Pierwszenstwo: 15.11.1971 (P. 151564) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.01.1975 74267 KI. 42o,13/10 MKP GOlp 3/48 Twórca wynalazku: Kazimierz Redlarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Urzadzenie do pomiaru predkosci katowej w stanach nieustalonych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do po¬ miaru predkosci katowej w stanach iiieusitalonych, zwlaszcza do pomiaru niewielkich odchylek pred¬ kosci katowej od predkosci znamionowej, np. w od¬ osobnionych ukladach elektroenergetycznych.Dotychczas do pomiaru predkosci katowej w sta¬ nach nieustalonych stosuje sie przetwornik pred¬ kosci katowej ma czestotliwosc napiecia zmiennego i dyskryimdinator.Uklad takd umozliwia {bezposrednia rejestracje przebiegu zmian predkosci katowej.Znany jest równiez uklad ipamiiarowy skladajacy sie z panzerwornika predkosci katowej na czestotli¬ wosc napiecia zmiennego, cy^firowego miernika czestotliwosci i konwertera analogowo^yfrowego.Wada pierwszego z opisanych ukladów jest ogra¬ niczony zakres pomiarowy uwarunkowany charak¬ terystykami dydkiryminatorów czestotliwosci. Niedo¬ godnoscia drugiego riozwiazaniia jest koniecznosc zastosowania rozbudowanych i kosztownych urza- * dizen elektronicznych.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do pomiaru pa^kosci katowej w stanach nieusta¬ lonych, krtóre nde posiada wad dotychczasowych rozwiazan.Cel ten zostal osiagniety dzieki dolaczeniu do wyjscia przetwornika predkosci katowej na czesto¬ tliwosc napiecia zmiennego przerzuitnika Scnmiitta polaczonego z przerzuitnikiem bistaibLlnym. Jedno wyjscie przerzuitnika bistabilnego dolaczone jest do 10 15 20 25 30 jednego wejscia elementu realizujacego negacje su¬ my, zas drugie wyjscie polaczone jest poprzez przerzutnik monostabilny o nastawionym czasie trwania impulsu z drugim wejsciem tego elementu.Wyjscie elementu realizujacego negacje sumy do¬ prowadzone jest do ukladu zamieniajacego szero¬ kosc impulsu na amplitude.Korzyscia ttechniczna jest mozliwosc -przeprowa¬ dzenia pomiarów predkosci katowej w stanie nieu- sitaOonym, przy wykorzystaniu typowego zestawu do pomiaru sredniej predkosci katowej oraz prostego ukladu bedacego przedmiotem wynalazku.Pirzedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym w schemacie urzadzenia do pomiaru predkosci ka¬ towej w stanach nieustalonych.Urzadzenie zawiera przetwornik 1 predkosci ka¬ towej na czestotliwosc napiecia zmiennego pola¬ czony z Obrotomierzem 2 sredniej predkosci kato¬ wej i przei-zutnikiem SchmSitta 3, który jest dola¬ czony do przerzutnika bistabilnego 4.Jedno wyjscie przerzuitnika bistabilnego 4 dopro¬ wadzone jest do jednego wejscia elementu 5 reali¬ zujacego negacje sumy logicznej, a drugie wyjscie tego przemjitnika polaczone jest poprzez przerzut¬ nik monostalbilny 6 o nastawianym czasie trwania impulsu z drugim wejsciem elementu 5. Sygnal wyjsciowy elementu 5 realizujacego negacje sumy logicznej podaje sie na uklad 7 zamieniajacy sze¬ rokosc impulsu na amplitude, zas napiecia wyjscio- 74 26774 267 we tego ukladu doprowadza sie do rejestratora 8 odchylek .okresu predkosci katowej.Predkosc kajtowa w stanie nieustallonyim powo¬ duje modulacje czesftolMwosci, a ityim samyim zmia¬ ne okresu napiecia generowanego przez przetwor- mik 1. Sygnal wyjsciowy z przetwornika 1, po uformowaniu w przerzutnilku Schimitta 3, wyzwala przerzutnik bisitabilny 4, na wyjsciu którego otrzy¬ muje isie impulsy o czasie trwania równym okre¬ sowi napiecia generowanego przez przetwornik 1.Impulsy z jednego wyjscia przerzuitniika bisita- hilnego 4 doprowadza sie do jednego wejscia ele¬ mentu 5 realizujacego negacje suimy logicznej.Impulsy z drugiego wyjscia przerzutndlka bifitabil- nego 4 wyzwalaja przerzutnik monostalbilny 6 na wyjiscau którego uzyskuje sie impulsy o zadanym czasie trwania równym okresowi wzorcowemu i czestotliwosci równej polowie czestotliwosci na¬ piecia wyjsciowego przetwornika 1. Impulsy te do¬ prowadza sie do drugiego wyjscia elementu 5 rea¬ lizujacego negacje sumy logicznej. Sygnal wyjscio¬ wy elementu 5 stanowia impulsy o czasie trwania równym róznicy okresów napiecia wyjsciowego z przetwornika 1 i sygnalu wzorcowego z prze- rzuitinika imonostalbilnego 6. Nastepne impulsy wyj¬ sciowe elementu 5 doprowadza sie do ukladu 7 zamienialjacego szerokosc impulsu na amplitude i kolejno do rejestratora 8 odchylellj: okresu pred¬ kosci katowej.Czas trwania impulsu przerzutnika monostabiilne- go 6 powinien byc krótszy od okresu napiecia wyjsciowego z przerzutnika 1 o wielkosc odpowia¬ dajaca maksymalnej odchylce predkosci katowej 10 15 25 30 jaka moze wystapic w czasie trwania procesu przejsciowego.Obrotomierz 2 sredniej predkosci katowej wyko¬ rzystuje sie do kalibracji urzadzenia. Kalibracje urzadzenia przeprowadza sie w ten sposób, ze najpierw dobiera sie eksperymentalnie czas trwa¬ nia impulsu wzorcowego oraz predkosc narastania zbocza napiecia w ukladzie 7 zamieniajacym sze¬ rokosc impulsu na amplitude, tak aby na wyjsciu urzadzenia uzyskac mozliwie jak najwieksze zmia¬ ny napiecia wyjsciowego w czasie trwania stanu nieustalonego. Nastepnie po -zarejestrowaniu wy¬ niku pomiaru, ustala sie i mierzy obrotomierzem predkosc katowa odpowiadajaca np. najmniejszej, sredniej i najwiekszej zarejestrowanej amplitudzie napiecia wyjsciowego. PL