PL7260B1 - Chlodnica do samolotów oraz o innem zastosowaniu i sposób jej umieszczenia na samolocie. - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest chlodnica o mozliwie najmniejszym oporze, stawianym przez nia podczas ru¬ chu.Chlodnica taka sklada sie glównie z pier- scieniowatych ogniw chlodzacych, polaczo^ nych koncami z przylegajacemi jeden do drugiego zbiornikami, przez jeden z któ¬ rych woda doplywa, przez drugi zas od¬ plywa. Opór, stawiany przez chlodnice podczas ruchu, jest nie wiele wiekszy niz opór, stawiany przez obydwa zbiorniki.Dzieki temu ukladowi, powietrze styka sie bezposrednio z ogniwami chlodzacemi, bez zadnych przeszkód.Pozadanem jest, aby przekrój obydwu zbiorników byl taki, aby przy ich polacze¬ niu powstal przekrój w ksztalcie wrzecio¬ na, zprzodu rozszerzony, a ztylu zwezajacy sie do zera.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez sposobu umieszczenia chlodnicy na platow- cu, przy którym przynajmniej jeden ze zbiorników chlodnicy jest polaczony z ja¬ kakolwiek czescia platowca; zbiornik przy¬ lega do tej czesci i uzupelnia jej ksztalt, podobny do wrzeciona.Rózne odmiany wykonania wynalazku sa przedstawione w postaci przykladu na za¬ laczonych rysunkach. Fig. 1 przedstawia widok chlodnicy, fig. 2 — przekrój pozio¬ my wedlug linji 2—2 na fig. 1, fig. 3, 4, 5, 6, 7 sa poziomemi przekrojami przez piec odmiennych postaci wykonania, fig, 8 przedstawia widok zgóry na ogniwo chlo¬ dzace, fig. 9 i 10 — przekroje prostopadledo siebie wyzej Wspomnianego ogniwa we¬ dlug linji 9—9, wzglednie 10—10, na fig. 8.Fig. 11 przedstawia w wiekszej skali prze¬ krój przez przegrode, oddzielajaca oby¬ dwie komory ogniwa, majacego ksztalt pierscienia, fig. 12 — przekrój odmiany wykonania przegrody, fig. 13, 14 i 15 przedstawiaja schematycznie trzy kolejne fazy wyrobu dalszej odmiany ogniwa chlo¬ dzacego, fig. 16, przedstawia przekrój przez wykonczona przegrode, oddzielajaca obydwie komory ogniwa, fig. 17 — widok zgóry na ogniwo chlodzace, wykonane w inny sposób, fig. 18 — przekrój przez to ogniwo wedlug linji 18—18 na fig. 17, fig. 19, 20 i 21—trzy przekroje przez ogni¬ wo, wykonane w inny jeszcze sposób, przy- czem przekroje te odpowiadaja trzem ko¬ lejnym fazom wyrobu. Fig. 22 przedstawia widok na chlodnice pierscieniowata, fig. 23 — przekrój przez te chlodnice wedlug linji 2—2 na fig. 22, fig, 24 — przekrój we¬ dlug linji 3—3 na fig. 23. Fig, 25 przedsta¬ wia przekrój poziomy innej jeszcze chlod¬ nicy, fig. 26 — widok zboku na zbiornik i na poprzecznice chlodnicy wedlug fig. 25, przyczem na rysunku nie przedstawiono ogniw chlodzacych, fig. 27 — widok zboku dalszej odmiany chlodnicy, fig. 28 i 29 — widoki zboku, wzglednie zprzodu innej chlodnicy. Fig. 30 przedstawia przekrój po¬ ziomy dalszej odmiany chlodnicy, fig. 31— przekrój poziomy przez chlodnice, majaca urzadzenie do regulowania doplywu powie¬ trza, fig. 32 i 33—widok zgóry i zprzodu na urzadzenie, regulujace doplyw powietrza, zastosowane do chlodnicy w ksztalcie pla¬ stra pszczelnego. Fig. 34 i 35 sa przekroja¬ mi poziomem! przez chlodnice, zbiorniki któ¬ rych sa przystosowane do ksztaltu jakie¬ gokolwiek preta szkieletu samolotu, fig. 36 przedstawia przekrój przez plaszczyzne sy¬ metryczna, biegnaca wzdluz samolotu; w przekroju tym widac chlodnice, umieszczo¬ na pomiedzy przednim a tylnym zastrza¬ lem podwozia do ladowania; fig. 37 przed¬ stawia przekrój poziomy przez powyzszy uklad wedlug linji 28—28 na fig. 36, fig. 38 — podobny do przekroju, przedstawio¬ nego na fig. 37, przekrój poziomy przez u- klad odmienny. Fig. 39 i 40 przedstawiaja poziome przekroje dwóch pretów samolotu, z któremi sa polaczone zbiorniki chlodnicy, dopelniajace ich ksztalt, fig. 41 jest prze¬ krojem poziomym przez dwa zastrzaly pod¬ wozia, z któremi sa polaczone dwa zbior¬ niki jednej chlodnicy. Fig. 42 jest prze¬ krojem platu samolotu^ przechodzacym przez plaszczyzne równolegla do plaszczy¬ zny podluznej samolotu, przyczem na czyn¬ nej krawedzi platu jest umieszczony przed¬ ni zbiornik chlodnicy, fig. 43 — przekro¬ jem przez plat, na którym umieszczono w inny sposób chlodnice, fig. 44 — czescio¬ wym widokiem zgóry na plat wedlug fig. 43. Fig. 45 i 46 przedstawiaja przekrój pio¬ nowy wzglednie czesciowy widok zgóry chlodnicy, zbiorniki której, przylegle jeden do drugiego, tworza czynna krawedz platu (krawedz wlotowa, natarcia). Fig. Al jest schematycznym widokiem zgóry na kadlub samolotu, na którym umieszczono chlodni¬ ce pierscieniowata, fig. 48 i 49 sa widoka¬ mi zprzodu na samolot jednoplatowy, wzglednie dwuplatowy o dwóch silnikabh; na figurach tych oznaczono polozenia, ja¬ kie moga zajmowac na samolocie chlodni¬ ce. Fig. 50 jest przekrojem przez zbiornik zasilajacy silnik woda, z umieszczona na nim chlodnica pierscieniowata, fig. 51 — przekrojem przez urzadzenie chlodzace we¬ dlug fig. 50, umieszczone w placie.Chlodnica, bedaca przedmiotem niniej¬ szego wynalazku (fig. 1 i 2), sklada sie ze zbiornika 1 z rura 9, doprowadzajaca wo¬ de ciepla, oraz zbiornika 2 z rura 10, przez która odplywa woda ochlodzona. Zbiorniki te przylegaja do siebie i sa oddzielone tyl¬ ko przegroda 3. Przekrój poprzeczny przez zespól obydwu zbiorników 1 i 2 ma ksztalt wrzeciona, a wiec zprzodu rozszerzony, a ztylu zwezony do zera. — 2 —Kazde ogniwo chlodzace 4 sklada sie z cienkiej rury w postaci plyty pierscienio- watej z wykrojem 90 posrodku. Konce 5 i 6' tego pierscienia polaczone sa ze zbior¬ nikiem //wzglednie zbiornikiem 2, Ogniwa chlodzace 4 sa utrzymywane w odpowiedniej odleglosci jedno od drugie¬ go zapomoca umieszczonych zboku, prosto¬ padlych do nich poprzecznie 7. Posrodku moze biec poprzecznica 8 o plaskim prze¬ kroju poprzecznym, wskutek czego cpór jej podczas ruchu jest mozliwie maly. Po- przecznice 8 w ksztalcie rury mozna pola¬ czyc z przedniemi brzegami ogniw chlodza¬ cych 4 tak, ze przez nia uchodzi powietrze lub odplywa woda, zaleznie od nachylenia chlodnicy/ Powyzsza odmiana chlodnicy podczas ruchu stawia nieduzy opór, gdyz zbiorniki /, 2 