Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 73597 KI. 42e, 26/01 MKP GOld 18/00 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Twórca wynalazku: Kyszard Wepa Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Sposób sprawdzania gazomierzy komorowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób sprawdzania gazomierzy komorowych oraz urzadzenie do stoso¬ wania tego sposobu.Obecnie stosowana powszechnie metoda polega na przepuszczeniu przez badany gazomierz pewnej ilo¬ sci gazu odmierzanego przez dzwon pomiarowy i porównanie jej ze wskazaniami liczydla gazo¬ mierza.Wada tej metody jest subiektywny odczyt dawki powietrznej, potrzebnej do sprawdzania gazomierzy, polegajacy na obserwacji kresek okreslajacych krot¬ nosc 100 dcm8 na zbiorniku pomiarowym. W nie¬ których rozwiazaniach odczyt dawki powietrznej dokonywany jest metoda fotoelektryczna. Inne, zna¬ ne metody, polegaja na porównaniu wskazan ga¬ zomierza badanego z gazomierzem wzorcowym. Wa¬ da tych wszystkich metod jest koniecznosc przepu¬ szczenia przez badany gazomierz duzej dawki po¬ wietrznej, a wiec wydluzenie czasu sprawdzania, co przy seryjnej produkcji powoduje koniecznosc znacznego zwiekszenia stanowisk pomiarowych i po¬ wiekszenia personelu obslugujacego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urzadzenia, które zapewnialoby dobra dokladnosc przy krótkim trwaniu procesu sprawdzania bada¬ nego gazomierza.Cel ten zostal osiagniety dzieki zastosowaniu zli¬ czania liczby dawek gazu o stalej objetosci, które powoduja znany przyrost wskazania badanego ga¬ zomierza. W przypadku gdy badany gozomierz mie- 15 20 30 rzy bezblednie, przyrost jego wskazania jest doklad¬ nie równy liczbie dawek pomnozonej przez obje¬ tosc jednej dawki. Gazomierz o dodatnim uchybie wskaze wiekszy przyrost wskazan niz iloczyn licz¬ by dawek przez objetosc jednej dawki. Tym samym dla stalego przyrostu wskazan gazomierza badane¬ go zliczona rzeczywiscie liczba dawek wypadnie mniejsza niz w przypadku gazomierza wolnego od uchybu. Wartosc i znak powstajacej róznicy w licz¬ bach dawek okreslaja zatem wartosc i znak uchybu gazomierza badanego.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wyna¬ lazku zawiera pompe dozujaca polaczona z dzwo¬ nem wyrównawczym, który zlaczony jest z gazo¬ mierzem badanym. W tor zasilania pompy dozujacej wlaczony jest szeregowo sterownik pompy przy czym organ ruchomy tej pompy jest przylaczony do generatora impulsów, którego wyjscie dolaczone jest poprzez bramke do licznika. Wejscie sterujace bramki jest polaczone poprzez uklad sterujacy z liczydlem badanego gazomierza na którego wylocie umieszczony jest zawór dlawiacy. Uklad sterujacy zawiera dzielnik czestotliwosci impulsów o stalej lub nastawnej przekladni i jest sprzezony z liczy¬ dlem badanego gazomierza. Po wykonanym pomia¬ rze reczne podanie sygnalu „start" do nastepnego pomiaru powoduje skasowanie dotychczasowych wskazan licznika.Zaleta wynalazku jest automatyczne sprawdza¬ nie wskazan gazomierzy komorowych, co umozli- 73 59773 597 wia szybkie i dokladne zmierzenie uchybu bada¬ nych gazomierzy przy róznych natezeniach prze¬ plywu gazu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który pokazuje w schemacie ogólnym urzadzenie do