Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.01.1975 73815 KI. 21ai,36/22 MKP H03k 23/03 Twórca wynalazku: Slawomir Lukjanow Uprawniony z patentu tymczasowego: Przemyslowy Instytut Motory¬ zacji, Warszawa (Polska) Przekaznikowy uklad liczacy, zwlaszcza do urzadzen sterowania w automatyce przemyslowej Przedmiotem wynalazku jest uklad liczacy, prze¬ kaznikowy, sluzacy do liczenia lub nadawania jed¬ nego lub wielu impulsów sterujacych, zwlaszcza w urzadzeniach sterowanych automatycznie pod wplywem nastepujacych impulsów wejsciowych.Znane sa uklady liczace przekaznikowe, w któ¬ rych na jeden impuls liczony przypada dwa lub trzy przekazniki jednouzwojeniowe, oraz uklady iziiczajace impulsy stosowane jako rejestry maszyn cyfrowych, w których stosuje sie jeden przekaznik na jeden zliczany impuls, jednak sa to przekazni¬ ki dwuuzwojeniowe.Wada znanych ukladów jest duza liczba wyste¬ pujacych w nich elementów skladowych, znaczne wymiary geometryczne w zastosowaniu do urza¬ dzen sterowania w automatyce przemyslowej, .gdzie niezbedne sa duze impulsy wyjsciowe do ste¬ rowania styczników, elektromagnesów i innych ele¬ mentów.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci znanych ukladów liczacych, zwlaszcza w zasto¬ sowaniu do urzadzen sterowania w automatyce przemyslowej, przez opracowanie prostego prze¬ kaznikowego ukladu liczacego o malej ilosci prze¬ kazników i styków.Zgodnie z wytyczonym zadaniem uklad liczacy przekaznikowy sklada sie z obwodu zalaczajacego, obwodów ladowania kondensatorów, obwodów roz¬ ladowania kondensatorów oraz obwodu kasowania.Obwód zalaczajacy sklada sie z przycisku sterow- 15 20 25 30 niczego lub zestyku zalaczajacego wlaczonego sze¬ regowo z przekaznikiem, którego zestyk czynny jest zalaczony do obwodów ladowania kondensatorów.Obwód ladowania kondensatora sklada sie z ze¬ styków czynnych przekaznika obwodu zalaczajace¬ go, zestyków biernych przekazników zliczajacych kolejne impulsy, zestyków czynnych przekazników kolejnych impulsów oraz diod umieszczonych od strony bieguna dodatniego zasilania.Obwód rozladowania kondensatorów sklada sie z cewek przekazników kolejnych impulsów, diod oraz zestyku biernego przekaznika obwodu zala¬ czajacego, przy czym diody sa umieszczone miedzy cewkami przekazników zliczajacych kolejne im¬ pulsy i zestykiem biernym przekaznika obwodu za¬ laczajacego.Obwód kasowania sklada sie z przekaznika ka¬ sowania, którego cewka polaczona jest przez kon¬ densator i zestyk czynny przekaznika ostatniego impulsu, przy czym zestyk bierny przekaznika ka¬ sowania polaczony jest od strony bieguna dodat¬ niego w szereg z zestykiem czynnym przekaznika obwodu zalaczajacego.Uklad liczacy przekaznikowy wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym pokazano jego schemat ideo¬ wy: Przekaznikowy uklad liczacy sklada sie: z ob¬ wodu zalaczajacego, obwodów liczacych oraz ob¬ wodu kasujacego. 73 81573 815 3 W sklad obwodu zalaczajacego wchodza: przy¬ cisk sterowniczy K oraz przekaznik P z zestykiem biernym Pr i zestykiem czynnym Pz.W sklad obwodu liczacego pierwszej cyfry wcho¬ dza: przekaznik PI, kondensator Cl, opornik Rl oraz dioda Dl i dioda Dli.W sklad obwodów liczacych drugie i nastepne cyf¬ ry wchodza analogiczne elementy jak do obwodu li¬ czacego pierwszej cyfry, to jest odpowiednio prze¬ kazniki P2, P3 Pn, kondensatory C2, C3 Cn, oporniki R2, R3 Rn, diody D2, D3 Dn oraz diody D21, D*l Dni.Obwód kasujacy stanowia przekaznik kasowania, Pk, kondensator Ck oraz opornik Rk.Przekaznik P ma zestyk bierny Pr i zestyk czyn¬ ny Pz, przekaznik PI ma zestyk bierny Plr i ze¬ styk czynny Piz, przekaznik P2 ma zestyk bierny P2r i zestyk czynny P2z, przekaznik P3 ma zestyk bierny P3r i zestyk czynny P3z itd, az do prze¬ kaznika Pn, iktóry ma zestyk bierny Pnr i dwa