przylegaja do siebie, a ogniwa chlo¬ dzace maja ksztalt pierscieni. Gdy samolot z chlodnica porusza sie w kierunku strzal¬ ki //, zimne powietrze styka sie bezposred¬ nio z ogniwami chlodzacemi 4,- czemu zbior¬ niki zupelnie nie przeszkadzaja.Ogniwa chlodzace, majac ksztalt pier¬ scieni, moga sie swobodnie rozszerzac, gdy silnik zostaje rozruszany.Ogniwa chlodzace moga byc równiez in¬ nego ksztaltu. Moga one miec przekrój w ksztalcie wrzeciona 12 (fig. 3), a wiec mo¬ ga byc szersze zprzodu, a ztylu zwezac sie do zera tak, ze zbiorniki 1 i 2 uzupelniaja ksztalt chlodnicy, podobny do wrzeciona.Ogniwa chlodzace moga miec równiez przekrój podluzny o profilu 13, podobnym do serca (fig. 4), dzieki czemu chlodnica porusza sie w powietrzu, stawiajac mniej¬ szy opór.Przekrój podluzny ogniwa chlodzacego 4 moze miec profil krzywej ciaglej, wypu¬ klej nazewnatrz, np. luku kola 14 (fig. 5), a nie profil, skladajacy sie z linij prostych, polaczonych zaokragleniami (fig. 1 — 4).Przegrode 3, oddzielajaca zbiornik 1 od zbiornika 2, mozna umiescic dowolnie, np. prostopadle do osi podluznej x—x chlod¬ nicy (fig. 6) lub tez z pewnem nachyleniem do tej osi (fig/7).Wynalazek niniejszy dotyczy równiez praktycznych sposobów wykonania ogniw, ponizej opisanych. Ogniwo chlodzace 4 mozna utworzyc z dwóch cienkich blach 16 i 17 (lig. 8 — 11). Brzeg 18 blachy 16 jest zagiety na brzeg blachy 17 i zaciska go. Brzeg 18 posiada wykrój 19, 20, zapo¬ moca którego ogniwo zostaje osadzone na zbiorniku i z nim spojone.Nity 21 w ksztalcie rury lacza w niektó¬ rych miejscach blachy 16 i 17 i utrzymuja je w nalezytej odleglosci od siebie.Umieszczona posrodku przegrode, dzie¬ laca ogniwo chlodzace na dwie przylegle komory 22, 23, stanowi pobielona listwa mosiezna 24, która miesci sie pomiedzy bla¬ chami 16 i 17 i jest z niemi polaczona przez spawanie oraz zapomoca nitów 27.Mozliwe sa liczne odmiany podobnego wykonania pierscieniowatego ogniwa chlo¬ dzacego. Blachy 16 i 17 moga posiadac cze" sci wygiete 30 (fig. 12), które sa umieszczo¬ ne na sobie i polaczone przez spawanie jak równiez zapomoca nitów 31. Czesci wygie¬ te 30 tworza razem przegrode, która dzieli ogniwo chlodzace na dwie komory 22, 23, laczace sie na koncach.Mozna (fig. 13 — 16) umiescic blachy 16 i 17 jedna na drugiej (fig. 13) i tak je wygiac, jak to przedstawiono na fig, 14.Wskutek tego powstaja brzegi 32, 33, za¬ kladane na siebie (fig. 15).Przegroda srodkowa powstaje po wy¬ konaniu spojenia 34 (fig. 16).W zakres niniejszego wynalazku wcho¬ dzi równiez nastepujacy sposób wykona¬ nia: chcac utworzyc ogniwo 100 (fig. 17 i 18), wklada sie pomiedzy blachy miedziane 16 i 17 arkusz papieru, skóry, kauczuku lub podobnego elastycznego materjalu.Arkusz 101 jest wyciety, jak to przed¬ stawiono na fig. 17, tak ze pozostaja kraz¬ ki 102 w miejscu, w którem przechodza ni- — 3 —ty rurkowe 21. Krazki te sa polaczone za- pomoca pasków 103. Na calym obwodzie ogniwa arkusz 101 ma obrzeze 104; paski 103 lacza obrzeze z reszta arkusza 101.Brzeg 