Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest jednobiegunowy rozlacznik napowietrzny trakcyjny, prze- znaczony do uzytku w sieci trakcyjnej na napiecie znamionowe 3,6 kV. Znane sa z katalogu SWW 1114 „Odlaczniki, rozlaczniki, uziemniki i zwierniki wysokonapieciowe" wydanie II Wydawnictwo Przemyslu Maszynowego Wema, Warszawa 1980, wyroby opisane na stro- nach I-3/80 „ODLACZNIKI NAPOWIETRZNE JEDNOBIEGUNOWE TRAKCYJNE" na napiecie znamio- nowe pradu stalego 3 kV, najwyzsze napiecie robocze 3,6 kV i prady znamionowe ciagle 1200 i 2500 A. Podstawa odlacznika jest spawana z ksztaltowników stalowych, dwóch ceowników polaczonych od góry, poprzecznie dwoma plytkami. Do plytek podstawy sa zamocowane dwa wsporcze izolatory por- celanowe i dwa zaciski uziomowe. Na kolpakach izolatorów jest osadzony tor pradowy, skladajacy sie ze styków stalych i obrotowego styku ruchomego osadzonego przegubowo na jednym ze styków sta- lych. W srodkowej czesci styku ruchomego jest zamocowany porcelanowy izolator napedowy, bedacy zakonczeniem ciegna napedu. Na stykach stalych znajduja sie zaciski przylaczowe, przystosowane do mocowania szyn plaskich. Styki stale maja ksztalt wewnatrz pustego profilu kwadratowy, zas styk ru- chomy ma ogólny ksztalt litery „H", której pionowe ramiona sa z ceowników, a poziome stanowia sworz- nie oporowe i wkladki odleglosciowe z ukladem sprezyn dociskowych. Odlaczniki moga byc wyposa- zone w napedy reczne lub napedy silnikowe. Równiez w katalogu firmy MEP Postrelmov, a.s – Czechy, mozemy znalezc rozlacznik typu ODP 3000 P3, posiadajacy napiecie znamionowe 3 kV, napiecie pracy 2–3,6 kV, prad znamionowy 3150 A, wykonywany takze w wersji ze stykiem uszyniajacym, jako ODP 3000 PZ3 z wlasciwosciami uziemnika. Podstawe tego rozlacznika stanowi konstrukcja w postaci ce- ownika usytuowanego poziomo, do którego od góry przymocowany jest na stale izolator nieruchomy. Podstawa ma w czesci usunieta pozioma scianke ceownika, co tworzy jej wybranie w ksztalcie „U" oraz ma otwory w ramionach „U", w których wahliwie osadzona jest podstawa ruchoma z zamocowanym od góry drugim izolatorem, bedacym izolatorem ruchomym. Podstawe ruchoma stanowi ksztaltowy odlew, który ma czesc walcowa umieszczona pionowo od góry z izolatorem ruchomym, posiadajaca w polowie wysokosci poziome sworznie, bedace osia obrotu podstawy ruchomej, a w plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu, w poziomie, ma z obu stron czesci walcowej, profilowe wystepy umieszczone w wybraniu podstawy, z których zewnetrzny stanowi dzwignie z otworami do mocowania ciegna wysiegnika polaczo- nego z napedem odlacznika. Drugi wystep wewnetrzny stanowi wraz ze sruba regulacyjna ogranicznik obrotu podstawy ruchomej w pozycji zamknietego odlacznika. Na górnym kolpaku izolatorów, znajduja- cych sie na jednakowej wysokosci, umieszczono styki, ruchomy i nieruchomy, w postaci plaskowników. Styk ruchomy wykonany jest w ksztalcie litery „C" i wchodzi pomiedzy plaskowniki styku stalego, zamy- kajac tor pradowy. Pomiedzy ruchoma a nieruchoma czescia toru, nieruchome plaskowniki sa podzielone na trzy oddzielne czesci dociskane wzajemnie za pomoca trzech sprezyn. W opisie patentowym Pat69812 ujawniono odlacznik napowietrzny wysokiego napiecia, zwlasz- cza do sieci trakcyjnej. Odlacznik zawiera dwa przymocowane dolnymi okuciami do stalej podstawy nieruchome izolatory wsporcze z osadzonymi na ich górnych okuciach stykami nieruchomymi, zestyk rozlaczny i zestyk nierozlaczny oraz jeden ruchomy izolator napedowy, którego górne okucie jest zao- patrzone w ciegno. Ciegno polaczone jest obrotowo z czescia srodkowa noza stykowego, którego jeden z konców jest polaczony obrotowo ze stykiem nieruchomym zestyku nierozlacznego. Dolne okucie ru- chomego izolatora napedowego jest sprzegniete z