Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.12.1974 73253 KI. 12q,29 01 MKP C07c 65/08 L N! A v. i".-.-:.:... j....nowego ?i.!siii'j s:;:ii-u---r:li-sj Lmion) Twórcy wynalazku: Jakub Giermasinski, Henryk Kycia, Jadwiga Kaczorek, Wieslawa Jasinska-Kaliszek Uprawniony z patentu tymczasowego: Pabianickie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa", Pabianice (Polska) Sposób otrzymywania kwasu p-izopropoksybenzoesowego Kwas p-izopropoksybenzoesowy jest surowcem do otrzymywania N'-(4-izopropoksybenzoilo) -p-amino- benzenosulfonamidu, leku z grupy sulfonamidów.Dotychczas najszersze zastosowanie w praktyce przemyslowej znalazl sposób otrzymywania kwasu p-izopropoksybenzoesowego polegajacy na dzialaniu jodkiem izopropylu na ester metylowy kwasu p-hy- droksybenzoesowego w alkoholowym roztworze me- tylanu sodowego. Otrzymany w ten sposób ester metylowy kwasu p-izopropoksybenzoesowego hy¬ drolizuje sie w srodowisku alkalicznym do kwasu p-izopropoksybenzoesowego. Sposób ten jakkolwiek szeroko stosowany nie moze byc uznany za ekono¬ miczny ze wzgledu na wysoka cene jodku izopro¬ pylu. Równiez czynnik kondensujacy, metylan so¬ dowy, nie jest surowcem handlowym i dlatego przy¬ gotowywany jest przez rozpuszczenie sodu meta¬ licznego w alkoholu metylowym. Z praktyki prze¬ myslowej wiadomo, ze sód metaliczny jest czesto przyczyna groznych pozarów w instalacjach prze¬ myslowych i wszelkie operacje zwiazane z jego sto¬ sowaniem wymagaja zachowania najwiekszych srod¬ ków ostroznosci.Opisane trudnosci wyeliminowano w sposobie we¬ dlug wynalazku, kondensujac estry kwasu p-hydro- ksybenzoesowego z chlorkiem lub bromkiem izo¬ propylu, które sa bardziej tanie od jodku izopropy¬ lu. Jako czynnik kondensujacy zastosowano alkoho¬ lowy roztwór wodorotlenku sodowego lub potaso¬ wego, czyniac proces bardziej bezpiecznym. Stwier- 2 dzono, ze szybkosc reakcji wyraznie wzrasta w obe¬ cnosci katalitycznych ilosci jodku sodowego lub po¬ tasowego. Ze wzrostem temperatury wzrasta szyb¬ kosc kondensacji estrów kwasu p-hydroksybenzoe- 5 sowego z halogenkami izopropylu. Wzrost tempera¬ tury reakcji osiaga sie w sposobie wedlug wynalaz¬ ku przez zastosowanie cisnienia. Pozwala to konden- sowac z estrami kwasu p-hydroksybenzoesowego malo aktywny chlorek izopropylu. 10 Nowy sposób otrzymywania kwasu p-izopropoksy¬ benzoesowego ilustruja przyklady: Przyklad 1. 7 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, 120 czesci wagowych alkoholu etylowego, 25 czesci wagowych estru metylowego kwasu p-hy- 15 droksybenzoesowego i 20 czesci wagowych bromku izopropylu ogrzewa sie we wrzeniu przez 18 godzin.Po zakonczeniu reakcji oddestylowuje sie alkohol, a do pozostalosci dodaje 150 czesci wagowych 10% wodnego roztworu wodorotlenku sodowego i ogrze- 20 wa we wrzeniu przez 4 godziny. Otrzymany wodny roztwór soli sodowej kwasu p-izopropoksybenzoeso¬ wego zakwasza sie kwasem mineralnym i odsacza kwas p-izopropoksybenzoesowy. Otrzymany produkt topi sie w temperaturze 161—164°C. Wydajnosc wy- 25 nosi 75%.Przyklad 2. 10 czesci wagowych wodorotlen¬ ku potasowego, 120 czesci wagowych alkoholu ety¬ lowego, 25 czesci wagowych estru metylowego kwa¬ su p-hydroksybenzoesowego, 20 czesci wagowych 30 bromku izopropylu i 1 czesc wagowa jodku potaso- 73 25373 253 3 4 wego ogrzewa sie we wrzeniu przez 12 godzin. Da¬ lej postepuje sie jak w przykladzie 1. Otrzymuje sie kwas p-izopropoksybenzoesowy z wydajnoscia 85%.Przyklad 3. 28 czesci wagowych estru etylowe¬ go kwasu p-hydroksybenzoesowego, 7 czesci wago¬ wych wodorotlenku sodowego, 120 czesci wagowych alkoholu etylowego, 20 czesci wagowych bromku izopropylu i 1 czesc wagowa jodku sodowego ogrze¬ wa sie we wrzeniu przez 15 godzin. Dalej postepu¬ je sie jak w przykladzie 1. Otrzymuje sie kwas p- -izopropoksybenzoesowy o temperaturze topnienia 161—164°C.Przyklad 4. 7 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, 120 czesci wagowych alkoholu etylowego, 25 czesci wagowych estru metylowego kwasu p-hy- droksybenzoesowego, 13 czesci wagowych chlorku izopropylu ii czesc wagowa jodku potasowego ogrzewa sie w autoklawie w temperaturze 110°C przez 12 godzin. Dalej postepuje sie jak w przykla¬ dzie 1. Otrzymuje sie kwas p-izopropoksybenzoeso¬ wy o temperaturze topnienia 161—164°C. 5 PL PL