Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 73553 KI. 21d1,25 MKP H02m 3/26 Twórcy wynalazku: Ryszard Ostapiuk, Adam Peretiatkowicz, Roman Lesnikowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Ka¬ towice (Polska) Przetwornik napiecia zwlaszcza do zasilania oswietlenia elektrowozów kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest przetwornik napie¬ cia sieci trakcyjnej na napiecie baterii akumulato¬ rów w które jest zaopatrzony elektrowóz kopal¬ niany.Instalacja oswietleniowa -elektrowozów kopalnia¬ nych jest zasilana z akumulatorów, a ubytek ener¬ gii w tych akumulatorach uzupelniany jest okre¬ sowo lub w sposób ciagly. Okresowe uzupelnianie energii akumulatora dokonuje sie przez jego pod¬ laczenie do stacji prostownikowej w czasie postoju elektrowozu lub przez wymiane rozladowanego akumulatora. Ciagle uzupelnianie energii akumu¬ latora, dotychczas odbywa sie z sieci trakcyjnej za posrednictwem rezystora wlaczonego do tej sie¬ ci w szereg z akumulatorem.Ladowanie akumulatora na stacji prostowniko¬ wej wymaga dluzszego unieruchomienia elektro¬ wozu, co znacznie obniza sprawnosc transportu podziemnego. Ladowanie akumulatora bezposred¬ nio z sieci trakcyjnej za posrednictwem rezystora ma równiez szereg wad. Sprawnosc takiego ukladu nie przekracza kilku procent, gdyz straty energii na rezystorze wielokrotnie przekraczaja energie dostarczana do ladowanego akumulatora i zródel swiatla. Ponadto, uklad ten utrzymuje w przybli¬ zeniu stala wartosc pradu ladowania, niezaleznie od stanu naladowania akumulatora. Prowadzi to do stalego przeladowywania akumulatora, a w kon¬ sekwencji do jego szybkiego zuzycia i obnizenia trwalosci zarówek zasilanych z tego akumulatora. 10 15 25 30 Celem wynalazku jest przetwornik napiecia, który w zastosowaniu do zasilania oswietlenia ele¬ ktrowozów kopalnianych pozbawiony jest powyz¬ szych wad i niedogodnosci.Cel ten zrealizowano w ten sposób, ze w zna¬ nym ukladzie przetwornika zaopatrzonym w tran¬ sformator i prostownik zastosowano dwudzielne uzwojenie pierwotne transformatora o zboczniko- wanej kondensatorem kazdej sekcji uzwojenia oraz kontaktronowy generator impulsów prostokatnych przylaczony równolegle do akumulatora i prostow¬ nika. Wtórne uzwojenie transformatora jest przy¬ laczone do wejsciowych zacisków prostownika.Konce uzwojenia pierwotnego transformatora sa przylaczone do wspólnego zacisku wejsciowego i sieci trakcyjnej poprzez wykonawcze zestyki gene¬ ratora. Generator impulsów prostokatnych zbudo¬ wanych jest w ukladzie mostkowym. Jedna równo¬ legla galaz tego mostka ma szeregowo polaczone uzwojenie kontaktronu, diode, uzwojenie drugiego kontaktronu ^bocznikowane kondensatorem i re¬ zystor. Druga galaz stanowi rezystor, uzwojenie i zestyki kontaktronu, a przekatna takiego mostka jest dioda wlaczona- pomiedzy koncem uzwojenia kontaktronu w pierwszej galezi, a zestykiem kon¬ taktronu w drugiej galezi tak, aby w czasie zwar¬ cia zestyków w galezi drugiej, zwierala przeplyw pradu przez uzwojenia galezi pierwszej.Rozwiazanie takie wielokrotnie zwieksza spraw¬ nosc ukladu zasilania oswietlenia elektrowozu i la- 73 55373 