górnym koncem drazka napedowego, którego dolny koniec jest polaczony z napedem poprzez korbe. Dolne okucie ruchomego izolatora napedowego jest zaopatrzone w uchwyt polaczony obrotowo z jedna czescia koncowa dzwigni usztywniajacej, której druga czesc koncowa jest przymocowana obrotowo do stalej podstawy. Górny koniec drazka napedo- wego jest polaczony obrotowo z czescia koncowa dzwigni usztywniajacej, wspólpracujaca z uchwytem ruchomego izolatora napedowego. Z kolei w opisie wzoru uzytkowego nr Ru58573 przedstawiono jednobiegunowy odlacznik na- powietrzny, szczególnie dla sieci trakcyjnej na napiecie znamionowe 3,6 kV. Odlacznik charakteryzuje sie tym, ze podstawa stala jest profilem zamknietym o ksztalcie prostokatnej rury, na koncu której z jed- nej strony, od góry zamocowany jest izolator nieruchomy, a na drugim koncu ma otwory z umieszczo- nym w nich sworzniem, na którym osadzona jest wahliwie podstawa ruchoma powyzej górnej scianki podstawy z zamocowanym od góry izolatorem ruchomym. Podstawa ruchoma ma dzwignie w ksztalcie litery L wykonana z rury o profilu kwadratu oraz sworzen blokujacy i linke laczaca podstawy. Tor pra- dowy stanowia podwójne szyny ulozone obok siebie, po stronie wewnetrznej zakonczone stykami ru- chomymi i nieruchomymi, po dwa dla kazdej szyny, przy czym szyny zakonczone stykami ruchomymi3 sa zagiete ku dolowi, a szyny zakonczone stykami nieruchomymi sa zagiete ku górze, do tej samej skosnej plaszczyzny. W innym opisie wzoru uzytkowego nr Ru54746 przedstawiono odlacznik na ramie, na której jed- nym wzdluznym boku sa trwale osadzone trzy nieruchome izolatory. Równolegle do drugiego wzdluz- nego boku ramy jest na drugiej ramie wychylowo zamocowana ruchoma belka. Na ruchomej belce sa trwale osadzone trzy kolejne ruchome izolatory. Ruchoma belka jest polaczona przegubowo poprzez cieglo z korba mechanizmu korbowego ulozyskowana we wsporniku mechanizmu korbowego, zamoco- wanego do wzdluznego boku ramy. Kazdy z trzech roboczych zestyków ma ruchomy plaski styk osa- dzony na ruchomym izolatorze oraz nieruchomy styk utworzony z dwóch, wyprofilowanych wzdluznych nakladek, poprzez wspornik osadzonych na nieruchomym izolatorze. W opisie wynalazku Pat84449 przedstawiono rozlacznik napowietrzny majacy zastosowanie w sieciach rozdzielajacych sredniego napiecia. Rozlacznik charakteryzuje sie tym, ze izolatory wsporcze wszystkich biegunów sa polaczone z podstawa rozlacznika oraz sa sprzezone ze soba i z mechanizmem napedowym rozlacznika. Kazdy izolator wsporczy posiada swoja podstawe, która polaczona jest wahli- wie z odpowiednim wspornikiem bieguna. Wszystkie podstawy nalezace do lewych izolatorów wspor- czych biegunów sa ze soba polaczone za pomoca belki synchronizujacej, przymocowanej do kazdej z tych podstaw. Wszystkie podstawy nalezace do prawych izolatorów wsporczych biegunów sa ze soba polaczone za pomoca drugiej belki synchronizujacej. Podstawy nalezace do lewego i prawego izolatora wsporczego bieguna sa ze soba sprzezone za posrednictwem dwóch dzwigni synchronizujacych. Do kazdej podstawy izolatora wsporczego sa przymocowane dwa ograniczniki jej kata obrotu, ogranicznik górny i dolny. Przy koncu kazdego izolatora wsporczego znajduja sie zderzaki usytuowane tak, ze w sta- nie zamknietym rozlacznika zderzaki obu izolatorów wsporczych bieguna opieraja sie o siebie. Opisane powyzej rozwiazania maja konstrukcje nieodporna na zlodowacenia, a tym samym sa bardzo awaryjne i zawodne w trudnych warunkach atmosferycznych. Maja takie konstrukcje polaczen mechanicznych, które czesto ulegaja awariom, a ich montaz i demontaz jest skomplikowany. W przy- padku naprawy wiaze sie to z wydluzonym czasem odlaczenia trakcji. Wystepujace czesto przypalenia powoduja koniecznosc ich wymiany, co powoduje, ze ich eksploatacja ze