Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu z mozliwoscia ciaglego lub okresowego pomiaru sily osiowej, wynikajacej z napiecia wstepnego polaczenia. Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu moze byc wykorzystany polaczeniach mechanicznych o róznych odmianach konstrukcyjnych (np. polaczenia zakladkowe, nakladkowe, kol- nierzowe, bezposrednie (sruba wkrecona w jeden z laczonych elementów), posrednie (gdzie stosuje sie nakretki), z dodatkowym zabezpieczeniem w postaci róznego rodzaju podkladek). Stosowanie laczników z funkcja pomiaru sily (tzw. inteligentnych laczników) w polaczeniu moze przyniesc wiele korzysci i znacznie zwiekszyc bezpieczenstwo oraz wydajnosc w róznych dziedzinach. Inteligentne laczniki moga sygnalizowac spadek napiecia w polaczeniach, co umozliwia wczesna de- tekcje problemów zwiazanych z luzami w polaczeniu lub zmniejszajacym sie napieciem. Dzieki temu mozna podjac dzialania naprawcze, zanim sytuacja stanie sie powazna lub potencjalnie niebezpieczna. W przemysle, zwlaszcza w sektorach zwiazanych z budownictwem, energetyka czy transportem, utrzymanie wlasciwego napiecia w polaczeniach jest istotne dla bezpieczenstwa pracowników i uzyt- kowników. Inteligentne laczniki pozwalaja na monitorowanie i zapobieganie problemom, co zwieksza ogólne bezpieczenstwo. Mozliwosc monitorowania napiecia w polaczeniach pozwala na lepsze planowanie i optymalizacje ich konserwacji. Mozna unikac konserwacji rutynowej w przypadku, gdy polaczenia sa w dobrym stanie, co moze zaoszczedzic czas i koszty. Dzieki wczesnej identyfikacji problemów i odpowiednim dzialaniom naprawczym mozna zmniejszyc ryzyko awarii w systemach lub konstrukcjach, co moze znaczaco zmniejszyc koszty i zaklócenia zwiazane z awariami. Stosowanie inteligentnych laczników moze przyczynic sie do zwiekszenia trwalosci konstrukcji lub urzadzen, co jest szczególnie wazne w przypadku dlugoterminowych projektów lub obiektów. W niektórych przypadkach mozna zdalnie monitorowac napiecie w polaczeniach, co pozwala na szybka reakcje na zmiany bez potrzeby fizycznego sprawdzania kazdego polaczenia. Wszystkie te korzysci moga przyczynic sie do poprawy niezawodnosci, trwalosci i bezpieczen- stwa w róznych dziedzinach, w których stosowane sa polaczenia srubowe. Z patentu US2014190267A1 Fastener tension monitoring system znany jest system monitorowa- nia naprezenia elementów zlacznych, na przyklad sruby. System zawiera material piezoelektryczny w rdzeniu trzpienia lacznika lub osadzony wokól trzpienia. Material piezoelektryczny komunikuje sie elektrycznie z elektrycznym urzadzeniem magazynujacym, mikroprocesorem i nadajnikiem zainstalo- wanym na lbie lacznika. Wibracje lub inne zmiany sily rozciagajacej wytwarzanej przez lacznik powoduja generowanie impulsów elektrycznych przez material piezoelektryczny, generujac energie elektryczna, która jest przechowywana w urzadzeniu magazynujacym i wykorzystywana do obslugi mikroprocesora. W przypadku wykrycia przez mikroprocesor stanu poza tolerancja, nadajnik jest aktywowany w celu wyslania odpowiedniego sygnalu. Odbiornik i komputer sluza do monitorowania takich sygnalów. Mate- rial piezoelektryczny moze zawierac równiez material piroelektryczny do generowania energii elektrycz- nej w wyniku zmian temperatury. W dokumencie patentowym US8695432B2 Screw with stresssensing device ujawniono srube z czujnikiem naprezenia. Sruba sklada sie z glównego korpusu, elementu wspólosiowego i elementu wykrywajacego naprezenia. Korpus glówny ma wydrazony gwintowany otwór wzdluz srodka osi, a ele- ment wspólosiowy jest wkrecany w gwintowany otwór. Element wspólosiowy zawiera wydluzony korpus i dwie gwintowane czesci umieszczone na obu koncach wydluzonego korpusu. Dwie gwintowane czesci sa stosowane do laczenia sie i wkrecania w gwintowany otwór, a zatem naprezenie przylozone do glów- nego korpusu moze byc równiez przylozone do wydluzonego korpusu. Jedna z dwóch gwintowanych czesci ma rowek. Element wykrywajacy naprezenie jest umieszczony na wydluzonym korpusie, a sygnal wykrywany przez element wykrywajacy naprezenie mozna uzyskac za pomoca przewodu przechodza- cego przez rowek. Przedmiotem wzoru uzytkowego jest lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, majacy postac trzpienia, w którym czujnik pomiaru sily umieszczony jest w gwintowanym otworze wy- konanym w osi trzpienia, charakteryzujacy sie tym, ze czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, z dolaczonymi do obu jej konców elektrodami (2), polaczonych przewo- dami (3) z przetwornikiem sygnalu (4) umieszczonym w wybraniu w górnej czesci lba trzpienia. Prze- wód (3) elektrody (2) dolaczonej do dalszego konca elementu pomiarowego (1) przebiega wewnatrz tulei. Korzystnie element pomiarowy (1) wykonany jest z materialu o wlasciwosciach piezolektrycznych Korzystnie element pomiarowy (1) wykonany jest z materialu o wlasciwosciach piezorezystywnych. Korzystnie element pomiarowy (1) wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Korzystnie w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego, identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1). Element pomiarowy o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei jest umieszczony w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacznika, np. sruby, wkretu lub nitu. Czujnik jest wkrecany w otwór (na ze- wnetrznej powierzchni walcowej czujnika wykonano naciecie gwintu), górna, plaska powierzchnia czuj- nika, po jego wkreceniu, znajduje sie ponizej powierzchni dolnej ograniczajacej leb lacznika. Wydluzenie sruby powoduje wydluzenie czujnika, co wplywa na zmiane generowanego pola elektrycznego. Sila w polaczeniu jest okreslana