Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 25.05.1973 Opia patentowy opublikowano: 30.04.1975 j 73137 KI. 47gM/18 MKP F16k 1/18 ICZYTELNtAj 1 Urzedu Patentowego 1 Twórca wynalazku: Stanislaw Przysowa Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Elektroniki Prózniowej, War¬ szawa (Polska) Elektromagnetyczny zawór prózniowy Przedmiotem wynalazku jest elektromagnetyczny zawór prózniowy, stosowany w ukladach próznio¬ wych, zwlaszcza do odcinania przeplywu gazu i za¬ powietrzania pompy prózni wstepnej.Znany jest zawór prózniowy elektromagnetyczny, w którym stosuje sie klasyczna zasade zamykania otworu wylotowego za pomoca klapy z uszczelka.Klapa jednoczesnie jest dnem cylindra, wspólpracu¬ jacego z cylindryczna obudowa elektromagnesu. Na czole obudowy od strony cylindra znajduje sie otwór, przez który od elektromagnesu jest wyprowadzony tlok, a po przeciwleglej stronie obudowy sa roz¬ mieszczone otwory przeznaczone do doplywu po¬ wietrza. Zamkniecie przeplywu gazu przez zawór nastepuje po zadzialaniu elektromagnesu, który, przesuwajac sie w kierunku cylindra, jednoczesnie przesuwa tloczek, otwierajac tym samym doplyw powietrza do cylinc-ia.Parcie powietrza na cylinder powoduje jego prze¬ suniecie sie i odciecie przeplywu gazu oraz jedno¬ czesnie zapowietrzanie pompy prózni wstepnej. Ta jednoczesnosc odcinania przeplywu i zapowietrzania powoduje, ze czesc powietrza przedostaje sie do ukladu prózni wysokiej, pomiedzy wspólpracuja¬ cymi powierzchniami cylindra i obudowy elektro¬ magnesu ,co powoduje niepozadane zanieczyszcza¬ nie przestrzeni odpompowywanej.Jednoczesnosc odcinania przeplywu gazu i zapo¬ wietrzania pompy prózni wstepnej, jako istotna nie¬ dogodnosc, jest rozwiazywana w znanych zaworach za pomoca specjalnych dodatkowych przekazników czasowych, opózniajacych zapowietrzanie pompy prózni wstepnej w stosunku do momentu odciecia przeplywu gazu. Zastosowanie dodatkowych prze¬ kazników czasowych komplikuje uklad urzadzen prózniowych, a przede wszystkim w wypadku awarii nie zapewnia szybkiego i pewnego odciecia prze¬ plywu gazu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych niedogodnosci, wprowadzenie opóznienia za¬ powietrzania pompy prózni wstepnej w stosunku do momentu odciecia przeplywu gazu bez dodatkowych przekazników czasowych, opracowanie konstrukcji zaworu prostego technologicznie w produkcji jedno¬ stkowej lub maloseryjnej.Cel ten osiagnieto, opracowujac nowa konstrukcje elektromagnetycznego zaworu prózniowego. Rozwia¬ zanie o polega na wprowadzeniu opóznienia zapo¬ wietrzania pompy prózni wstepnej w stosunku do momentu odciecia przeplywu gazu, przy pomocy sprzezenia klapy zamykajacej z tlokiem, za posred¬ nictwem sprezyny dociskowej i dzwigni katowei oraz odpowiedniego usytuowania otworów w tloku doprowadzajacych powietrze.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla-* dzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój wzdluzny zaworu w plaszczyznie przelotu w czasie swobodnego prze¬ plywu gazu, a fig. 2 — przekrój wzdluzny zaworu w plaszczyznie przelotu po odcieciu przeplywu gazu i po zapowietrzeniu pompy prózni wstepnej. 