553 dowania jego akumulatorów. Przez odpowiedni do¬ bór pojemnosci kondensatora mozna regulowac cza¬ sy przelaczania, a tym samym wartosc pradu la¬ dowania akumulatora. Ponadto uklad samoczynnie reguluje wartosc pradu ladowania, w zaleznosci od stanu naladowania akumulatora i obciazenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony sche¬ matycznie na rysunku.Przetwornica napiecia wedlug wynalazku ma na wejsciu transformator Tr z dwudzielnym uzwóje- jeniem pierwotnym tego transformatora zboczni- kowanym kondensatorami. Wtórne uzwojenie pola¬ czone jest z wejsciem prostownika Pr do którego wyjscia„jatzjflaczoay jest równolegle generator G im»^l$ów^p£ó£tokatnych, akumulator A i obwody oswietlenia. Zestyki jPi , Ps robocze generatora G zlaczone sa w obw^Sd zasilajacy transformator Tr. dertepatb^^ impulsów prostokatnych zbudowany j^s^^i^^itfladaie^-móstkowym. Jedna galaz tego mostka stanowi szeregowo polaczone uzwojenie LI kontaktronu Pi, dioda Di, uzwojenie L2 kontaktro- nu P2 zbocznikowane kondensatorem C i rezysto¬ rem Rj. Druga galaz sklada sie z zestyku kontak¬ tronu P2, uzwojenia L8 kontaktronu P8 i rezysto¬ ra R2. Przekatna mostka jest dioda D2 wlaczona pomiedzy zestykiem kontaktronu P8 i rezysto¬ rem Ri.Dzialanie przetwornika kontaktronowego prze¬ biega w ten sposób, ze z chwila podlaczenia baterii akumulatorowej A nastepuje przeplyw pradu przez uzwojenia Li, L2 kontaktronów Pi i P2. Przy czym dzieki zastosowaniu kondensatora C polaczonego równolegle z uzwojeniem kontaktronu P2, naste¬ puje wczesniejsze zwarcie styku przekaznika Pi i przez uzwojenie transformatora Tr zacznie ply¬ nac prad. Po naladowaniu kondensatora C poply¬ nie prad przez uzwojenie kontaktronu P2 powo¬ dujac zwarcia jego styku P2. Jednoczesnie ze zwar¬ ciem styku P2, nastepuje odciecie poprzez diode D2 doplywu pradu zasilajacego uzwojenia kontak¬ tronów Pi i P2. W wyniku tego nastepuje zanika¬ nie pradu w uzwojeniach kontaktronów Pi i P2, przy czym dzieki zastosowaniu kondensatora C w uzwojeniu kontaktronu P2 przeplyw pradu jest przez pewien czas podtrzymywany.Zwarcie styku kontaktronu P2 powoduje prze¬ plyw pradu w uzwojeniu kontaktronu P8, przy czym zwarcie styku kontaktronu P8 nastepuje G & 7?\ V 10 15 20 25 35 40 45 nieco pózniej niz otwarcie styku kontaktronu Px.Dzieki zastosowaniu takich kontaktronów, których czas zwalniania jest krótszy od czasu ich zadzia¬ lania, nastapi wczesniejsze przerwanie doplywu pradu do pierwszej polówki uzwojenia transfor¬ matora Tr niz zalaczenie uzwojenia drugiego przez styk P3. Po rozladowaniu sie kondensatora C na¬ stepuje zwolnienie styku P2, przerwanie doplywu pradu do uzwojenia kantaktronu P3 i zwolnienie styku P8 zasilajacego uzwojenie transformatora Tr.Otwarcie styku P2 spowoduje ponowne pojawie¬ nie sie napiecia na uzwojeniach kontaktronów Ft i P2 i w ten sposób cykl zostaje powtórzony.Miedzy ponownym zwarciem styku Pi i rozwar¬ ciem styku P8 pojawi sie przerwa wynikajaca jak poprzednio z dluzszego czasu zadzialania kontak¬ tronów w porównaniu z czasem zwalniania. Rózni¬ ca tych czasów dla przekazników kontaktronowych wynosi kilka milisekund. PL PL