18 blachy 1§ zaciska brzeg 105 blachy 17 oraz, pomiedzy brzegiem 105 a blacha 16, brzeg 104 arkusza papieru 10L Dzieki spojeniu 106 ogniwo jest szczelne na obwodzie.Okragle podkladki 112 z papieru lub innego podobnego materjalu sa zacisniete pomiedzy obrzezami nitów 21 a przylegle- mi blachami 16, 17. Dzieki nim, ogniwo chlodzace jest szczelne w miejscu osadze¬ nia nitów 21; uszczelniaja te miejsca rów¬ niez krazki 102 arkusza papieru 101, o któ¬ rych wyzej byla mowa.Spojenie 106 moze byc zupelnie zby¬ teczne, jak to przedstawiono na fig. 19, 20 i 21. Prócz polaczenia zapomoca nitów 21 nalezy przedluzyc (fig. 19) papier 101 o czesc 107, a blachy 16, 17 o czesci 108, wzglednie 109, zagiac czesci przedluzone 107 i 108 na czesc przedluzona 109 (fig. 20), a poza tern wszystkie czesci 107, 108 i 109 zgiac na blasze górnej 17 (fig. 21).Dzieki potrójnej zakladce oraz papiero wij ogniwo chlodzace jest na calym obwo¬ dzie zupelnie szczelne, wobec czego spawa¬ nie jest zbyteczne.Zapobiegajac potrzebie spawania, znacz¬ nie zmniejsza sie ciezar chlodnicy, co jest szczególnie korzystneni w lotnictwie.Powyzsze sposoby wyrobu ogniw (fig. 17 — 21) mozna stosowac nietylko . przy ogniwach chlodzacych pierscieniowatych, ale równiez przy kazdem ogniwie chlodza- cem, zrobionem z plyt, w którem obiega woda chlodzona. Chlodnica wedlug fig. 22'— 24 wyróznia sie tern, ze pierscienio- wate ogniwa chlodzace sa wykonane z nie- spawanych, splaszczonych rur 120. Rury te, których w wykonaniu podanem przedsta¬ wiono trzy, maja w plaszczyznie poziomej profil prawie eliptyczny, przyczem ogniwa sa umieszczone jedno w drugiem (fig. 23).Kazda z rur 1201, 1202... laczy sie z jed¬ nej strony ze zbiornikiem 1% do którego do¬ plywa ciepla woda z silnika, z drugiej — ze zbiornikiem 2, z którego woda ochlodzona dochodzi do silnika. Zbiorniki 1 i 2 przy- legaja do siebie i oddziela je tylko prze¬ groda 3. Zespól obydwu zbiorników / i 2 moze przylegac do (preta 42 samolotu i uzu¬ pelniac jego przekrój w ksztalcie wrzecio¬ na, co ponizej szczególowo przedstawiono nafig. 34 —41.Powyzej opisane ogniwa chlodzace moz¬ na wytwarzac bez spawania z rur spla¬ szczonych, wskutek czego ogniwa te sa lzejsze niz wytworzone przez spojenie plyt, umieszczonych na sobie. Obrzeza rur spla¬ szczonych niespawanych stawiaja podczas ruchu chlodnicy znacznie mniejszy opór, niz obrzeza spawanych, umieszczonych na sobie plyt, które sa dotychczas uzywane do wyrobu chlodnic.W chlodnicach pierscieniowatych wiaz¬ ka ogniw chlodzacych wystaje poza zbior¬ niki 1, 2 i ugina sie wskutek ciezaru wla¬ snego oraz naporu powietrza (fig. 25, 26).Aby temu zapobiec, przymocowana jest za¬ pomoca nitów 122 pomiedzy blachami, któ¬ re tworza zbiorniki 1, 2, poprzecznica 121 z blachy dziurkowanej. Poprzecznica ta po¬ siada wykroje 123, w których mieszcza sie ogniwa chlodzace 4. Utrzymuje ona ogniwa w odpowiedniej odleglosci, pomimo, ze One bardzo daleko wystaja w stosunku do zbiorników 1,2.Ogniwa chlodnicy moga równiez posia¬ dac przekrój