Pierwszenstwo: 09.12.1971 (P. 152048) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opos patentowy opublikowano: 17.02.1975 74387 KI. 47h,15/20 MKPF16h 15/20 Twórca wynalazku: Karol Tomaszewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Wariator obiegowy Przedmiotem wynalazku jest wariator obiegowy o stalym i zmiennym przelozeniu, znajdujacy zasto¬ sowanie zwlaszcza w (przewijarkach precyzyjnych w przemysle wlókienniczym.Znany wariator obiegowy zawiera zaklinowane posobnie na wale wejsciowym dwa cierne kola stoz¬ kowe, z których kolo usytuowane po stronie napedu jest sprzezone z jednym kolem posredniczacym ko¬ la dwustozkowego. Drugie kolo posredniczace kola dwustozkowego jest sprzezone poprzez ruchome po¬ dwójne kolo srodkowe z jednym kolem dwustozko¬ wego satelity, którego drugie kolo jest sprzezone z kolem zaklinowanym na wale wejsciowym, po stronie walu wyjsciowego. Dwustozkowy satelita jest ulozyskowany na jarzmie, stanowiacym wal wyjsciowy.Wada tego wariatora jest brak mozliwosci uzy¬ skania multiplikacji predkosci katowej walu wyjs¬ ciowego.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionej wa- dy: Cel ten zostal osiagniety za pomoca wariatora obiegowego, w którym pierwsze kolo podwójnego kola srodkowego jest sprzezone ciernie z pierwszym satelita dwustozkowym ulozyskowaeym na pierw¬ szym jarzmie, przy czym pierwsze kolo stozkowe pierwszego satelity dwustozkowego i kolo stozkowe drugiego satelity dwustozkowego sa sprzezone cier¬ nie z kolami stozkowymi walów wejsciowych i wyjs¬ ciowego polaczonych poprzez wal posredniczacy za 10 15 20 25 30 2 pomoca sprzegiel rozlacznych pierwszego i drugie¬ go oraz ulozyskowanych na nim jarzm pierwszego i drugiego pomiedzy, którymi znajduje sie sprezyna i sprzeglo zaciskowe.Zaleta wariatora obiegowego, wedlug wynalazku, jest automatyczna zmiana przelozenia w kierunku multiplikacji i redukcji predkosci katowej walu wyjsciowego od przelozenia równego 1 :1 przy sta¬ lej predkosci katowej walu wejsciowego. Wariator, wedlug wynalazku, charakteryzuje sie ponsdto ma¬ lymi stratami mocy, zwlaszcza przy przelozeniu 1:1.Wariator obiegowy, wedlug wynalazku, jest przed¬ stawiony w przykladowym rozwiazaniu, schema¬ tycznie na rysunku.Przedmiot wynalazku zawiera kolo stozkowe wa¬ lu wejsciowego 1 sprzezone ciernie z pierwszym kolem stozkowym 2 pierwszego satelity dwustozko¬ wym 2 pierwszego satelity dwustozkowego ulozy- skowanego na pierwszym jarzmie 3 osadzonym obrotowo na wale posredniczacym 4 po stronie kola stozkowego walu wejsciowego 1. Wal posredniczacy 4 jest polaczony poprzez pierwsze sprzeglo roz¬ laczne 5 i sprezyne 6 z kolem stozkowym walu wejsciowego 1. Drugie kolo stozkowe 7 pierwszego satelity dwustozkowego . jest sprzezone ciernie z pierwszym kolem 8 podwójnego kola srodkowego, osadzonego przesuwnie w prowadnicy 9* Drugie kolo 10 podwójnego kola srodkowego jest sprzezone z drugim kolem stozkowym ,11 drugiego satelity dwustozkowego ulozyskowaneigo na drugim jarzmie 7438774387 3 12 osadzonym obrotowo ma wale posredniczacym 4.Pierwsze kolo stozkowe 13 drugiego satelity dwu- stozkowego jest sprzezone ciernie z kolem stozkowym walu wyjsciowego 14.Na wale posredniczacym 4 od strony kola stoz¬ kowego walu wyjsciowego 14 jest osadzony obroto- wo-przesuwnie pierscien oporowy 15, przy czym wal posredniczacy 4 jest polaczony za pomoca dru¬ giego sprzegla rozlacznego 16 z kolem stozkowym walu wyjsciowego 14. Kolo stozkowe walu wyjscio¬ wego 14 jest sprzezone z kolem stozkowym walu wejsciowego 1 za pomoca sprzegla zaciskowego 17 naikorzystniej kulkowego. Na wale posredniczacym 4 znajduje ~sie^m$yna 18 dociskajaca poprzez pierwsze jarzmo"fr pierwszego satelite dwustozko- wego za pomoca kola stozkowego 7 do kola srodko¬ wego*walu wejsciowego 1 oraz. poprzez drugie jarz¬ mo 12 drugiego satelite ótousitozkDwego za posred- nriotweim kola latozkowegio 11 do kola srodkowego 10 t toola stozkowego 13 -dta kola stozkowego walu wyjs¬ ciowego 14.Wardator obiegowy jest wyposazony w popychacz 19 stykajacy sie czolowo z koncem walu posredni¬ czacego 4, po stronie kola stozkowego walu wyjscio¬ wego 14. Popychacz 19 jest osadzony przesuwnie w prowadnicy 20. Podwójne kolo srodkowe i po¬ pychacz 19 sa wyposazone w mechanizmy nastaw- cze reczne lub automatyczne nieuwidoczndone na rysunku.W czasie pracy wariatora obiegowego, wedlug wy¬ nalazku, w przypadku zasprzeglonego za pomoca popychacza 19 walu posredniczacego 4 z kolem stoz- lftowym walu wejsciowego 1 i walu wyjsciowego 14 oraz rozlaczonego za pomoca pierscienia oporowego 15 kola stozkowego walu wyjsciowego 14 od kola stozkowego 13 drugiego dwustozkowego satelity, ruch obrotowy kola stozkowego walu wejsciowego 1 Jest przenoszony poprzez wal posredniczacy 4 na kolo stozkowe walu wyjsciowego 14 przy przeloze¬ niu kinematycznym 1:1. Równoczesnie pierwszy dwustozkowy satelita a sprzezone z nim pierwsze jarzmo 3 oraz drugi satelita dwustozkowy i drugie jarzmo 12 wykonuja ruch jalowy.W celu zmiany predkosci katowej kola stozko¬ wego walu wyjsciowego 14 ustawia sie w polozeniu 4 srodkowym kola 8 i 10 podwójnego kola srodkowe¬ go, zas popychacz 19 przesuwa sie w kierunku kola stozkowego walu wyjsciowego 14. W wyniku prze- * suniecia popychacza 19 sprezyna 6 wysprzegla wal 5 posredniczacy 4, sprezyna 18 powoduje docisniecie drugiego jarzma 12 do kola stozkowego U drugiego satelity dwustozkowego, a sprzeglo zaciskowe 17 zasprzegla pierwsze jarzmo 3 z drugim jarzmem 12.Redukcje i multiptikacje predkosci katowej, kola io stozkowego walu wyjsciowego 14 uzyskuje sie w wyniku przesuwania kól 8 i 10 podwójnego kola srodkowego, przy czym w celu uzyskania redukcji przesuwa sie podwójne kolo srodkowe w kierunku kola stozkowego walu wyjsciowego 14, a multipli- 15 kacje, w kierunku kola stozkowego walu wejscio¬ wego 1. PL PL