wzgledów serwisowych jest kosztowna. Dodatkowo, duza liczba pól tolerancji spowodowana duza liczba czesci, skutkuje powsta- waniem bledów montazowych, a tym samym rozregulowaniem toru pradowego rozlacznika w trakcie eksploatacji. Celem wzoru uzytkowego jest opracowanie uproszczonej i niezawodnej konstrukcji rozlacznika napowietrznego trakcyjnego, pozwalajacej na latwy i niezawodny montaz pozbawiony bledów monta- zowych. Na etapie produkcji konstrukcja powinna zapewniac w wiekszym stopniu powtarzalnosc wy- konania i montazu, a podczas eksploatacji zachowanie stalych parametrów rozlacznika. Ponadto, nowa konstrukcja rozlacznika powinna zmniejszyc ryzyko wystapienia rozregulowania toru pradowego podczas eksploatacji, zas konstrukcja styków opalnych powinna miec duza sztywnosc. Dodatkowo nowa konstrukcja powinna zapewniac niezawodne dzialanie odlacznika w kazdych warunkach atmos- ferycznych bez zaciec, a w stanie otwartym pozwoli ona na uzyskanie widocznej, bezpiecznej przerwy izolacyjnej w sieci trakcyjnej. W stanie zamknietym pozwoli zas na przewodzenie pradów ciaglych i zwarciowych oraz dokonywanie czynnosci laczeniowych w sieciach trakcyjnych bez obciazenia oraz pod obciazeniem. Cel ten osiagnieto w rozwiazaniu wedlug wzoru uzytkowego, w którym jednobiegunowy rozlacz- nik napowietrzny trakcyjny posiadajacy ksztaltowa podstawe stala o profilu zamknietym o ksztalcie pro- stokatnej rury i podstawe ruchoma z przymocowanymi izolatorami, stalym i ruchomym, tor pradowy polaczony do górnych kolpaków izolatorów ze stykiem ruchomym charakteryzuje sie tym, ze w stalej podstawie w miejscu przylegania ruchomej podstawy znajduje sie nitonakretka, w która wkrecona jest sruba tworzaca zderzak dla ruchomej podstawy, a szyny torów pradowych sa bezposrednio przykre- cone do izolatorów, zas do szyn torów pradowych zamocowane sa styki opalne wykonane z preta mie- dzianego - 14, i zamocowane sa do szyn torów pradowych w taki sposób, ze ich pionowe czesci znaj- duja sie od strony konców szyn torów pradowych, styk opalny zamocowany na podstawie ruchomej znajduje sie wewnatrz rozlacznika, a styk opalny zamocowany na stalej podstawie znajduje sie od strony zewnetrznej rozlacznika. Zaleta takiego rozwiazania jest stworzenie rozwiazania niezawodnej konstrukcji rozlacznika, po- zwalajacej na latwy i niezawodny montaz. Konstrukcja rozwiazania zapewnia duza powtarzalnosc wy- konania i montazu oraz dodatkowo zachowanie stalych parametrów rozlacznika. Dzieki zastosowanemu zderzakowi ruchoma belka nie opiera sie bezposrednio o rame, lecz wyzej, o leb sruby, przez co pole4 powierzchni styku dzwigni bieguna ruchomego z podstawa stala to ok. 1 cm 2 i zostalo w ten sposób zredukowane 40-krotnie, a tym samym dzialanie rozlacznika w warunkach zimowych przebiega bez zaklócen spowodowanych oblodzeniem. Ponadto, nowa konstrukcja rozlacznika zmniejszy ryzyko wy- stapienia rozregulowania toru pradowego podczas eksploatacji. Zastosowany inny rozmiar plaskowni- ków tworzacych tor pradowy umozliwilo ich montaz bezposrednio do izolatorów. Tym samym zreduko- wano do jednego wezla ten laczacy szyne pradowa z izolatorem, czyli zmniejszono liczbe pól tolerancji, co zminimalizowalo prawdopodobienstwo powstania bledów montazowych. Zastosowane w konstrukcji prety - 14 mm, z których wykonano styki opalne, cechuje wieksza sztywnosc mechaniczna, a przy tych samych wartosciach pradu gaszacego przeklada sie to na wieksze zdolnosci laczeniowe tego elementu. Nowa konstrukcja zapewnia niezawodne dzialanie rozlacznika w kazdych warunkach atmosferycznych bez zaciec, a w stanie otwartym pozwala na uzyskanie widocznej, bezpiecznej przerwy izolacyjnej w sieci trakcyjnej. W stanie zamknietym pozwala na przewodzenie pradów ciaglych i zwarciowych oraz dokonywanie czynnosci laczeniowych w sieciach