Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.10.1973 Opis p?'entowy opublikowano: 30.12.1974 73059 KI. 21a1,36/20 MKP H03k 13/16 Twórcy wynalazku: Miroslaw Bargiel, Zbigniew Letner, Jerzy Popek Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Sposób kodowania! binarnych sygnalów kodem prostym i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób kodowania binarnych sygnalów kodem prostym i urzadzenie do stosowania tego sposobu, który jest jednoczesnie generatorem sygnalów binarnych w urzadzeniach nadawczych systemu rozdzielczo-czasowego trans¬ misji danych.Dotychczas nie znane sa rozwiazania dotyczace kodowania z jednoczesnym generowaniem sygnalów w prostych ukladach logicznych przy uzyciu poje¬ dynczego przebiegu przemiennego. Natomiast uzy¬ wane do tego celu kombinacje rejestrów i przerzut- ników, jako uklady anodowe o skomplikowanej bu¬ dowie nie maja zastosowania w systemach z podzia¬ lem czasowym.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej opisanych niedogodnosci przez opracowanie sposobu kodowa¬ nia sygnalów elektrycznych z podzialem czasowym, przeznaczonych do pomiarów dyskretnych z zacho¬ waniem duzej wiernosci transmisji. Dla osiagniecia tego celu postawiono zadanie kodowania sygnalów binarnych, w centralnie zasilanych czlonach nadaw¬ czych urzadzen rozdzielczo-czasowych tylko przy uzyciu przebiegu przemiennego.Zadanie to zostalo osiagniete przez opracowanie sposobu kodowania binarnych sygnalów kodem pro¬ stym, dzieki wytwarzaniu impulsów czasowych po¬ wstajacych z sygnalu sinusoidalnego, który to sy¬ gnal wyprostowany i odfiltrowany od skladowej stalej, poddaje sie operacjom logicznym sumowania i mnozenia. Prostowanie i odfiltrowywanie odbywa 2 sie n razy, w wyniku czego na wyjsciu otrzymuje sie 2n kanalów.Sposób ten zostal zrealizowany za pomoca urza¬ dzenia wedlug wynalazku, które ma obciazony filtr 5 indukcyjny z bifilarnym uziemionym srodkiem uzwojenia wtórnego, z którego to uzwojenia odfil¬ trowane przebiegi wraz z przebiegami ukladu pro¬ stowniczego podawane sa na kaskady iloczynów lo¬ gicznych, w wyniku czego otrzymuje sie na wyjsciu 10 wlasciwy kod.Zaleta przedmiotu wynalazku jest mozliwosc uzy¬ skania wysokiego stopnia wiernosci transmisji da¬ nych, dzieki charakterystycznemu rozkladowi im¬ pulsów w czasie. Ponadto urzadzenie cechuje pew- 19 nosc i niezawodnosc dzialania.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia urzadzenie do kodowania w schemacie blokowym, fig. 2 — zakodowane na wyj- 20 sciu z logicznego elementu T7 trzy impulsy w polo¬ wie okresu napiecia zasilania, fig. 3 — jeden srod¬ kowy impuls odpowiadajacy kanalowi K2, fig. 4 — dwa skrajne impulsy odpowiadajace kanalowi Ki.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wyna- 25 lazku sklada sie z podzespolu sterujaco-zasilajacego, zawierajacego prostowniczy uklad D i transformator ^ Tr4 sygnalów kodujacych, który jest polaczony z ele¬ mentami kodujacymi, w sklad których wchodza dwie pary kaskad ukladów logicznych TA (Tl, T2, 30 T3, T7) i TB (T4, T5, T6, T8) i zespól elementów 7305973 059 3 4 pomocniczych, skladajacych sie z posuwno-pamie- ciowego czlonu P, z sumatora T9, z inwentora T10 i wyjsciowego wzmacniacza Tli.Dzialanie ukladu polega na tym, ze napiecie si¬ nusoidalne jest prostowane w ukladzie pelnookres\- wych prostowników D i podawane na uzwojenie pierwotne transformatora Tri, którego uzwojenie wtórne bifilarne ma uziemiony srodek. Logiczne elementy Ti9 T2 i T7 tworza funktor iloczynu, przy czym do elementu T7 podawany jest przebieg b, odpowiadajacy polowie okresu napiecia zasilania, zas do elementów T± i T2 przebiegi c i d odfiltrowa¬ ne, o podwojonej czestotliwosci w stosunku do przebiegu b, podawane z uzwojenia wtórnego trans¬ formatora Tri. Czlony logicznych elementów Ti, T2, T7 pracuja w dwóch stanach 0,1 a ich uruchomienie i zwiazane z tym wymnazanie dochodzacych prze¬ biegów uzaleznione jest od zalaczenia wylaczników Kt i K2, co symuluje stan obiektu.Na wyjsciu z logicznego elementu T7 otrzymuje sie trzy impulsy w polowie okresu napiecia zasilania (fig. 2); Dwaskrajne impulsy odpowiadaja kanalowi KA (fig. 4), jeden impuls srodkowy odpowiada kana¬ lowi K2 (fig. 3). Taki sam przebieg impulsów powta¬ rza sie w Srugiej polowie okresu napiecia zasilania dla funktora iloczynu skladajacego sie z elementów logicznych T8 i T5, T4, sterowanych przebiegami a, cidi odpowiadajacych im kanalom K3, K4. Otrzy¬ many ciag impulsów stanowi charakterystyczny kod sygnalów.Zakodowane sygnaly w obu polówkach napiecia zasilajacego sa nastepnie sumowane na logicznym elemencie T9 i wymnazane w logicznym ukladzie T10 z przebiegiem bramkowym z posuwno-pamiecio- wego elementu P, sterowanym miejscem zerowym sinusoidy napiecia zasilania, dajacym na wyjsciu bramke o czasie trwania równym okresowi napiecia zasilania.Zakodowane w ten sposób informacje o stanie 5 obiektów sa nastepnie wzmacniane, na elemencie Tii i podawane na tor transmisyjny.W schemacie blokowym przedstawionym na fig. 1 podano przykladowo pierwszy stopien hierarchii kodowania, to jest 4 sygnaly wyjsciowe. Zwieksze¬ nie ilosci kanalów wedlug ciagu 2n moze nastapic przez powielenie czestotliwosci transformatora Tr2, oraz zsumowanie i pomnozenie przez impulsy o sa¬ siedniej nizszej czestotliwosci. PL PL