Pierwszenstwo: 03.09.1971 (P. 150333) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.07.1975 73866 KI. 47gi,15/14 MKP Flfli 15/14 CZYTilLNIA Urredu Patentowego Pilsnij IzictiiiiKiiIiti] Twórcy wynalazku: Wieslaw Lesiak, Wlodzimierz Drobniewski Uprawniony z patentu tymczasowego: POLMO Fabryka Osprzetu Samochodowe¬ go, Lódz (Polska) Zawór dwudrozny do instalacji sprezonego powietrza, zwlaszcza powietrznych ukladów hamulcowych pojazdów samochodowych i przyczep Przedmiotem wynalazku .jest zawór dwudrozny przez¬ naczony do instalacji sprezanego powietrza, izwlasizaza powietrznych ukladów hamulcowych pojazdów samo¬ chodowych i przyczep.Znany jest zawór dwudrozny skladajacy sie iz obudo¬ wy i pokrywy zlaczonej z obudowa czterema wkretami z podkladkami sprezystymi. Miedzy obudowa a po¬ krywa umieszczona jest uszczelka gumowa. Wewnatrz obudowy znajduje sie cylindryczna komora, w której umieszczony jest element zamykajacy w postaci ela¬ stycznej okraglej plytki. Oba otwory wlotowe, z których jeden znajduje sie w obudowie, a drugi w pokrywie oraz otwór wylotowy, znajdujacy sie w obudowie sa gesto uzebrowane od strony komory. Podczas zasilania zaworu powietrzem element zamykajacy otwiera przelot powietrza od strony przewazajacego cisnienia, zamyka¬ jac równoczesnie wlot od drugiego przylacza. Szczelne zamkniecie wlotu wynika z przylegania elementu za¬ mykajacego do obrobionej plaszczyzny wokól otworu.Przy wiekszym cisnieniu element zamykajacy uwypukla sie i opiera o uzebrowanie otworu. Powietrze wydo¬ staje sie z zaworu trzecim przylaczem — wylotowym.Wada wspomnianego wyzej zaworu jest jego znaczny gabaryt, skomplikowania budowa i duza ilosc elementów skladowych. Geste uzebrowanie otworów wszystkich przylaczy zaworu, komplikujace odlewy jest konieczne w opisanym zaworze dla zabezpieczenia przed nadmier¬ nym odksztalcaniem, lub nawet przed wypchnieciem z wnetrza zaworu elastycznego i cienkiego elementu zamykajacego To dodatkowe uzebrowanie zmniejsza 10 15 20 25 30 pole przeplywu powietrza i utrudnia obróbke mecha¬ niczna gwintowanych otworów pod przylacza.Inny znany zawór dwudrozny sklada sie z obudowy cylindrycznej zamknietej z obu konców wkrecanymi przelaczami przewodów doprowadzajacych powietrze do zaworu. W polowie dlugosci zaworu, poprzecznie do jego osi, znajduje sie przylacze wylotowe. Plaszczyzny czo¬ lowe obu przylaczy wlotowych stanowia gma?^ dla elastycznego elementu zamykajacego, który moze aie przesuwac poosiowo wewnatrz cylindrycznej obudbwy miedzy plaszczyznami czolowymi obu przylaczy. Pod¬ czas zasilania zaworu powietrzem element zamykajacy otwiera przelot powietrza od strony przewazajacego cisnienia, zamykajac równoczesnie wiot od drugiego przylacza.Wada opisanego wyzej zaworu jest mala czulosc na róznice cisnien powietrza doprowadzonego do obu przylaczy wlotowych. Beczkowaty ksztalt elementu za¬ mykajacego, którego najwieksza srednica jest wieksza od srednicy wewnetrznej obudowy, powoduje opory ruchu elementu w obudowie. Wartosc cisnienia po¬ wietrza doprowadzonego do zaworu jednym przylaczem wlotowym musi znacznie przewyzszyc wartosc cisnienia powietrza doprowadzanego drugim przylaczem wloto¬ wym aby element zamykajacy mógl przesunac sie do oparcia o plaszczyzne czolowa drugiego przylacza. Dla zapewnienia malego rozrzutu wartosci wyzej opisanych oporów ruchu, konstrukcii zaworu stawia wysokie wy- maigania dokladnosci wykonania odpowiednich srednic elementów wspólpracujacych. Mimo tego pozostaje 7386673866 zawsze mioziliwosc zmiany wartosci tych oporów ruchu pod wplywem zmieniajacego sie cisnienia powietrza osaczajacego element zamykajacy.Celem wynalazku jest unikniecie wyzej opisanych wad i niedogodnosci przez wykonanie zaworu o prostej 5 konstrukcji i malych gabarytach, wyposazonego w nie¬ zawodny element zamykajacy.Zgodnie z wynalazkiem zagadnienie to zostalo roz- wiajzane przez wykonanie elastycznego eiiementu zamy¬ kajacego w formie bryly obrotowej posiadajacej kra¬ wedzie utworzone przez przeciecie sie powierzchni czo¬ lowych iz powierzchnia obwodowa elementu. Krawedzie te wspólpracujace ze stozkowymi powierzchniami czo¬ lowymi wlotowych krócców pizy czym elastyczny ele¬ ment zamykajacy jest luzno umiejscowiony w cylindrycz¬ nej komorze.Zaleta rozwiazania zaworu dwudroznego wedlug wy¬ nalazku jest niezawodnosc dzialania, prostota konstrukcji i niewielki gabaryt. Kompletny zawór gotowy do wmon- 20 towania w uklad hamulcowy sklada sie z osmiu czesci prostych i tanich w wykonaniu produkcyjnym, podczas gdy pierwsze ze znanych dotychczas rozwiazan sklada sie z osiiemnasitu czesci, a drugie z dziesieciu czesci.Wyposazenie elementu zamykajacego w ostre kra- 5 wedzie plaszczyzn czolowych pozwala na bardzo szczel¬ ne zamkniecie wlotu powietrza nawet przy niewielkich róznicach cisnien czynnika doprowadzonego do obu przylaczy. Odpowiednio dobrany luz i dlugosc elementu zamykajacego zapewniaja minimalne opory przesuwania sie tego elementu w komorze bez wzgledu na panujace tam cisnienie, oraz dostateczna sztywnosc elementu za¬ mykajacego przy dociskaniu go do gniazd przez spre¬ zone powietrze. Pozwala to na calkowite zrezygnowanie z uzebrowania otworów przylaczy wlotowych.Przyklad wykonania piraedmiotu wynalazku jest uwi¬ doczniony na rysunku w przekroju podluznym. Zawór sklada sie z korpusu 1 wydrazonego w ksztalcie litery T. Cylindryczny otwór przelotowy usytuowany jest ^ wzdluz osi zaworu i zakonczony z obu stron gwintem.Srodkowa czesc otworu stanowi komore 2. Z komora 2 laczy sie otwór 3 prostopadle do osi zaworu. W przelocie miedzy otworem 3 i komora 2 znajduje sie zebro 4 równolegle do osi zaworu. Powierzchnia zebra 45 4 od strony komory 2 stanowi czesc powierzchni cylin¬ drycznej komory 2.Czesc wlotowa otworu 3 posiada gwint, sluzacy do wkrecenia krócca. Komore 2 w korpusie 1 ogranicza¬ ja z dwu stron gwintowane krócce 5 i 6, których 50 czolowe, w ksztalcie stozka, powierzchnie 7 i 8 sta- 30 35 nowia gniazda dla zamykajacego elementu 9. Zamy¬ kajacy element 9 jest wykonany z elastycznego materia¬ lu w formie bryly obrotowej z plaszczyznami czolo¬ wymi o ostrych krawedziach 10 i 10', które wspólpra¬ cuja ze stozkowymi powierzchniami 7 i 8 gwintowa¬ nych krócców 5 i 6. Gwintowane krócce 5 i 6, sta¬ nowiace przylacza wlotowe, sa uszczelnione z korpu¬ sem przy pomocy uszczelniajacych podkladek 11 i 12- Gwintowany otwór 3 spelnia role przylacza wylotowego.Zawór wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze przeplyw sprezonego powietrza jest kierowany od jed¬ nego z dwu przylaczy wlotowych wyposazonych w krócce 5 i 6 do wylotowego przylacza 3. W przypadku gdy powietrze wplywa do zaworu przez króciec 5 powoduje to odsuniecie zamykajacego elementu 9 od powierzchni 7 i dosuniecie go do powierzchni 8. Na¬ wet niewielkie cisnienie powietrza doprowadzonego do komory 2 poprzez króciec 5 powoduje szczelne od¬ ciecie przeplywu powietrza z komory 2 do krócca 6 na skutek dociskania ostrej, elastycznej krawedzi 10' do gladkiej powierzchni 8.W przypadku równoczesnego doprowadzenia powie¬ trza pod cisnieniem od zewnatrz do krócca 6 otwarcie przelotu do komory '2 od tej strony moze nastapic dopiero gdy wartosc cisnienia w króccu 6 przekroczy wartosc cisnienia panujacego w komorze 2. Przewaza¬ jace cisnienie przepchnie element 9 na druga strone komory 2 do zetkniecia z powierzchnia 7, co z kolei odetnie przelot z komory 2 do krócca 5. Zawór dziala analogicznie w przypadku kiedy wartosc cisnienia wply¬ wajacego powietrza od strony krócca 5 przewazy war¬ tosc cisnienia powietrza plynacego przez króciec 6. PL PL