poprzeczny w ksztalcie krzy¬ wej, wskutek czego stawiaja wiekszy opór cisnieniu wody od wewnatrz i moga sie, przy znacznych zmianach temperatury chlodni¬ cy, swobodnie rozszerzac wpoprzek. Na fig. 27 widac, ze ogniwa chlodzace 4 maja prze¬ krój poprzeczny wygiety ku dolowi chlod¬ nicy; promienie R krzywizny sa dla wszyst¬ kich ogniw jednakowe. Gdy silnik rozpo¬ czyna bieg i ogniwa chlodzace, majace tem¬ perature otaczajacego powietrza, otrzymu- — 4 —ja temperature cieplej wody, doplywajacej z silnika, to dzieki powyzej opisanemu ksztaltowi moga sie z latwoscia rozszerzac.Wskutek tego, ze wszystkie ogniwa 4 maja jednakowy promien R krzywizny, od¬ leglosc pomiedzy niemi jest posrodku chlod¬ nicy wieksza niz z boków. Powietrze po¬ srodku chlodnicy plynie bez oporu dodat¬ kowego, gdyz rozszerzajac sie moze ucho¬ dzic z boków chlodnicy.Chlodnice pierscieniowate, których ogni¬ wa leza jedno nad drugiem, szczególnie chlodnice wedlug fig. 1 i 2, powinny miec u góry i u dolu zespolu ogniw 4 podpory, przymocowane do zbiorników 1, 2, które, polaczone z poprzecznicami 7, 8, utrzymu¬ ja ogniwa 4 w polozeniu poziomem, w od¬ powiedniej wzajemnej odleglosci.Podpory te stanowia ciezar jalowy, zwiekszaja opór chlodnicy podczas ruchu, nie pomagaja zas chlodzeniu.W wykonaniu ulepszonem, przedstawio- nem na fig. 28 i 29, kazda podpora jest o- gniwem chlodzacem o ksztalcie wkleslym, stawia nieduzy opór podczas ruchu chlod¬ nicy i chlodzi wode doplywajaca z silnika.W chlodnicach pierscieniowatych, po¬ wyzej opisanych, ogniwa chlodzace sa tak umieszczone, ze ich najwiekszy wymiar le¬ zy równolegle do kierunku lotu platowca.Na fig. 25 uwidoczniono, ze równolegle do kierunku 11 lotu lezy wymiar glebokosci P ogniwa chlodzacego 4, wiekszy niz wymiar szerokosci L.Ogniwo pierscieniowate moze miec jed¬ nak ksztalt taki, ze szerokosc jego L jest o wiele wieksza, niz glebokosc P, o ile glebo¬ koscia nazwie sie wymiar, lezacy równo¬ legle do kierunku lotu.Uklad ten posiada te zalete, ze strumie¬ nie 125 powietrza (fig. 30) stykaja sie z Ogniwami chlodzacemi tylko na niewielkiej dlugosci tak, ze powietrze, stykajace sie z ogniwami chlodzacemi ma prawie na calej ich powierzchni temperature powietrza, ota¬ czajacego samolot. Na calej powierzchni ogniw chlodzacych 4 chlodzenie odbywa sie regularnie i intensywnie. Otrzymuje sie wieksza wydajnosc chlodnicy na jednostke powierzchni i ciezaru.Przy takim ukladzie chlodnica ma wiek¬ sza powierzchnie chlodzaca, a wiec ogólny jej ciezar jest mniejszy.Wynalazek niniejszy dotyczy w dal¬ szym ciagu urzadzenia, zapomoca którego mozna regulowac doplyw powietrza do chlodnicy. Urzadzenie to sklada sie z klap, które mozna obracac wzgledem chlodnicy.Przednie czesci, odchylone od siebie, two¬ rza lej, przez który doprowadza sie do chlodnicy wieksza ilosc powietrza, a zbli¬ zone lub zetkniete — przerywaja poczesci doplyw powietrza do chlodnicy.Wykonanie takiego urzadzenia jest przedstawione na fig. 31.Urzadzenie to sklada sie z dwóch klap 35, które obracaja sie okolo osi 36, osadzo¬ nych w plytach 37 podstawy, przymocowa¬ nych naprzyklad do poprzecznie 7, 8 chlod¬ nicy. Obydwie osie 36 sa umieszczone w odpowiedniej odleglosci od bocznych scian chlodnicy.