zestyki czynne Pnzl i Pnz2. Przekaznik kasowania Pk ma zestyk bierny Pkr i zestyk czynny Pkz.Po nacisnieciu przycisku sterowniczego. K przez cewke przekaznika P obwodu zalaczajacego po¬ plynie prad elektryczny, który powoduje zadzia¬ lanie przekaznika P, rozwarcie zestyku biernego Pr i zwarcie zestyku czynnego Pz zalaczajacego obwód ladowania kondensatora Cl przez zestyki bierne Pnr, P(n-l)r P3r, P2r, i Plr oraz diode Dl.W odmianie ukladu przekaznikowego wedlug wynalazku zamiast przycisku sterowniczego K i przekaznika P stosuje sie przycisk sterow¬ niczy K wielozestykowy, którego zestyki zastepuja przekaznik P. Zamiast przycisku sterowniczego K stosuje sie zestyki przekaznika, który znajduje sie na zewnatrz ukladu wedlug wynalazku.W czasie gdy zwarty jest zestyk Pz nastepuje ladowanie kondensatora Cl do pelnego napiecia za¬ silania ukladu. Po zwolnieniu nacisku na przycisk sterowniczy K, przekaznik P swoim zestykiem czynnym Pi wylacza obwód ladowania kondensa¬ tora Cl, natomiast zestykiem biernym Pr zalacza obwód cewki przekaznika PI. Kondensator Cl na¬ ladowany uprzednio do pelnego napiecia zasilania, rozladowuje sie przez cewke przekaznika PI, diode Dli oraz zestyk bierny Pr.Przekaznik zliczajacy impulsy PI zostaje wzbu¬ dzony, co oznacza zliczenie przez uklad pierwsze¬ go impulsu nadanego przyciskiem sterowniczym K.Wzbudzony przekaznik zliczajacy impulsy PI swoim zestykiem biernym Plr wylacza obwód la¬ dowania kondensatora Cl, natomiast zestykiem czynnym Piz zalacza obwód ladowania kondensa¬ tora C2, umozliwiajac jego naladowanie w czasie drugiego nacisniecia przycisku sterowniczego K.Po zwolnieniu drugiego nacisniecia przycisku ste¬ rowniczego K nastepuje w podobny sposób jak po¬ przednio zadzialanie przekaznika zliczajacego im¬ pulsy PZ, co powoduje zliczenie drugiego impulsu.W ten sam sposób nastepuje zlicaenie kolejnych trzecich, czwartych i n-tych nacisniec przycisku sterowniczego-L IModa Dl umozliwia rozladowanie kondensatora Cl tylko przez cewke przekaznika zliczajacego 4 impulsy PI. Analogiczne przeznaczenie maja diody D2, DS Dn.Dioda Dli umozliwia rozladowanie kondensato¬ ra Cl przez zestyk Pr oraz uniemozliwia ptrzyma- 5 nie pelnego napiecia na cewce przekaznika zlicza¬ jacego impulsy P2 w chwili zalaczania obwodu la- • dowania kondensatora C2, przez zestyk Pz. Diody D21, D31 Dni spelniaja analogiczne zadanie.Jesli uklad po zliczeniu n-impulsów przy impul- 10 sie m + 1 ma ulec skasowaniu i ma nastapic wpro¬ wadzenie impulsu pierwszego, mozna to zrealizo¬ wac przy pomocy przekaznika kasowania Pk, który swoim zestykiem biernym Pkr, wylacza cewki przekazników zliczajacych impulsy PI, P2, P3,... 15 Pn. Zestyk czynny Pkz bocznikuje zestyfii Pnz2 po to, aby po skasowaniu i oderwaniu zestyiku prze¬ kaznika Pn przeplyw pradu przez cewke przekaz¬ nika kasowania Pk odbywal sie przez zestyk czyn¬ ny Pkz. Jezeli nacisniecie przycisku sterowniczego 20 K trwa dluzej niz przerwa zestyku biernego Pkr nastepuje naladowanie kondensatora Cl przez ze¬ styk czynny Pz i po zwolnieniu przycisku sterow¬ niczego K nastepuje rozladowanie kondensatora Cl przez cewke przekaznika zliczajacego impulsy PI 25 za posrednictwem zestyku biernego Pk, co powo¬ duje zliczenie impulsu pierwszego. Opornik Rk sluzy do rozladowania kondensatora Ck. Do roz¬ ladowania kondensatora Ck mozna równiez zasto¬ sowac zestyk bierny przekaznika P cbwodu zala- 30 czajacego lub przycisk K.Do podtrzymania wzbudzenia przekazników zli¬ czajacych impulsy PI, P2, P3,... Pn mozna równiez zamiast oporników Rl, R2, R3, ....Rn zastosowac ze¬ styki czynne przekazników zliczajacych impulsy ,- PI, P2, P3,... Pn.OO 7 7 7 Zestyki pozostale przekazników zliczajacych im¬ pulsy PI, P2, .PS,;-... Pn moga wlaczac czlony syg¬ nalizacyjne, sterujace lub wykonawcze. io PL PL