Jest rzecza ogólnie znana, ze w nisko- preznej turbinie parowej najbardziej o- szczednie pracuja lopatki naporowe; doty¬ czy to mianowicie zakresu preznosci, który obejmuje nietylko caly zakres prózniowy, lecz równiez zakres preznosci, lezacy o kil¬ ka atmosfer powyzej cisnienia atmosferycz¬ nego. Dla zakresu wyzszych preznosci lep¬ sze wyniki daje turbina tarczowa z lopat¬ kami odrzutnemi Dla osiagniecia wiec o- szczeidnej pracy urzadzenia pierwsze stop¬ nie tiunhilny wykonywano jako turbine tar¬ czowa o lopatkach odrzutnych, dalsze zas skaipabe—jako turbine bebnowa o lopatkach naporowych. Na zasadzie tych pogladów takie samo wykonanie zastosowano do tur¬ bin wysokopreznych. Okazalo sie jednak. ze zasada ta byla sluszna tylko do pewne¬ go stopnia. Dla zakresu bowiem preznosci, lezacej wyzej, okazalo sie, ze—w przeci¬ wienstwie do panujacego przekonania -- urzadzenie z lopatkami naporowemu pracu¬ je sprawniej, anizeli urzadzenie tarczowe z lopatkami odrzutnemi.Wyjasnia to blizej fig. 1 w zastosowa¬ niu do turbiny o 3000 obrotów i okolo Il000 kg zuzycia pary na godzine. Na figurze tej przedstawiona jest fcnianowicie zaleznosc skutku uzytecznego stopni turbiny od cie¬ zaru wlasciwego pary z jednej strony dla lopatek odirzutnych, z drugiej zas strony dla lopatek naporowych. Krzywa przedsta¬ wiona linjami pelnemi, dotyczy urzadzenia o lopatkach odrzuitnych, krzywa zas, ozna¬ czona linjja przerywana, urzadzenia o lo¬ patkach naporowych. Z rysunku tego wyni-^ ka, ze y/ zaKresie malego ciezaru wlasci¬ wego pary, a wiec od zera do 1,5 kg m3, urzadzenie ^ lopatkach naporowych jest oszczedniejsze od urzadzenia z lopatkami odrzutnemi, natomiast poza tym zakresem korzystniejszem jest stosowanie urzadzenia z lopatkami odrzutnemi. Oprócz wskazane¬ go punktu przeciecia sie / dwóch krzywych przy ciezarze wlasciwym pary 1,5 kg ms, przy 15,8 kg m3 znajduje sie drugi punkt przeciecia II, t czyli^ ze przy jeszcze wyz¬ szym ciezarze wlasciwym pary stosowanie urzadzenia z lopatkami odrzutnemi staje sie znowu mniej korzystniem, anizeli spoino¬ wanie urzadzenia z lopatkami naporowemi.Wlasciwy ciezar pary 1,5 kg m3 odpowia¬ da, zaleznie od przegrzania pary, prezno¬ sci pary, równej od 2 do 5 atmosfer abso¬ lutnych, ciezar zas wlasciwy pary równy 15,8 kig m3 odjpowiada preznosci pary od 30 do 45 atmosfer absolutnych.Polozenie obydwóch tych punktów prze* ciecia I i II bedzie sie naturalnie zmieniac w zaleznosci od wielkosci turbiny parowej.Naprzykilad dla turbin, zuzywajacych mniejisiza ilosc pary, punkt przeciecia / be¬ dzie sie znajdowiac bardziej na lewo, za-s punkt przeciecia // — bardziej na prawo.Natomiast naodwrót, w turbinach o duzem zuzyciu punkt przeciecia / przesuwa sie w prawo, zas punkt // — w lewa W kazdym jednak razie, wraiz ze zwiekszaniem sie preznosci, dochodzi sie zawsze do takiego zakresu preznosci, w którym stosowanie u- rzadzenia z lopatkami naporowemi, tak sa- tno jak to ma miejsce w zakresie niskiej preznosci, bedzie z punktu widzenia gospo¬ darczego bardziej korzystne, anizeli stoso¬ wanie urzadzenia z lopatkami odrzutnemi.Ten nowy i niespodziewany wynik wzie¬ ty jest pod uwage przy budowie wysoko¬ preznej turbiny parowej wedlug niniejsze¬ go wynalazku, mianowicie w zakresie wyso¬ kiej preznosci zastosowane jest urzadzenie z lopatkami naporowemi, natomiast w za¬ kresie sredniej preznosci, przeciwnie, sto- suje sie urzadzenie z lopatkami odrzutne¬ mi. Dla stopni niskopreznych stosuje sie w sposób znany urzadzenie o lopatkach na¬ porowych, aczkolwiek nie jest to koniecz¬ nem, jezeli bowiem decyduja nie wzgledy na oszczednosc ruchu, to w turbinie moze byc zastosowane równiez urzadzenie z lo¬ patkami odrzutnemi, które jest mniej o- szczedne. Jest zrozumialem, ze w kazdym wypadku, jak to jest juz znane, stopnic niskiej preznosci moga pracowac z pewna nieznaczna naporowoscia.Na rysunku przedstawione sa dwa przy¬ klady wykonamia nowej turbiny.Wedlug fig, 2 turbina sklada sie z cze¬ sci wysokopreznej a i czesci b, obejmuja¬ cej stopnie sredniej i niskiej preznosci.Czesc a wykonana jest jako naporowa tur¬ bina bebnowa, czesc zas b — jako tarczo¬ wa turbina odrzutna. Olbie czesci sa umie¬ szczone na wspólnym wajle, wskutek czego posiadaja jednakowa ilosc obrotów.W odmianie wedlug fig, 3 czesc wyso¬ koprezna a wykonana jest jako naporowa turbina bebnowa. Czesc niskoprezraa c jest równiez wykonana jako naporowa turbina bebnowa, a tylko czesc srodkowa, lezaca pomiedzy czesciami a i c, jest wykonana jako tarczowa turbina odrzutnia. W tym wypadku na wale osadzona jest wylacznie czesc wysokoprezna a, obydwie zas czesci 6 i c osadzone sa razem na drugim wale.W ten sposób mozliwe jest zwiekszenie i- losci obrotów czesci wysokopreznej a w sto¬ sunku do ilosci obrotów stopni dalszych.Obydwa waly pracuja badz wspólnie za- pomoca przekladni zebatej, badz tez nape¬ dzaja oddzielnie rózne maszyny robocze.Srednice wienca lopatkowego beda, ro¬ zumie sie, tern mniejsze, im wieksza be¬ dzie preznosc dolotowa, przy jakiej lopat¬ ki te pracuja. Zmniejszenie to moze byc niekiedy w czesci wysokopreznej posuniete tak dalece, ze beben dojdzie do rozmiarów walu, wskutek czego lopatki wirnika beda wtedy umieszczone bezposrednio na wale. — 2 — PL