73 13773 137 3 4 Zawór przedstawiony na fig. 1 i fig. 2 sklada sie z korpusu X wykonanego w ksztalcie cylindra, po¬ siadajacego na powierzchni cylindrycznej gniazdo 2, przez które przeplywa gaz z przestrzeni odpompo¬ wywanej do pompy prózni wstepnej, poprzez gniaz¬ do 3, umieszczone w czole korpusu 1. Po przeciwle¬ glej stronie gniazda 3 znajduje sie pokrywa 4, która za posrednictwem uszczelki 5 zamyka próznioszczel- nie zawór.W osi pokrywy 4 znajduje sie otwór prowadzacy tloka 6, a wokól otworu od strony wewnetrznej jest usytuowany pierscien 7 stanowiacy jednorodny ele¬ ment pokrywy, w którym umieszczona jest uszczel¬ ka 8 zapewniajaca próznioszczelne polaczenie po¬ krywy 4 z tlokiem 6. Pokrywa 4 od strony wew¬ netrznej ma belki wspornikowe 9 i 10, usytuowane prostopadle do jej powierzchni czolowej. Do belki wspornikowej 9 przymocowany jest jeden koniec sprezyny cofajacej 11 oraz jedno ramie dzwigni ka¬ towej 12. Natomiast do belki wspornikowej 10 przy¬ mocowana jest przegubowo klapa zamykajaca 13, która, obracajac sie na kolku 14 pod dzialaniem sprezyny dociskowej 15, zamyka próznioszczelnie gniazdo 2, za posrednictwem uszczelki 16.Z klapa zamykajaca 13 zwiazany jest drugi ko¬ niec sprezyny cofajacej 11, a ze sprezyna dociskowa 15 wspólpracuje drugie ramie dzwigni katowej 12 za pomoca kolka 17, przy czym dzwignia katowa jest dodatkowo sprzezona z tlokiem 6 przy pomocy kolka 18 i kanalu prowadzacego 19. Drugi koniec tloka 6, wychodzacy na zewnatrz zaworu, laczy sie z elektromagnesem 20 sterujacym dzialanie zaworu.W tej czesci tlok ma wewnetrzna przestrzen wydra¬ zona ,od której rozchodza sie promieniscie otwory 21 (jeden lub wiecej) sluzace do przeplywu powietrza z atmosfery do wewnetrznej przestrzeni zaworu.Polozenie otworów 21 w tloku 6 jest zsynchronizo¬ wane z momentem zamkniecia klapa 13 gniazda 2 w ten sposób, ze otwarcie przeplywu powietrza przez otwory 21 nastepuje z opóznieniem w stosun¬ ku do momentu zamkniecia gniazda 2 przez klape 13.Dzialanie elektromagnetycznego zaworu próznio¬ wego, zmierzajace do odciecia przeplywu gazu i za¬ powietrzenia pompy prózni wstepnej z polozenia roboczego, tj. gdy gaz swobodnie przeplywa przez zawór, przedstawionego na fig. 1, przebiega naste¬ pujaco. Po wylaczeniu pradu elektromagnes 20 po¬ woduje ruch wciagajacy tloka 6 do wnetrza zaworu.Przy dalszym ruchu tlok 6 odchyla ramie dzwigni katowej 12 za posrednictwem kolka 18 wspólpracu¬ jacego z kanalem prowadzacym 19, zwalnia sprezyne dociskowa 15, która, naciskajac na klape zamyka¬ jaca 13, powoduje zamkniecie gniazda 2, po czym otwory 21 tloka 6 doprowadzajace powietrze do wnetrza zaworu znajduja sie po drugiej stronie uszczelki 8 i doplyw powietrza do zaworu zostanie otwarty. W ten.sposób zapowietrzenie pompy prózni wstepnej nastapilo z pewnym opóznieniem w sto¬ sunku do momentu zamkniecia przeplywu gazu.Odwrotne dzialanie elektromagnetycznego zaworu prózniowego rózni sie tym, ze tlok 6 wykonuje pod dzialaniem elektromagnesu 20 ruch wyciagajacy, za¬ mykajac otwory 21. Po czym pompa prózni wstepnej odpompowuje powietrze z wewnetrznej przestrzeni zaworu. Nastepnie sprezyna cofajaca 11 odchyla klape zamykajaca 13 do polozenia wyjsciowego, po¬ wodujac otwarcie zaworu dla swobodnego przeply¬ wu gazu. PL PL