POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA • URZAD PATENTOWY , PRL OPIS PATENTOWY PATENTU TYMCZASOWEGO Patent tymczasowy dodatkowy UU JJcllUIllLl III Zgloszono: 12.09.1968 (P. 129032) Zgloszenie ogloszono: 26.02.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73567 TC1 fwl 1 /ftft JX±. DU, l/UO 1 J [czytelnia? Urzedu Patentowego 1 Twórca wynalazku: Antoni Szromek Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Wegla Kamiennego „Ja¬ strzebie", Jastrzebie Zdrój (Polska) Uklad wspólpracy wentylatorów lutniowych i stacjonarnych w wyrobiskach górniczych kopal gazowych Przedmiotem wynalazku jest uklad pozwalajacy na wspólprace wentylatorów lutniowych i stacjo¬ narnych w wyrobiskach górniczych kopaln gazo¬ wych, polegajacy na automatycznym uruchomieniu wentylatora pneumatycznego z chwila zaniku na¬ piecia elektrycznego w sieci, wzglednie pojawienia sie metanu w ilosci przekraczajacej dopuszczalne przepisami górniczymi stezenie.Znane dotychczas sposoby wentylacji wyrobisk górniczych polegaja na tloczeniu, ssaniu, lub tlo¬ czeniu i ssaniu równoczesnie swiezego powietrza do wyrobisk. Wentylacja ta moze sie odbywac w sposób naturalny lub sztuczny za pomoca wenty¬ latorów lutniowych lub stacjonarnych o napedzie elektrycznym albo pneumatycznym. W kopalniach silnie gazowych jest wymagana górniczymi prze¬ pisami wentylacja tloczaca i ssaco-tloczaca (kom¬ binowana) przodków i slepych wyrobisk polega¬ jaca na tloczeniu swiezego powietrza do czola przodka za pomoca wentylatorów i lutniociagu lub krótkiego lutniociagu z wentylatorem wzglednie dysza o mniejszej srednicy, znajdujacego sie w krótkiej odleglosci od czola przodka, oraz wycia¬ ganiu (ssaniu) zuzytego powietrza za pomoca lut¬ niociagu z wentylatorem o wiekszej srednicy. Wen¬ tylatory zainstalowane w lutniociagach napedzane sa wylacznie energia sprezonego powietrza, pomimo ze znajduja sie w swiezym pradzie powietrza, nie posiadajacego maksymalnie dopuszczalnego steze¬ nia metanu. Jest to energo-chlonny a zarazem kosz- 10 25 30 towny sposób wentylacji, gdyz okolo 50% produkcji sprezonego powietrza zuzywane jest wlasnie przez wentylatory o napedzie pneumatycznym. Ogromne ilosci sprezonego powietrza zuzywanego na wen¬ tylacje sa powodem niedostatku energii sprezonego powietrza do napedów maszyn trudnych chwilowo do zelektryfikowania, a zwiazanych bezposrednio z produkcja. W warunkach tych kazda przerwa w ciaglosci wentylacji jest potencjalnym zród¬ lem powstania mieszanki wybuchowej. Z tych tez powodów zastosowanie samego wentylatora elek¬ trycznego do przewietrzania wyrobisk silnie gazo¬ wych zapewnialoby bezpieczenstwo np. w czasie przerw w doplywie energii elektrycznej lub kiedy stezenie metanu przekracza wielkosc dopuszczalna przepisami, wówczas ciaglosc wentylacji bylaby zachwiana a niebezpieczenstwo powstania mieszan¬ ki wybuchowej jeszcze silniej by wzroslo.Zadaniem wynalazku jest opracowanie odpo¬ wiedniego ukladu wspólpracy wentylatorów lut¬ niowych o napedzie pneumatycznym z wentylatora¬ mi stacjonarnymi i lutniowymi o napedzie elek¬ trycznym do wentylacji wyrobisk górniczych — zgodnie z wymogami górniczych przepisów bez¬ pieczenstwa pracy, majac na uwadze warunki eksploatacyjne w podziemiach kopaln silnie gazo¬ wych — charakteryzujacego sie bezawaryjnoscia, ekonomicznoscia i pewnoscia pracy, a równoczesnie pozbawionego wad omawianych rozwiazan.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku 73 56773 567 3 przez opracowanie ukladu "wspólpracy wentylato¬ rów lutniowych i stacjonarnych w wyrobiskach górniczych kopaln gazowych przy uzyciu dwóch wentylatorów o podobnych parametrach technicz¬ nych posiadajacych odmjenne energie zasilania (sprezone powietrze i energie elektryczna) pola¬ czonych równolegle do jednego lutniociagu w taki "sposób, ze w trójniku przylacza do lutniociagu obu wentylatorów znajduje sie ruchoma klapa przela¬ czana automatycznie pod wplywem naporu stru¬ gi powietrza od pracujacego wentylatora tak, ze przeplyw powietrza przez wentylator nieruchomy