego mlotka jest umieszczony przycisk, a naprzeciw tego ramienia zamocowany zatrzask. Taka konstrukcja urzadzenia umozliwia przeprowadzanie badan wlas¬ nosci technicznych skal stropowych na dowolnej odleglosci od powierzchni stropu, co ma duze zna¬ czenie dla prawidlowego kierowania sitropem wy¬ robisk eksploatacyjnych. Poza tym urzadzenie we¬ dlug wynalazku charakteryzuje sie stosunkowo prosta konstrukcja, latwa zarówno w wykonaniu jak i w obsludze oraz niezawodna w dzialaniu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w podluznym przekroju osiowym, a fig. 2 — dynamomefcr dociskajacy mlo¬ tek odbojny równiez w przekroju osiowym.Jak uwidoczniono na rysunku, urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z kadluba 1 zaopatrzonego w wydrazenie la, w którym na osi 2 jest osadzona obrotowo dwuramienna dzwignia 3 o ramionach wzajemnie prostopadlych. Od przodu w kadlubie 1 jest zamocowana tulejka 4, a na tej tulejce umiesz¬ czona srubowa sprezyna 5. Natomiast wewnatrz tu¬ lejki 4 znajduje sie osadzony przesuwnie sworzen 6, którego kolnierz z jednej strony opiera sie o sprezyne 5, a z drugiej strony o wypukle dno od¬ bojnego mlotka 7 umieszczonego w wydrazeniu la kadluba 1 tak, aby jego grot 8 wystawal na ze- wnaicrz urzadzenia. Przed wypadnieciem z wydra- 7442974429 3 zenia la mlotek 7 chroni oslona 9 zamocowana do kadluba 1 za pomoca sruby 10, która to oslona ma otwór 11 dla odczytywania pomierzonych wartosci.Na powierzchni zewnetrznej odbojnego mlotka 7, - pod dluzszym ramieniem dzwigni 3, znajduje sie 5 przycisk 12, a naprzeciw tego ramienia jest umie¬ szczony zatrzask 13 wyposazony w uchwyt 14 wy¬ stajacy na zewnatrz kadluba 1. Kadlub 1 urzadze¬ nia jest polaczony za pomoca rury 15 z dynamome- trem zlozonym z trzpienia 16 z jednej strony pola- 10 czonego trwale z uchwytem 17, a z drugiej strony za pomoca kolka 18, przesuwnie z rura 15. Na trzpieniu tym sa osadzone, spiralna sprezyna 19 i tuleja 20 polaczona jednym koncem z rura 15, a drugim swobodnie przesuwajaca sie po trapie- 15 niu 16.Badanie wlasnosci skal w otworach wiertniczych za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób.W stropie wyrobiska górniczego wierci sie otwór 20 o okreslonej glebokosci. Nastepnie dno tego otworu wyrównuje sie za pomoca specjalnej koronki wiert¬ niczej, po -czym do otworu wprowadza sie urzadze¬ nie wraz z zamocowanym w nim odbojnym mlot¬ kiem 7 dociskajac grot 8 tego mlotka do dna otwo- 25 ru. Docisk ten spowoduje ugiecie sie sprezyny 5 oraz przesuniecie sie sworznia 6 w kierunku krót¬ szego ramienia dzwigni 3. Jednoczesnie nastepuje ugiecie sie sprezyny 19 dynamometru i przesunie¬ cie trzpienia 16 w kierunku rury 15. Przy odpo- 30 wiednio duzym nacisku nastepuje samoczynny od¬ bój mlotka 7 i pomiar wskaznika odbojnosci bada¬ nej skaly.Dalszy docisk mlotka 7 do dna otworu spowoduje odchylenie dzwigni 3 przez sworzen 6, która swoim 35 dluzszym ramieniem wcisnie przycisk 12 i wyzwoli zatrzask 13. Moment zaskoczenia zatrzasku 13 syg¬ nalizuje dynamometr przez oparcie sie tulei 20 o kolnierz 16a trzpienia 16. Wówczas 'Urzadzenie wyjmuje sie z otworu wiertniczego i przez otwór 11 w oslonie 9 odczytuje sie zamierzony wskaznik od¬ bojnosci. Zwolnienie nacisku na grot 8 spowoduje, ze pod dzialaniem sprezyny 5, sworzen 6 wróci do swego pierwotnego polozenia. Po odczytaniu wyni¬ ku, za pomoca uchwytu 14 odciaga sie zatrzask 13, co spowoduje powrót przycisku 12 i dzwigni 3 do pierwotnego polozenia. Zwolniony przycisk 12 zwalnia z kolei tarcze kasujaca wynik dokonanego pomiaru, przygotowujac tym samym przyrzad do nastepnego pomiaru. PL PL