Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 72738 H. 62a2, 11/24 MKP B64c 11/24 Twórcawynalazku: Hieronim Oltarzewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny przy Wytwórni Sprzetu Komunikacyjnego, Swidnik (Polska) Lopata wirnika nosnego, zwlaszcza smiglowca Przedmiotem wynalazku jest lopata wirnika nosnego zwlaszcza smiglowca, zestawiona z czesci dolnej i grzbietowej skorupy podpartej od wewnatrz wypelniaczem, która to skorupa jest wykonana z tworzywa sztucz¬ nego zbrojonego wlóknem szklanym ukierunkowanym skosnie i wzdluznie wzgledem osi przekrecen lopaty.Znane i dotychczas stosowane lopaty zestawione z czesci dolnej i górnej skorupy wykonanej z tworzywa sztucznego zbrojonego wlóknem szklanym, sa podparte od wewnatrz wypelniaczem. Wypelniacz w czesci nosko¬ wej lopaty ze wzgledu na znaczna grubosc skorupy w tym obszarze, spelnia tylko role wkladki technologicznej, niezbednej przy: ukladaniu wzdluznych wlókien, nadawaniu im ksztaltu i dociskaniu ich do formy podczas utwardzania twprzywa sztucznego, a po wykonaniu lopaty na gotowo jest elementem zbednym, zwiekszajacym ciezar lopaty, posiadajacym znikomy wplyw na wytrzymalosc lopaty. Jednakze wypelniacz ten, aby móc spelniac role wymienionej wyzej wkladki technologicznej, musi byc dokladnie wykonany, co powaznie wplywa na wzrost pracochlonnosci calej lopaty i mimo to nie likwiduje zadowalajaco luzów miedzy elementami lopaty zamknietej w formie. Ponadto wypelniacz, mimo iz jest przyklejony do powierzchni elementów lopaty, z którymi sie styka, nie wciaga je do wzajemnej wspólpracy w zadowalajacy sposób, a tym samym w bardzo malym stopniu przyczynia sie do zwiekszenia wytrzymalosci lopaty na zmeczenie.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i niedogodnosci, czyli zmniejszenie ciezaru lopaty oraz podwyz¬ szenie wytrzymalosci lopaty na zmeczenie.Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie opracowania lopaty z elementem, który by podczas formowa¬ nia lopaty ulatwil nadanie zadanego ksztaltu wzdluznym wlóknom czesci noskowej lopaty, po zamknieciu lopaty w formie likwidowal luzy miedzy czesciami lopaty, a po utwardzeniu tworzywa sztucznego, z którego wykonana jest lopata, wciagal sklejone z nim czesci lopaty do wzajemnej wspólpracy.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie postawionego zadania polega na tym, ze w czesci noskowej lopata ma sprezysta wkladke wywierajaca nacisk na wewnetrzna powierzchnie czesci dolnej i grzbietowej skorupy lopaty oraz na wypelniacz czesci splywowej lopaty zamknietej w formie podczas ostatecznego laczenia elementów lopaty w gotowy wyrób, przy czym sprezysta wkladka jest zlaczona na trwale, korzystnie za pomoca klejenia, z wyzej wymienionymi elementami lopaty wykonanej na gotowo. Pozwala to na likwidowanie luzów miedzy elementami lopaty oraz wciagniecie elementów lopaty do wzajemnej wspólpracy.I 2 72 738 Sprezysta wkladka ma postac cienkosciennej rury wykonanej ze sprezystego materialu najkorzystniej z tworzywa sztucznego, takiego jak zywica epoksydowa, zbrojonego wlóknem na przyklad szklanym, przy czym objetosc calkowita sprezystej wkladki w stanie swobodnym jest wieksza od objetosci calkowitej wkladki w go¬ towej lopacie. Dzieki temu, pó zamknieciu