na podstawie zmian wyzej wymienionych wlasciwosci elektrycznych. Sposób sygnalizacji obciazenia osiowego w srubie przez przetwornik moze obejmowac sygnali- zacje bezposrednia lub posrednia. W pierwszym przypadku stosowa jest dioda, której kolor swiecenia zalezy od wartosci sily osiowej. Dioda zintegrowana jest z przetwornikiem, nie wystaje poza lacznik i umieszczona w taki sposób, zeby emitowane przez nia swiatlo bylo widoczne patrzac od strony lba lacznika, od strony, w której w laczniku umieszczony jest przetwornik. Sygnalizacja posrednia wymaga dodatkowego sprzetu do odczytu sily lokalnie lub do przesylania sygnalów na odleglosc. Przetwornik moze byc wyposazony w zintegrowane z nim dodatkowe zlacze, umozliwiajace podlaczenie dedykowanego miernika, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna wartosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna albo tez przetwornik wyposazony jest w zintegrowany z nim transmiter do bezprzewodowej transmisji danych (w dowolnym standardzie) do odpowiedniego systemu monitorowania, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna wartosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna. Wzór uzytkowy zostal przedstawiony na rysunku, na którym Fig. 1 przedstawia lacznik z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu (4). Linia dwupunktowa zaznaczono dodatkowe elementy polaczenia, takie jak laczone elementy (A), (B) oraz nakretke (C). Na kolejnych figurach pokazano w dwóch rzutach (z przodu i z góry) lacznik (Fig. 2), czujnik (Fig. 3), przetwornik (Fig. 4). WARIANT 1 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- elektrycznych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). WARIANT 2 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- rezystywnych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). WARIANT 3 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- elektrycznych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowana z nim diode, niewystajaca poza lacznik. Dioda umieszczona w taki sposób, zeby emi- towane przez nia swiatlo bylo widoczne patrzac od strony lba lacznika, od strony, w której w laczniku umieszczony jest przetwornik. WARIANT 4 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- rezystywnych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowana z nim diode, niewystajaca poza lacznik. Dioda umieszczona w taki sposób, zeby emitowane przez nia swiatlo bylo widoczne patrzac od strony lba lacznika, od strony, w której w laczniku umieszczony jest przetwornik WARIANT 5 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- elektrycznych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowane z nim zlacze, umozliwiajace podlaczenie dedy- kowanego miernika, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna wartosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna. WARIANT 6 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- rezystywnych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowane z nim zlacze, umozliwiajace podlaczenie dedy- kowanego miernika, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna wartosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna. WARIANT 7 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- elektrycznych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowany z nim transmiter do bezprzewodowej transmisji danych do systemu monitorowania, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna war- tosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna. WARIANT 8 Lacznik mechaniczny z funkcja pomiaru sily w polaczeniu, zaopatrzony jest w czujnik polaczony z przetwornikiem sygnalu. Czujnik umieszczony jest w gwintowanym otworze wykonanym w osi lacz- nika. Czujnikiem jest element pomiarowy (1) o ksztalcie zewnetrznie gwintowanej tulei, zaopatrzonej na obu koncach w elektrody (2), które polaczone sa przewodami (3) z przetwornikiem (4) sygnalu5 umieszczonym we lbie lacznika. Element pomiarowy (1) wykonany z materialu o wlasciwosciach piezo- rezystywnych i wyposazony jest w otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Po- nadto w elektrodach (2) wykonane sa wyciecia przelotowe o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego (identycznym jak otwór wewnetrzny tulei elementu pomiarowego (1)). Przetwornik (4) wyposazony jest w zintegrowany z nim transmiter do bezprzewodowej transmisji danych do systemu monitorowania, który na podstawie odczytanej zmiany pola wyswietli aktualna war- tosc sily osiowej oraz informacje czy ta wartosc jest akceptowalna. W kazdym przykladzie wykonania element pomiarowy (1) jest wkrecony w otwór wykonany w osi sruby. Podczas dokrecania sruby laczone elementy (A) i (B) naciskaja na nakretke (C) i leb sruby. Skut- kuje to tym, ze sruba sie wydluza i pojawia sie w niej sila osiowa. Aby zapewnic trwalosc i prawidlowe dzialanie polaczenia, wartosc tej sily musi byc utrzymana w zalecanym zakresie. Gdy sruba sie wydluza, element pomiarowy (1) równiez ulega deformacji, co wplywa na parametry pola elektrycznego oddzia- lujacego na czujnik. Porównujac te parametry z wartosciami referencyjnymi dla niezdeformowanego czujnika, mozna ilosciowo ocenic stopien jego deformacji i nastepnie, za pomoca odpowiednich równan konstytutywnych, okreslic sile osiowa w srubie. Akwizycje i przetwarzanie danych zwiazanych ze zmiana ww. wlasciwosci fizycznych umozliwia przetwornik (4), za posrednictwem elektrod (2) i przewodów (3). Aby ulatwic montaz czujnika w laczniku, w elemencie pomiarowym (1) czujnika wykonany jest otwór wewnetrzny o przekroju w ksztalcie wielokata foremnego. Wazna funkcja tego otworu jest równiez umozliwienie przeprowadzenia przez niego przewodu elektrycznego (3). PL