Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.01.1975 73788 KI. 42k,21/01 MKP GOln 3/08 CZYfLLNIA Urzedu Pdfcwtr*p*rp Piltkii] lzim<( Twórcy wynalazku: Zygmunt Leszczynski, Czeslaw Drazkiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa (Polska) Urzadzenie do prób zmeczeniowych i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prób -zmeczeniowych umozliwiajace prowadzenie prób przy obciazeniach przemiennych na maszynach jed¬ nostronnego dzialania.Obecnie do badan zmeczeniowych materialów 5 i czesci maszyn przy wysokich obciazeniach sto¬ suje sie przewaznie maszyny hydrauliczne jedno¬ stronnego dzialania.Tego rodzaju uklady obciazen jednostronnych, praktycznie biorac, wystepuja w konstrukcjach ma- 10 szynowych stosunkowo rzadko, dlatego tez wpro¬ wadzono maszyny hydrauliczne, które umozliwiaja badanie w jednym cyklu obciazen przemiennych, ale dla stosunkowo malych sil. Istnieje miedzy in¬ nymi konstrukcja umozliwiajaca umieszczenie mie- 15 dzy plytami oporowymi maszyny przeznaczonymi do prób przy obciazeniu sciskajacym sprezyny wal¬ cowej, która w stanie napietym rozpycha plyty opo¬ rowe, miedzy którymi jest umieszczona, wskutek czego zostaje wywarta sila sciskajaca na badana 20 próbke zamocowana w uchwytach do prób na roz¬ ciaganie.Urzadzenie tego rodzaju jako dostosowane do istniejacych maszyn posiada jednak szereg wad.Glówna wada polega na tym, ze wprowadza sie do 25 ukladu maszyny znaczne sily dodatkowe, których , ani kierunek, ani wielkosc nie zostaly uwzglednio¬ ne przez konstruktora. Czesto wystepuja trudnosci przystosowania uchwytów i ich obudowy do prze¬ noszenia obciazen w dwóch kierunkach, gdyz obu- 30 dowy sa przeznaczone tylko do przenoszenia obcia^ zen w jednym kierunku. Poza tym zmiana kierun^ ku obciazenia wymaga zabezpieczenia uchwytów przed mozliwym wyboczeniem.Celem wynalazku jest urzadzenie pozbawione tych wad, które umozliwia przeprowadzanie prób zmeczeniowych przy obciazeniach przemiennych z tym jednak, aby dodatkowo wprowadzone sily nie byly przenoszone przez korpus maszyny jedno¬ stronnego dzialania, na której urzadzenie jest sto¬ sowane.Postawiony cel udalo sie zrealizowac, gdyz oka¬ zalo sie, ze gdy na standartowej maszynie do ba¬ dan zmeczeniowych jednostronnego dzialania umies¬ ci sie urzadzenie wedlug wynalazku, które ma ze¬ spól dostosowany do niezaleznego wytwarzania ob¬ ciazenia rozciagajacego, miedzy sztywna podstawa i wahliwie nalozona belka, to po umieszczeniu ca¬ lego urzadzenia miedzy plytami oporowymi maszy¬ ny do badan zmeczeniowych, otrzymuje sie mozli¬ wosc prowadzenia badan w jednym cyklu przy ob¬ ciazeniu przemiennym o regulowanej w miare po¬ trzeby wielkosci.W urzadzeniu wedlug wynalazku sily wywolujace naprezenia rozciagajace w próbce sa silami we¬ wnetrznymi urzadzenia, wskutek czego maszyna do prób nie jest wystawiona na ich oddzialywanie.Urzadzenie nie wymaga przystosowywania uchwy¬ tów maszyny ani wymiarowo, ani wytrzymaloscio¬ wo do przenoszenia obciazen dzialajacych przeciw- 73 78873 788 3 nie do tych, na które zostala skonstruowana. Poza tym uklad oparty na przegubach kulowych roz¬ mieszczonych w wierzcholkach trójkata pozwala na calkowite zrównowazenie sil poprzecznych we¬ wnatrz urzadzenia i zapobiega obrotowi belki w stosunku do podstawy w plaszczyznie przegubów kulowych. Calkowite zrównowazenie wszystkich sil wewnetrznych w urzadzeniu umozliwia badanie w warunkach dwustronnego obciazenia elementów, które nie zamocowano sztywno w uchwytach, jak np. korbowodów mocowanych obrotowo na trzpie¬ niach imitujacych trzpien tlokowy oraz czop walu korbowego.Urzadzenie do prób zmeczeniowych wedlug wy¬ nalazku jest przedstawione schematycznie na do¬ laczonych rysunkach, na których fig. 1 pokazuje urzadzenie w widoku z boku z czesciowymi prze¬ krojami przez uchwyty, belke i podstawe, fig. 2 — widok urzadzenia z góry, a fig. 3 — widok urza¬ dzenia z boku.Urzadzenie sklada sie z podstawy 1, w której jest osadzona glowica uchwytowa 2. Belka 3, w któ¬ rej sa osadzone górna glowica uchwytowa 4 i sru¬ ba dystansowa 5, jest oparta na dwóch przegubach kulowych 6, laczacych ja z podstawa 1 oraz na jednym przegubie kulowym 7 laczacym ja z belka poprzeczna 8, stanowiaca przykrywe ukladu do wy¬ wolywania obciazenia rozciagajacego. Uklad do wytwarzania obciazenia rozciagajacego sklada sie z belki poprzecznej 8 wyposazonej w srodku w przegub kulowy 7, co najmniej jednej sprezyny 9, korzystnie dwóch sprezyn i ma otwory, w których umieszczone sa sruby 10 przeznaczone do unie¬ ruchamiania ukladu dla wytworzenia obciazenia rozciagajacego. W górnej glowicy uchwytowej 4 umieszczony jest przegub kulowy 11 przeznaczony do przenoszenia sily sciskajacej wywolanej przez maszyne jednostronnego dzialania.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w nastepu¬ jacy sposób. Napina sie sprezyny 9 do okreslonej 4 sily i unieruchamia przez dokrecenie srubami 10 belki poprzecznej 8. Mocuje sie nastepnie próbke 12 w uchwytach 2 i 4, dokreca srube dystansowa 5 do zetkniecia sie z belka poprzeczna 8 poprzez przegub kulowy 7. Po wykonaniu tych czynnosci umieszcza sie urzadzenie miedzy plytami oporowy¬ mi maszyny przeznaczonymi do prób na sciskanie.Nastepnie zwalnia sruby 10, wskutek czego próbka 12 zostaje poddana rozciaganiu sila odpowiadajaca napieciu sprezyny 9. Nakladajac teraz na stala sile rozciagajaca wywolana regulowanym napieciem spre¬ zyny 9 zmienna sile sciskajaca z maszyny, uzyskuje sie zmienna sile dzialajaca na próbke. W przypadku gdy maksymalna sila sciskajaca, dzialajaca na urza¬ dzenie przekracza wartosc sily wynikajacej z na¬ piecia sprezyn 9, próbka jest poddawana dzialaniu przemiennych sil osiowych, które zmieniaja okre¬ sowa swa wartosc od maksymalnej dla sciskania do maksymalnej dla rozciagania. PL PL