formy, sprezysta wkladka wywiera nacisk na dolna i grzbietowa czesc skorupy lopaty oraz wypelniacz czesci^plywowej lopaty, który to wypelniacz wciska sie klinem miedzy pokrycia dolnej i grzbietowej czesci lopaty.Lopata wedlug wynalazku charakteryzuje sie nizszym ciezarem ze wzgledu na nizszy ciezar sprezystej wkladki w porównaniu z ciezarem wypelniacza, wyzsza wytrzymaloscia na zmeczenie i wyzsza sztywnoscia dzieki wspólpracy czesci, z którymi jest zespolona sprezysta wkladka oraz nizsza pracochlonnoscia procesu jej wytwarzania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia w przekroju poprzecznym lopate zamknieta w formie, fig. 2 — ksztalt sprezystej wkladki w gotowej lopacie na tle zaznaczonego linia przerywana ksztaltu wkladki w stanie swobodnym, fig. 3 - przekrój poprzeczny od¬ miany lopaty zamknietej w formie, fig. 3- ksztalt sprezystej wkladki w gotowej lopacie wedlug jej odmiany na tle zaznaczonego linia przerywana ksztaltu wkladki w stanie swobodnym.Lopata wedlug wynalazku, o skorupie wykonanej z zywicy epoksydowej zbrojonej wlóknem szklanym ukierunkowanym skosnie i wzdluznie wzgledem osi przekrecen lopaty, jest zestawiona ze skosnych wlókien 1 i wzdluznych wlókien 2 dolnej czesci skorupy lopaty oraz skosnych wlókien 3 i wzdluznych wlókien 4 grzbietowej czesci skorupy lopaty, przy czym w czesci noskowej lopata ma sprezysta wkladke 5 sklejona z podluznymi wlóknami 2 i 4 i scianka wypelniacza 6 czesci splywowej lopaty wykonanego z tworzywa pianko¬ wego. Sprezysta wkladka 5 ma postac cienkosciennej rury wykonanej z zywicy epoksydowej zbrojonej wlóknem szklanym i sklada sie ze sprezystego elementu 7 zblizonego ksztaltem do litery U, której ramiona sa przyklejone swymi czolami do plaskiej zamykajacej scianki 8 o brzegach wystajacych poza kontur elementu 7, przy czym objetosc calkowita sprezystej wkladki 5 w stanie swobodnym jest wieksza od jej objetosci calkowitej w gotowej lopacie.Sposób wytwarzania lopaty przedstawionej w przykladowym wykonaniu jest nastepujacy: W dolnej po¬ lówce formy 9 uklada sie skosne wlókna 1 i podluzne wlókna 2, na które kladzie sie sprezysta wkladke 5, a obok niej (na skosne wlókna 1) wypelniacz 6 czesci Splywowej lopaty, po czym na sprezysta wkladke 5 naklada sie podluzne wlókna 4. W górnej czesci formy 9 uklada sie tylko wlókna skosne 3, po czym polówke górna formy 9 naklada sie na polówke dolna i dociska sie do siebie tak, aby powierzchnie podzialu form stykaly sie ze soba. Wlókna 2 i 4 nie mogac sie pomiescic w formie powoduja czesciowe splaszczenie sprezystej wklad¬ ki, która dzieki temu wywiera nacisk na dolna i grzbietowa czesc skorupy lopaty i wypelniacz 6. Nastepnie cala lopate utwardza sie, przy czym wyzej opisany proces wytwarzania lopaty przeprowadza sie w jednej operacji utwardzania zywicy.Wynalazek nie ogranicza sie do przedstawionego na rysunku uzytecznego przykladu wykonania, lecz zgodnie z jego odmiana pokazana na fig. 3 i 4 sprezysty element 10 i zamykajaca scianka 11 sa przed zmontowa¬ niem lopaty oddzielnymi elementami, a w gotowej lopacie stanowia jedna, zlaczona na trwale czesc, przy czym ramiona elementu 10 w stanie swobodnym sa rozchylone oraz pogrubione u ich podstawy i scienione stopniowo w kierunku konców tych ramion. PL PL