Pierwszenstwo: 03.08.1971 (P. 149837) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 73765 KI. 47g\ 27/08 MKP F16k 27/08 Twórcywynalazku: Roman Karpinski, Antoni Jagosz, Tadeusz Kita Uprawniony z patentu tymczasowego:Odlewnia Zeliwa „WegierskaGórka" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Wegierska Górka (Polska) Zasuwa z nadbudowa zadlawienia trzpienia Przedmiotem wynalazku jest zasuwa z nadbudowa zadlawienia trzpienia przeznaczona do czasowego od¬ cinania lub regulacji przeplywu w rurociagu medium zwlaszcza trujacego lub z innego powodu niebezpiecznego dla otoczenia na przyklad wodoru, tlenu, siarkowodoru, tlenku wegla i innych w stanie gazowym lub cieklym w podwyzszonej temperaturze i cisnieniu.Znana jest zasuwa uzywana jako organ zamykajacy lub regulujacy przeplyw w rurociagach do wody, gazów i innych czynników na przyklad budowy plaskiej, owalnej lub okraglej, z nasada kozlowa, jak tez róznego rodzaju nadbudowa napedu elektrycznego, lancuchowego lub innego, umieszczona na koncówce trzpienia zasuwy. Zasuwy te zwykle przeznaczone sa do przewodzenia medium obojetnego chemicznie dla otoczenia o temperaturze 225°C i cisnieniu do 20 atn. Zadlawienie trzpienia zasuwy sklada sie z kolnierza pokrywy, dla¬ wicy z komora ustalajaca wielkosc przesuwu pionowego trzpienia, szczeliwa, dlawika i srub laczacych te elemen¬ ty w jedna calosc. W przypadku zasuw z nasada kozlowa i przystosowanych do wszelkiego rodzaju napedów, koncówka trzpieniajest zabudowana tym elementem i bezposrednio niedostepna.Wada tego rodzaju zasuw jest to, ze przystosowanie ich do przewodzenia medium 'trujacego lub z innego powodu niebezpiecznego dla otoczenia na przyklad tlenu, wodoru i innych w stanie gazowym i cieklym polega na czestej wymianie materialu uszczelniajacego i dlawiacego oraz na zachowaniu ogólnych srodków ostroznosci personelu obslugujacego zasuwy. Taki stan techniki nie gwarantuje pelnego bezpieczenstwa ani dla personelu bezposrednio obslugujacego armature rurociagu ani dla szerszego otoczenia. To niebezpieczenstwo zarysowuje sie wyrazniej w przypadku przewodzenia medium, którego pary sa bezbarwne, bez smaku i zapachu a wjakis sposób atakuja biologiczna tkanke zywego organizmu lub doprowadzaja do wybuchu, a w najlepszym przypadku powstaja znaczne straty czasem drogiego przewodzonego medium.Znana tez jest zasuwa uzywana jako organ zamykajacy przeplyw w rurociagach do gazów rozrzedzonych (o cisnieniu nizszym od atmosferycznego), budowy owalnej lub okraglej, sterowana za pomoca kólka recznego napedu lancuchowego lub innego, umieszczonego na koncówce trzpienia zasuwy, której zadlawienie trzpienia stanowi nadbudowa w ksztalcie zamknietego naczynia zwanego garnkiem wodnym. Nadbudowa zadlawienia sklada sie ze zbiornika w ksztalcie bryly obrotowej, na którego pobocznicy znajduja sie dwa otwory gwinto-2 73 765 wane, zamykane korkami rurowymi i podkladka, z których górny sluzy do napelniania garnka woda a dolny do oprózniania. Dno garnka spelnia role dlawnicy, w którym miesci sie komora dlawiaca ze szczeliwem dociskanym dlawikiem za pomoca gwintu lub srub. Cylindryczna pokrywa garnka mocowanajest do korpusu nadbudowy za pomoca srub i uszczelki. W pokrywie tej znajduje sie druga komora dlawiaca wypelniona szczeliwem dociskanym równiez dlawikiem. Zadaniem wody w garnku jest niedopuszczenie lub utrudnienie wejscia do wnetrza rurociagu gazu lub plynu znajdujacego sie na zewnatrz rurociagu.Wada tego rodzaju zadlawienia trzpienia zasuwy jest oprócz bardzo skomplikowanej budowy i ciezaru, brak mozliwosci przewodzenia przez zasuwe medium pod podwyzszonym cisnieniem a zwlaszcza medium wjakis sposób niebezpiecznego dla otoczenia po wydobyciu sie na zewnatrz zasuwy. Toniebezpieczenstwo moze wy¬ wolac glównie system zadlawienia bawelniano-lojowego lub bawelniano-grafitowego.Celem wynalazku jest rozwiazanie konstrukcji zabezpieczenia zadlawienia trzpienia zasuwy przez wprowa¬ dzenie nadbudowy zadlawienia, które eliminuje wady stosowanych zasuw.