Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28. 02. 1975 74187 KI. 42k,27 MKP GOlm 5/00 CZYTELNIA Urzedu' PateMo-, FnlsMci ^~-' Twórca wynalazku: Jerzy Konopka Uprawniany z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im.Stanislawa Staszica, Kraków (Pol¬ ska) Urzadzenie do zdalnego pomiaru i rejestracji konwergencji Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zdal¬ nego pomiaru i rejestracji konwergencji, zwlaszcza do pomiarów wielkosci ugiecia lub rozwarstwienia stropu w kopalni.Znane urzadzenie do pomiaru konwergencji, wy¬ konane w postaci stojaka, usytuowanego pomiedzy stropem a spagiem, sklada sie z dwóch polaczonych teleskopowo rur. Dolina rura stojaka jest zamoco¬ wana przegubowo w górnej plycie konstrukcji nos¬ nej, zakotwiczonej w spagu. Od dolu rura dolna jest polaczona w czesci bocznej z dwoma mierni¬ kami, usytuowanymi wzgledem siebie pod katem 90°. W dolnej rurze jest osadzona przesuwnie gór¬ na rura, zaopatrzona w trzpien z hakiem do za¬ wieszania jej na kotwi, umocowanej w stropie ba¬ danego wyrobiska. Do górnej rury jest przymoco¬ wany pisak, rejestrujacy pomiar konwergencji na papierze, nawinietym na beben, Beben przymoco¬ wany do dolnej rury, jest napedzany mechaniz¬ mem zegarowym.Wada opisanego urzadzenia jest mala doklad¬ nosc pomiaru oraz brak regulacji zakresu pomia¬ ru. Urzadzenie wymaga równiez koniecznosci sto¬ sowania go w kazdym purikcie pomiarowym, co stwarza trudnosci, zwiazane z bezpiecznym dojs¬ ciem, w celu dokonania odczytu pomiaru i konser¬ wacji urzadzenia. Ze wzgledu na znaczny ciezar i duze gabaryty urzadzenia, jest ono niedogodne przy poslugiwaniu sie w warunkach kopalnianych.Ponadto urzadzenie to moze ulec latwemu uszko- 10 15 20 30 dzeniu, miedzy innymi przez spadajace ze stropu odlamki skaly.Celem wynalazku jest umozliwienie pomiaru i re¬ jestracji konwergencji wielu punktów pomiarowych w jednym zabezpieczonym miejscu.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia,. w którym miernik sklada sie z oporni¬ ka potencjometrycznego, z osadzonym na jego wale kolem napedowym, polaczonego kablem z ilorazo- wym przyrzadem wskazujaco-rejestrujacym. Wal opornika potencjometrycznego jest umieszczony w przelotowym otworze dzwigni, wyposazonej w sprezysty element, dociskajacy napedowe kolo do rury stojaka. Opornikiem potencjometrycznym jest wieloobrotowy opornik potencjometryczny.Odmiana urzadzenia ma wal opornika potencjo¬ metrycznego, z osadzonym na nim kolem linowym, umieszczony w otworach przelotowych oslony, po¬ laczonej ze stropem za pomoca linki. Na kolo li¬ nowe jest nawinieta lina, której jeden koniec jest (polaczony ze spagiem, a na drugim koncu liny jest umocowany ciezar.Zaleta urzadzenia do zdalnego pomiaru i reje¬ stracji konwergencji, wedlug wynalazku jest moz¬ liwosc przeprowadzania w bezpiecznym miejscu jednego lub kilku pomiarów i ciaglej ich rejestra¬ cji. Urzadzenie odznacza sie malym gabarytem i ciezarem, co jest duzym udogodnieniem, przy po¬ slugiwaniu sie nim w warunkach kopalnianych.Niewielkie wymiary stwarzaja równiez mozliwosc 7416774167 s 4 stosowania urzadzenia w wiertniczych otworach po¬ miarowych, oraz sa latwe do zabezpieczenia przed zniszczeniem. Ponadto zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze nie wymaga ono stosowania ciezkich rurowych elementów pomiarowych, zwlaszcza przy duzych odleglosciach stropu od spa¬ gu, dzieki stosowaniu liny. Zmiane zakresu pomia¬ ru w duzych granicach uzyskuje sie przez zmiane rezystorów w ilorazowym przyrzadzie wskazujaco- -rejestrujacym lub przez zmiane srednicy kola na¬ pedowego.Urzadzenie do zdalnego pomiaru i rejestracji konwergencji wedlug wynalazku jest uwidocznione w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 — przedstawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie w widoku z przodu, a fig. 3 — odmiane urzadzenia w widoku z przo¬ du.Miernik urzadzenia sklada sie z wieloobratowe- go potencjometrycznego opornika 1, na którego ¦wale 2 jest osadzone napedowe kolo 3 (fig. 1 i fig. 2). Wal 2 opornika 1 jest umieszczony w przeloto¬ wym otworze dzwigni 4, zamocowanej obrotowo do objemki 5. Objemka 5 jest przymocowana w gór¬ nej czesci dolnej rury 6 w taki sposób, aby nape¬ dowe kolo 3, dotykalo górnej rury 7. Pomiedzy ob¬ jemka 5 a dzwignia A jest umieszczona sprezyna 8, powodujaca docisk kola 3 do górnej rury 7. Po¬ tencjometryczny opornik 1 jest polaczony kablem 9 z ilorazowym przyrzadem wskazuj aco-rejestru- jacym 10.W odmianie urzadzenia wedlug wynalazku wal 2 opornika 1, z osadzonym na nim kolem linowym 11, jest umieszczony w przelotowych otworach os¬ lony 12, polaczonej linka 13 ze stropem 14 (fig. 3).Na kole linowym 11 jest nawinieta lina 15, której jeden koniec jest polaczony ze spagiem 16, a na drugim jej koncu jest umocowany ciezar 17, napi¬ najacy line 15.Dzialanie urzadzenia do zdalnego pomiaru i reje¬ stracji konwergencji wedlug wynalazku, polega na pomiarze zmiany odleglosci miedzy stropem a spa¬ giem. Zmiana ta wyrazona ruchem posuwistym rury górnej 7 w stosunku do rury dolnej 6, powo¬ duje obrót kola napedowego 3. W wyniku obrotu kola napedowego 3 nastepuje zmiana opornosci opornika potencjometrycznego 1, która w postaci sygnalu zostaje przeslana kablem 9 do ilorazowe- go przyrzadu wskazujaco-rejestrujacego 10.W odmianie urzadzenia wedlug wynalazku, zmia¬ na odleglosci jest wyrównywana zmiana dlugosci liny 15, napinanej ciezarem 17, co powoduje Obrót kola linowego 11, osadzonego na wale 2 potencjo¬ metrycznego opornika 1. Wskutek tego nastepuje zmiana opornosci opornika 1, która w postaci syg¬ nalu zostaje przeslana kablem 9 do ilorazowego przyrzadu wskazujaco-rejestrujacego 10. PL PL