trakcyjnych bez obciazenia oraz pod obciazeniem. Przedmiot wzoru uzytkowego w przykladzie wykonania uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z boku rozlacznika, fig. 2 przedstawia widok z góry rozlacznika, i opisano ponizej. Jednobiegunowy odlacznik napowietrzny trakcyjny ma stala podstawe 1 wykonana z profilu za- mknietego o ksztalcie prostokatnej rury o wymiarach 100 - 40 mm i grubosci scianki 3 mm. Na jej koncu z jednej strony, od góry, zamocowany jest izolator nieruchomy 8, a na drugim koncu ma otwory z umieszczonym w nich sworzniem 11, na którym osadzona jest wahliwie ruchoma podstawa 2, bedaca wycinkiem ceownika, usytuowanego poziomo, powyzej górnej scianki podstawy 1, z zamocowanym od góry izolatorem ruchomym 7. Podstawa ruchoma 2, z boku, od strony izolatora nieruchomego 8, ma dzwignie 12 w ksztalcie „L", wykonana z rury o profilu kwadratu o wymiarach 35 - 35. Jej dolna scianka styka sie z górna scianka podstawy 1, a jej ramie ma otwory 13 sluzace do mocowania ciegna napedu. Podstawa ruchoma 2 ma sworzen blokujacy 14 i linke 15 laczaca podstawy 1 i 2. Dolna scianka dzwi- gni 12 przyspawana jest do podstawy ruchomej 2 i stanowi jej ogranicznik obrotu w pozycji zamknietego odlacznika, a sworzen blokujacy 14 stanowi ograniczenie obrotu otwarcia. W srodkowej czesci stalej podstawy 1 w poprzecznym profilu 16 zamocowana jest nitonakretka M8 3, w która wkrecona jest sruba M8 4. W pozycji zamknietej rozlacznika, dzwignia 12 spoczywa na lbie sruby 4, tworzac dystans pomie- dzy stala podstawa 1 i ruchoma podstawa 2. Tor pradowy stanowia podwójne szyny 5 i 6 ulozone obok siebie. Wykonane one sa z plaskowników o szerokosci 50 mm i grubosci 10 mm, mocowane za pomoca czterech srub M12 17 do górnej czesci izolatorów 8 i 7. Tory pradowe po stronie wewnetrznej zakonczone sa stykami ruchomymi 18 i nieruchomymi 19. Styki nieruchome 19 wyposazone sa w sciski pradowe 27, po dwa dla kazdej szyny, wykonane w postaci dwóch równoleglych, wyprofilowanych nakladek 20, ze- stawionych ze soba czolowo i polaczonych kolkami rozpreznymi 21. Szyny ruchome 5 zakonczone sty- kami ruchomymi 18 sa zagiete ku dolowi, a szyny stale 6 zakonczone sciskami pradowymi 27 sa zagiete ku górze pod tym samym katem, tworzac ze stykami stalymi 19 jednolita, skosna plaszczyzne. Tory pradowe oraz sciski pradowe wykonane sa z miedzi i sa srebrzone. Izolator ruchomy 7 i izolator nieru- chomy 8 sa wykonane z tworzywa sztucznego. Od dolu podstawa 1 ma zamontowany uchwyt 22 slu- zacy do montowania rozlacznika w miejscu pracy. W pozycji zamknietej rozlacznika styki ruchome 18 wchodza pomiedzy nakladki 20 scisków pradowych 27 styków nieruchomych 19 i wraz z szynami 5 i 6 zamykaja obwód pradowy i w konsekwencji nastepuje przeplyw pradu. Do szyn 5 i 6 torów pradowych od góry przykrecone sa za pomoca srub 23 styki opalne 9 i 10. Wykonane one sa z preta miedzianego - 14, i posiadaja na dole wygiete ucho 24, przez które przykreca sie je do szyn 5 i 6 torów pradowych. Ucho 24 jest tak wygiete, ze pionowa czesc 25 i 26 styków opalnych 9 i 10 wychodzaca do góry, znajduje sie od strony konców szyn 5 i 6 torów pradowych. Dzieki takiemu wygieciu sa one w bliskiej odleglosci od siebie, przez co zmniejszone zostalo ramie ich odginania w warunkach pracy. Styki opalne 9 i 10 sa tak zamocowane na szynach 5 i 6 torów pradowych, ze styk opalny 9 zamocowany na podstawie ru- chomej 2 znajduje sie wewnatrz rozlacznika, a styk opalny 10 zamocowany na stalej podstawie 1 znaj- duje sie od strony zewnetrznej rozlacznika. Przedmiot wedlug wzoru uzytkowego moze byc stosowany do otwierania i zamykania obwodów elektrycznych, przewodzenia pradów ciaglych i zwarciowych oraz do dokonywania czynnosci laczenio- wych w zakresie pradów nieprzekraczajacych wartosci pradu znamionowego rozlacznika. PL