sprawdzania ga¬ zomierzy komorowych. Wylot pompy dozujacej 1 jest polaczony z dzwonem wyrównawczym 2, który jest z kolei zlaczony z gazomierzem badanym 3.Elektryczny sterownik 4 pompy, dzialajacy pod wplywem zmian cisnienia, jest polaczony przewo¬ dem rurowym z dzwonem wyrównawczym 2 i wla- czony^w szereg z nasilaniem pompy dozujacej 1.Organ ruchoffiy i&mpy dozujacej 1 jest sprzezo¬ ny* elektrycznie z generatorem impulsów 5, którego wyjscie poprzez szeregowo wlaczona bramke 6 jest dolaczone do licznika 7 przy czym wejscie ste¬ rujace bramki .6 jest-zlaczone z ukladem steruja¬ cym 8 sprzezonym elektrycznie z liczydlem badane¬ go gazomierza 3. Z uwagi na koniecznosc unikania dodatkowych momentów obciazajacych uklad ste¬ rujacy 8 wykonany jest jako fotoelektryczny. Swia¬ tlo od zródla pomocniczego pada na element swia¬ tloczuly w chwili gdy lustrzany fragment liczydla przechodzi przez okreslone polozenie wywolujac pojawienie sie impulsu elektrycznego.Urzadzenie wedlug wynalazku moze posiadac uklad sterujacy 8 wykonany jako elektroniczny.W tym ukladzie powstaje wzbudzenie lub przerwa¬ nie drgan generatora w chwili gdy element meta¬ lowy, umieszczony na liczydle, znajduje sie w po¬ blizu nieruchomej cewki wywolujac w tym mo¬ mencie powstanie impulsu elektrycznego. Uklad sterujacy 8 zawiera równiez dzielnik czestotliwo¬ sci impulsów o przekladni stalej lub nastawnej.W ten sposób zmiana stanu bramki nastepuje po wykonaniu zalozonej liczby obrotów liczydla. War¬ tosc przekladni dobiera sie tak, by objetosc gazu przeplywajacego w czasie pomiaru byla calkowita krotnoscia pojemnosci komory gazomierza bada¬ nego 3 i przy zerowym jego uchybie równoczes¬ nie duza i calkowita krotnoscia objetosci pojedyn¬ czej dawki. Bramka 6 otwiera sie pod wplywem najblizszego impulsu sterujacego który wystepuje po recznym podaniu sygnalu „start", a zamyka sie po nastepnym impulsie podanym na jej wejscie sterujace.Ponowne otwarcie bramki nastepuje po ponow¬ nym podaniu sygnalu „start". Kasowanie wskazan licznika 7 nastepuje przez reczne podanie sygnalu, co jest sprzezone z podaniem sygnalu „start" do bramki 6. W liczniku 7 zastosowano rozwiazanie rewersyjne z uwidacznianiem znaków wskazania, gdyz wówczas po zakonczeniu pomiaru uchyb jest okreslony bezposrednio przez uwidocznione wskaza¬ nie licznika. W wykonaniu praktycznym uklad moze zostac rozbudowany przez szeregowe wlacze¬ nie dalszych gazomierzy badanych 3, przy czym dla kazdego z nich mozna zastosowac osobny zespól bramki 6, licznika 7 i ukladu sterujacego 5 8, a do wszystkich bramek doprowadzac równole¬ gle impulsy z generatora 5. Najwieksza liczba równoczesnie badanych gazomierzy 3 zalezy tylkr od straty cisnienia w nich i dopuszczalnego od¬ chylenia cisnienia na wlocie kolejnego gazomic- io rza badanego. Mozna równiez badac uchyby ga¬ zomierza badanego 3 w zaleznosci od natezenia przeplywu, który reguluje sie wówczas nastaw¬ nym zaworem dlawiacym 9 umieszczonym na wy¬ locie badanego gazomierza 3. Pompa dozujaca 1 15 podaje do dzwonu wyrównawczego 2 zaleznie od konstrukcji urzadzenia stale dawki gazu, badz tez stale dawki cieczy. W tym drugim przypadku co pewien czas nalezy napelniac dzwon wyrów¬ nawczy 2 gazem, spuszczajac jednoczesnie wpom- 20 powana ciecz. PL PL