jest niemozliwy. Wentylatory zalaczane sa auto¬ matycznie w zaleznosci od warunków zagrozenia metanowego, wykazanego przez metanomierz wspól¬ pracujacy z ukladem elektrycznym calej instalacji.W przypadku powstania zagrozenia metanowego, metanomierz wylacza doplyw energii elektrycznej w calym rejonie przewietrzanym przez uklad wen¬ tylatorów, pozwalajac poprzez luzownik elektro¬ hydrauliczny na automatyczne wlaczenie wentyla¬ tora pneumatycznego.Zaleta ukladu wspólpracy wentylatorów lutnio¬ wych i stacjonarnych w wyrobiskach górniczych kopaln gazowych wedlug wynalazku jest jego pew¬ nosc pracy z zabezpieczeniem ciaglosci wentylacji w czasie przerw w doplywie energii elektrycznej, wylaczenie wentylatorów elektrycznych z chwila pojawienia sie metanu w obrebie zagrozonej in¬ stalacji elektrycznej w ilosci granicznej dopusz¬ czalnej przepisami i natychmiastowe, wlaczenie wentylatorów o napedzie pneumatycznym, oraz *sa- moczynny rozruch wentylatora elektrycznego po powrocie napiecia o ile pozwoli na to blokada metanometryczna.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na ry¬ sunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, natomiast fig. 2 schemat ideowy ukladu wentylatorów z aparatura kontrolno-pomia¬ rowa i sterownicza.Uklad wspólpracy wentylatorów lutniowych i sta¬ cjonarnych w wyrobiskach górniczych kopaln ga¬ zowych jest wyposazony w zasilany z rozdzielni kablem 1 wylacznik sterowniczy ognioszczelny 2, polaczony kablem 3 z wentylatorem 4, a przewo¬ dem 5 z wylacznikiem 6, zas kablem 7 z luzowni- kiem elektrohydraulicznym 8, regulujacym zawo¬ rem 9 polaczonym za pomoca weza gumowego 10, zasuwy 11 i krucca 12 z przewodem sprezonego powietrza 13, oraz za pomoca weza gumowego 14 z wentylatorem 15. Znany metanomierz 16 prze¬ wodem 17 jest rpolaczony z wylacznikiem 18 i prze¬ wodem 19 z rozdzielnia, zas kablem 20 z wylaczni¬ kiem 2. Wentylatory 4 i 15 polaczone sa za pomoca trójnika 21 z obrotowo dzialajaca klapa 22 do lut¬ niociagu 23.Z chwila pojawienia sie napiecia na zaciskach wylacznika sterowniczego ognioszczelnego 2 uza¬ leznionego od blokady metanomierza 16 zalaczony zostanie wylacznik 2 wentylatora 4 i wentylator rusza. Do zacisków wylacznika 2 z których zasilany jest silnik wentylatora 4 przylaczony jest kabel 5 doprowadzajacy napiecie do wylacznika 6 poprzez który kablem 7 uruchomiony jest silnik luzownika elektrohydraulicznego 8, przy czym sterowanie stycznikiem luzownika elektrohydraulicznego 8 od¬ bywa sie wylacznie przy pomocy styków pomocni- ; czych wylacznika 2 wentylatora 4. I jesli tylko za¬ laczony zostal wylacznik 2 wentylatora 4 równo- 5 czesnie zadziala wylacznik 6 luzownika 8. Pobu¬ dzony do pracy luzownik 8 zamyka swoim organem roboczym zawór 9 odcinajac tym samym doplyw sprezonego powietrza do wentylatora pneumatycz¬ nego 15, który sie natychmiast zatrzyma. Caly 10 uklad elektryczny z zabezpieczeniem metanomet¬ rycznym jest czuly na wszelkie zaklócenia natury elektrycznej w obwodzie wentylatora 4 jak i w obwodzie luzownika 8.Zanikowe zabezpieczenie elektryczne w obwodzie 15 luzownika 8 zapewnia równoczesne uruchomienie wentylatora pneumatycznego 15 gdy£~ kazda prze¬ rwa w doplywie energii elektrycznej powoduje na¬ tychmiastowe wylaczenie wylacznika 6 poprzez który zasilany jest luzownik elektrohydrauliczny 8. 20 w wyniku przerwy w doplywie energii elektrycz¬ nej do napedu luzownika 8 jego organ roboczy sprzezony mechanicznie z zaworem 9 opada gra¬ witacyjnie w dól i otwiera doplyw sprezonego po¬ wietrza do wentylatora 15 rezerwowego (awaryj- 25 nego). Doplyw sprezonego powietrza do wentyla¬ tora pneumatycznego 15 powoduje jego rozruch; a natychmiastowy napór strugi powietrza od uru¬ chomionego wentylatora 15 przelacza klape 22, która otwiera droge przeplywu dla tloczonego, 30 a jednoczesnie zamyka wlot od wentylatora zatrzy¬ manego 4. Z chwila powrotu napiecia ewentualnie po zaniku zagrozenia metanowego i skasowaniu blokady cykl pracy powtarza sie tak, ze ciaglosc wentylacji jest zapewniona. 35 PL