Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15,04,1975 73551 KI. 47c,49/00 MKP. F16d 49/00 Twórcy wynalazku: Kazimierz Adamaszek, Norbert Spendel Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Pro- jektowy Wzbogacania i Utylizacji Kopalin „Separator" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Katowice (Polska) Hamulec sprezynowo-odsrodkowy Przedmiotem wynalazku jest hamulec sprezy¬ nowo-odsrodkowy do zabezpieczenia mechanizmów o ruchu obrotowym lub- obrotowo-posuwistym przed samoczynnym, niezamierzonym ruchem w stanie ich spoczynku.Dotychczas stosowane hamulce typu klockowego, tarczowego lub tasmowego pracuja w ukladzie z dodatkowymi urzadzeniami luzujacymi, np. luzow- nikami elektro-magnetycznymi. Urzadzenia te kom¬ plikuja konstrukcje hamulca i podrazaja jego pro¬ dukcje.Znane sa równiez hamulce tarczowe o dzialaniu sprezynowo-osiowym znajdujace zastosowanie w przesuwnikach elektrycznych. W takich hamulcach sila hamujaca wywieraja sprezyny napiete wy¬ tracona w czasie zamierania ruchu energia kine¬ tyczna mas wirujacych urzadzenia. Rozwiazanie to posiada te wade, ze w pozycjach skrajnych prze- suwnika sila napietych sprezyn powoduje tzw. od¬ bijanie, tzin. ruch wistecziny elementu naipftniajaiceigo sprezyny i wtórne hamowanie hamulca.Hamulec wedlug wynalazku nie posiada wymie¬ nionych wad. Jego istotna cecha jest to, ze jest wyposazony w sprezyny i ciezarki umieszczone miedzy szczekami, przy czym w stanie spoczynku sprezyny wywieraja nacisk na szczeki hamulca wy¬ wolujac trwale moment hamujacy, zas w czasie ruchu sile sprezyn przezwycieza sila odsrodkowa ciezarków, powodujac odhamowanie.Hamulec wedlug wynalazku jest pokazany w 10 15 przykladowym rozwiazaniu na rysunku na któ¬ rym fig. 1 przedstawia hamulec w przekroju a fig. 2 jego przekrój wzdluz linii A—A.Na elemencie obrotowym, którym w przypadku przesuwnika elektrycznego jest gwintowana tule¬ ja 1 polaczona z wirnikiem silnika napedowego, jest osadzona piasta 2 hamulca. Piasta 2 ma moz¬ liwosc przesuwu wzdluz tulei 1, zas przed obrotem w stosunku do tulei 1 zabezpiecza ja wpust 3. Na piascie 2 sa osadzone nieobrotowo wzgledem niej dwie hamulcowe szczeki 4, które moga rozsuwac sie w kierunku promieniowym. Mozliwosc ruchu w kierunku promieniowym szczek 4 oraz zabezpie¬ czenie ich przed obrotem wzgledem piasty 2 za¬ pewniaja prowadzace powierzchnie A piasty 2.Szczeki 4 sa osadzone po obu stronach piasty 2 i zabezpieczone przed zsunieciem z piasty 2 tar¬ czami 5 i sprezynujacymi pierscieniami 6. Miedzy naprzemian lezacymi' wspornikami 7 szczek 4 sa1 umieszczone sprezyny 8 rozwierajace szczeki 4 w kierunku promieniowym na zewnatrz a tym sa¬ mym dociskajace cierne okladziny 9 do ciernej po¬ wierzchni B obudowy 10. Miedzy szczekami 4 sa zawieszone dwa ciezarki 11 na lozyskujacych czo¬ pach 12 utwierdzonych naprzemian w szczekach 4.Ciezarki 11 maja swobode odchylania sie w kie¬ runku promieniowym od osi obrotu hamulca. Cie¬ zarki 11 kontaktuja sie oporowymi powierzchniami C z oporowymi czopami 13 zamocowanymi w prze¬ ciwleglych szczekach 4. 73 55173 551 W czasie obrotu hamulca ciezarki 11 odchylaja sie promieniowo na zewnatrz, czemu towarzyszy odpychanie oporowych czopów 13 i sprezanie spre¬ zyn 8. Po przezwyciezeniu sily sprezyn 8 szcze¬ ki 4 hamulca traca kontakt z cierna powierzchnia B a dalszy obrót tulei 1 odbywa sie bez hamowa¬ nia. W fazie zamierania! ruchu tulei 1 sila odsrod¬ kowa ciezarków 11 maleje do tego stopnia, ze prze¬ zwycieza ja sila sprezyn 8 powodujac ponowny docisk szczeki 4 do ciernej powierzchni B i hamo¬ wanie, które nie ustaje do momentu ponownego uruchomienia, tj. do obrotu hamulca.W ten sposób w czasie spoczynku przesuwnik jest stale zablokowany.Wielkosc momentu hamujacego dobiera sie sto¬ sownie do wielkosci przesuwnika i stopnia niesa- mohamownosci ukladu napedowego (sruba-nakretka) droga zmiany sily sprezyn 8 i wielkosci ciezarków 11, jednak w takich granicach, aby w czasie roz- 15 ruchu silnik napedowy przesuwnika byl w stanie go pokonac. PL