Pierwszenstwo: , Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 73954 KI. 21e, 19/08 MKPGOlr 19/08 1 Urzedu Potento**?° 1 I htm »icf-'r;' "'i.—lA' Twórcywynalazku .'-Andrzej Kalinowski, Czeslaw Jablonowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Polska Akademia Nauk Instytut Chemii Fizycznej, Warszawa (Polska) Sposób pomiaru czasu przeplywu pradu, zwlaszcza przy pomiarach kalorymetrycznych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu * Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru czasu przeplywu pradu, zwlaszcza przy pomiarach kaloryme¬ trycznych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Przy pomiarach kalorymetrycznych zachodzi koniecznosc pomiaru czasu przeplywu prostokatnego impul¬ su pradu o stalej amplitudzie i róznym czasie trwania T. Prad ten plynie w obwodzie pomiarowym i wytwarza na oporze R tego obwodu prostokatny spadek napiecia.Znany jest sposób pomiaru czasu przeplywu pradu lub napiecia prostokatnego polegajacy na wykorzysta¬ niu prostokatnego spadku napiecia na oporze R, jako napiecia bramkujacego do sterowania zewnetrznego elek- tro-mechanicznego lub cyfrowego miernika czasu np. stopera elektromechanicznego lub falomierza cyfrowego lub obu tych urzadzen lacznie. Przy korzystaniu zas z przyrzadów elektromechanicznych lub cyfrowych do pomiaru odstepu czasu, sterowanych impulsami „start" i „stop" ojednakowej polaryzacji, pomiar czasu przeplywu pradu prostokatnego w obwodzie pomiarowym bez korzystania z ukladu przetwarzajacegojest niemozliwy.Charakterystyczna cecha wejsc przyrzadów elektromechanicznych lub cyfrowych przy ich wykorzystaniu do pomiaru czasu jest koniecznosc dostarczenia tym przyrzadom pewnej okreslonej mocy wejsciowej co czesto stanowi zbyt duze obciazenie obwodu ukladu pomiarowego.Znacznym utrudnieniem przy dokladnych pomiarach czasu przeplywu nieduzych wartosci pradu, co wystepuje zwlaszcza przy badaniach mikrokalorymetrycznych, jest wystepowanie w obwodzie zasilajacym ukla¬ dy kontrolno-pomiarowe lub w obwodzie pomiarowym, przypadkowych zaklócen impulsowych o poziomie wystarczajacym do przypadkowego zatrzymania zewnetrznego przyrzadu mierzacego czas przeplywu pradu. Przy dokladnych np. wielogodzinnych badaniach kalorymetrycznych, zatrzymanie takiego przyrzadu niweczy calosc dokonywanego pomiaru.Celem wynalazku jest taki sposób, który umozliwilby niezaklócony pomiar przeplywu pradu plynacego w obwodzie pomiarowym.Cel ten osiagnieto w sposobie wedlug wynalazku, którego istota polega na przetworzeniu inicjowanego prostokatnego impulsu napiecia u = i • R z obwodu pomiarowego na impulsy szpilkowe rozdzielone fazowo2 73954 , i selekcjonowane amplitudowo, a nastepnie na przetworzeniu otrzymanych impulsów szpilkowych na impulsy prostokatne o jednakowej polaryzacji i o krótkim czasie trwania bedacym granica dopuszczalnego bledu pomiaru czasu przeplywu pradu w obwodzie pomiarowym z tym, ze impulsy prostokatne synchronizuje sie zboczami wlaczenia i wylaczenia mierzonego pradu prostokatnego, nastepnie otwiera sie wyjsciowa droge dla impulsów prostokatnych tylko w chwili ich wystepowania i steruje sie tymi impulsami wejscia „start" i „stop" zewnetrzne- .',.'¦ go przyrzadu cyfrowego i/lub elekromechanicznego mierzacego odstep czasu pomiedzy impulsami.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku posiada na wejsciu uklad rózniczkujacy skladajacy sie z malej pojemnosci i duzej opornosci wejsciowej wtórnika emiterowego,.podlaczony z jednej strony przez pojemnosc do opornosci obwodu pomiarowego, a z drugiej strony przez wzmacniacz do ukladu rozdzielajacego impulsy szpilkowe wystepujace na wyjsciu obwodu rózniczkujacego. Uklad rozdzielajacy pracuje w ukladzie ~ odwracacza fazy na tranzystorze ajego wyjscia, przez bramki na diodach oraz przez wzmacniacze polaczone sa do wejsc przerzutników monostabilnych. Wyjscia przerzutników sa polaczone przez wtórniki emiterowe oraz przez kontakty przelacznika klawiszowego a nastepnie przez szeregowo polaczone kontakty przekaznika do wejsc zewnetrznych przyrzadów mierzacych czas pomiedzy impulsami oraz do wejscia ukladu eliminatora impul¬ sów zaklócajacych. Wlaczenie i wylaczenie ukladu pomiarowego nastepuje przez zwarcie i rozwarcie styków przekaznika napieciem zasilajacym ten przekaznik przezkontakty. • Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym przedstawiono schemat blokowy urzadzenia do wykonywania niezaklócanego pomiaru czasu przeplywu pradu przy pomiarach / kalorymetrycznych.Inicjowany prostokatny impuls napiecia u = i • R przez wlaczanie i wylaczanie obwodu pomiarowego zwieraniem i rozwieraniem styków przekaznika Pk2, wlaczanego napieciem przez zwarcie i wylaczanego przez rozwarcie styki W3 jest przez uklad rózniczkujacy C iRwej. wtórnika emiterowego 1 z wejscia urzadzenia, przetworzony na impulsy szpilkowe: dodatni w chwili dodatniego skoku i ujemny w chwili ujemnego skoku . pradu pomiarowego. Nastepnie po wzmocnieniu przez wzmacniacz 2, szpilkowe impulsy sa rozdzielane fazowo w ukladzie odwracacza fazy na tranzystorze Tl i selekq'onowane amplitudowo spolaryzowanymi zaporowo bramkami na diodach D1 iD2, po czym jako szpilkowe impulsy o jednakowej polaryzacji przez wzmacniacze 3 i 4 wyzwalaja przerzutniki monostabilne 5 i 6 wytwarzajace impulsy prostokatne o krótkim czasie trwania bedacym granica dopuszczalnego bledu pomiaru czasu przeplywu pradu w obwodzie pomiarowym. Krótkie czasowo impulsy prostokatne z przerzutników monostabilnych 5 i 6 przez wtórniki emiterowe na tranzystorach T2 iT3 oraz przez styki VJX i W2 przelacznika klawiszowego szeregowo polaczone z stykami przekaznika Pkj steruja równolegle wejscia zewnetrznych przyrzadów mierzacych czas pomiedzy tymi impulsami oraz steruja wejscie eliminatora impulsów zaklócajacych przerywajacego stykami przekaznika Pkj zaraz po wystapieniu impulsów prostokatnych wyjsciowa droga dla ewentualnych impulsówzaklócajacych. % Podlaczenie wejscia urzadzenia stosujacego sposób wedlug wynalazku do malej wartosci opornosci wejscio¬ wej urzadzenia eliminuje jakikolwiek szkodliwy wplyw urzadzenia mierzacego czas na wartosc pradu pomiaro¬ wego w ukladzie pomiarowym. PL