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie konstrukcji zadlawienia zasuwy odcinajacej w formie nadbu¬ dowy zbiornika zlozonego z pierscienia ochronnego osadzonego na pobocznicy kolnierza pokrywy zasuwy z za¬ chowaniem szczelnosci przy pomocy pierscienia uszczelniajacego i wkreta stozkowego. Górna podstawe zbior¬ nika stanowi posredni kolnierz wstawki dlawnicowej polaczony szczelnie z pierscieniem ochronnym za pomoca pierscienia uszczelniajacego. Uszczelnienie posredniego kolnierza wstawki dlawnicowej z trzpieniem zasuwy sta¬ nowi pierscieniowa uszczelka i pierscien slizgowy dociskany do uszczelki nakretka specjalna. Na pewnej wyso¬ kosci pobocznicy pierscienia ochronnego nadbudowy znajduje sie otwór z gwintem na koncówke rurowa dla odprowadzenia uchodzacego medium przewodzonego przez zasuwe lub dla wprowadzenia obojetnego medium (gazowego lub cieklego), celem utrudnienia ujscia przewodzonego przez zasuwe czynnika. Ochronny pierscien nadbudowy ma skosne wytoczenie przechodzace w dolnej czesci w cylindryczne wybranie, któremu odpowiada scieta pod tym samym katem boczna górna plaszczyzna kolnierza zasuwy, w której to plaszczyznie wykonane jest wybranie o ksztalcie trapezu, trójkata, pólkola lub innym, dla uszczelki o odpowiednim kszatlcie. Dolna plaszczyzna kolnierza pokrywy zasuwy ma wykonane sciecie w formie zalamania krawedzi wspólpracujace ze stozkowa koncówka wkreta powodujac docisniecie skosnego wytoczenia pierscienia ochronnego do ksztaltowej uszczelki dla uzyskania szczelnosci. W odmianie zasuwy wedlug wynalazku pierscien ochronny nadbudowy oraz górna podstawa zbiornika stanowia jedna calosc. W odmianie zasuwy wybranie na uszczelke o odpowiednim ksztalcie znajduje sie na górnej poziomej plaszczyznie kolnierza pokrywy zasuwy a plaszczyzna dolna pierscie¬ nia ochronnego wspólpracujaca z ta uszczelka jest równiez poziomo uksztaltowana.Wprowadzenie nadbudowy zadlawienia trzpienia zasuwy daje mozliwosc odprowadzenia przecieków przez ich kompleksowe ujecie i swobodne odprowadzenie niebezpiecznego czynnika nie bedacego juz pod wysokim cisnieniem. Odprowadzenie to moze byc polaczone z pochlaniaczami szkodliwosci, z atmosfera lub z urzadzenia¬ mi sygnalizujacymi obecnosc przecieków, na przyklad w formie mikromanometru lub sygnalizacji swietlnej.Przez otwór w pobocznicy pierscienia ochronnego nadbudowy moze byc wprowadzone pod pewnym cisnieniem obojetne medium (gazowe lub ciekle), celem blokady i utrudnienia ujscia przewodzonego przez zasuwe czynni¬ ka.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia zasuwe w ogólnym widoku z boku i czesciowym przekroju nadbudowy, fig. 2— w czesciowym przekroju pionowym górna czesc zasuwy z uwidocznieniem zadlawienia trzpienia i nadbudowy, fig. 3 — odmiane nadbudo¬ wy zasuwy z zadlawieniem trzpienia w czesciowym przekroju pionowym, fig. 4 szczegól rozwiazania uszczelnie¬ nia dolnej czesci pierscienia ochronnego z kolnierzem pokrywy zasuwy w widoku i przekroju pionowym, a fig. 5 — odmiane szczególu rozwiazania uszczelnienia dolnej czesci pierscienia ochronnego z kolnierzem pokrywy zasuwy w widoku i przekroju pionowym.Nadbudowa zadlawienia trzpienia zasuwy wedlug wynalazku majaca ksztalt zbiornika sklada sie z ochron¬ nego pierscienia 1 osadzonego na pobocznicy kolnierza 2 pokrywy zasuwy z zachowaniem szczelnosci przy pomocy pierscienia uszczelniajacego 3 i stozkowego wkreta 4. Górna podstawe zbiornika stanowi posredni kol¬ nierz 5 wstawki dlawicowej 6, któiy jest polaczony szczelnie z pierscieniem ochronnym 1 za pomoca pierscienia uszczelniajacego 7. Uszczelnienie posredniego kolnierza 5 trzpieniem 8 zasuwy stanowi pierscieniowa uszczelka 9 i slizgowy pierscien 10 dociskany do uszczelki 9 nakretka specjalna II. Na pewnej wysokosci pobocznicy piers¬ cienia ochronnego 1 znajduje sie otwór z gwintem 12 na koncówke rurowa 13 dla odprowadzenia uchodzacego medium przewodzonego przez zasuwe lub dla wprowadzenia obojetnego czynnika (gazowego lub cieklego) celem utrudnienia ujscia przewodzonego przez zasuwe medium. Ochronny pierscien 1 ma skosne wytoczenie 14 w dol¬ nej czesci przechodzace w cylindryczne wybranie 15, ktdr^mu odpowiada scieta pod tym samym katem boczna górna plaszczyzna kolnierza 2 pokrywy zasuwy, w której to plaszczyznie wykonane jest wybranie 16 o ksztalcie73 765 » 3 trapezu, trójkata, pólkola lub innym, dla uszczelki 3 o odpowiednim ksztalcie. Dolna plaszczyzna kolnierza 2 pokrywy zasuwy ma wykonane sciecie 17 wspólpracujace ze stozkowa koncówka 18 wkreta 4, powodujac docisniecie skosnego wytoczenia ochronnego pierscienia 1 do ksztaltowej uszczelki 3 dla uzyskania szczelnosci.W odmianie zasuwy wedlug wynalazku ochronny pierscien 1 oraz górna podstawa zbiornika 5 stanowia jedna calosc. Odmiana zasuwy moze miec wybranie 16 na górnej poziomej plaszczyznie kolnierza 2 pokrywy zasuwy dla uszczelki 3 o odpowiednim ksztalcie przy czym plaszczyzna dolna 14" pierscienia ochronnego 1 wspólpracu¬ jaca z uszczelka 3 równiez jest poziomo uksztaltowana. PL PL