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy: gdy klapy 35 zajmuja polozenie, ozna¬ czone na fig. 31 linja ciagla, powietrze do¬ plywa normalnie do chlodnicy. Gdy od¬ chyli sie klapy i zajma one polozenie 352, to tworza one lej, przez który doplywa po¬ wietrze. Ilosc powietrza doplywajacego do chlodnicy jest wtedy wieksza i strumie¬ nie powietrza, az do wyjscia z chlodnicy, sa prowadzone pomiedzy ogniwami chlo¬ dzacemi 4. Gdy klapy znajduja sie w pod¬ lozeniu 353, to zamykaja prawie zupelnie doplyw powietrza do chlodnicy* Zapomo¬ ca jakiegokolwiek mechanizmu sterujacego, nie przedstawionego na rysunku, mozna klapom 35 nadac kazde polozenie posred¬ nie pomiedzy 352 i 35*.Przy powyzej opisanem urzadzeniu moz¬ na regulowac ilosc powietrza doplywajace- - 5 —go do chlodnicy w jednostka czasu, a wiec wydajnosc chlodnicy* Mozna tez obydwie klapy 35 ustawic równolegle do pradu powietrza, plynacego pod pewnym katem do osi podluznej, oko¬ lo której wiruje sruba napedna.Czesc klapy, znajdujaca sie ztylu osi 36, moze byc dluzsza niz czesc przednia, aby mozna bylo latwiej utrzymac klapy w kierunku pradu powietrza, gdy znajduja sie one w polozeniu normalnem, oznaczo- nem na fig. 31 linja ciagla.Fig, 32 i 33 przedstawiaja w widoku zgóry i zprzodu zastosowanie takiego urza¬ dzenia do chlodnicy w postaci plastra pszczelnego 38 znanego typu; urzadzenie to moze wiec byc stosowane niezaleznie od rodzaju chlodnicy.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez sposobu umieszczenia chlodnicy na platow- cu. Na fig. 34. przedstawiono chlodnice, podobna do przedstawionej na fig. 1 i 2.Blacha 40, której brzegi sa przymocowane do zewnetrznej powierzchni preta 42 o przekroju poprzecznym w ksztalcie wrze¬ ciona tworzy obydwa zbiorniki 1 i 2. Bla¬ cha wklesla 43 przylega do przedniej cze¬ sci preta 42 i jest przymocowana do blachy 40 zapomoca obydwu brzegów. Pomiedzy blachami 43 i 40 jest umieszczona przegro¬ da 3, spojona z obydwiema blachami w ich srodkowych linj ach tworzacych.Ma sie w tym wypadku dwa stykajace sie zbiorniki 1 i 2, których przekrój po¬ przeczny laczy sie z przekrojem preta 42 w ksztalcie wrzeciona. Opór, który chlodnica stawia wraz z pretem podczas ruchu jest nie o wiele wiekszy, niz qpór samego preta.Zamiast umiescic chlodnice przed pre¬ tem, co przedstawiono na fig. 34, mozna ja umiescic za pretem (fig. 35). W tym wypadku, obydwa zbiorniki 1 i 2 sa utwo^ rzone przez blache wygieta 45, której brze¬ gi 40 przylegaja do boków preta 42. Bla¬ cha 47 obejmuje ztylu pret 42 i jest przy¬ mocowana brzegami do blachy 45. Przegro¬ da 48 dzieli komore na dwie. przylegle czesci, które tworza zbiorniki 1 i 2.W ten sposób otrzymuje sie zespól dwóch stykajacych sie zbiorników, który przylega do preta 42 i przedluza poprzecz¬ ny przekrój zerdzi w ksztalcie wrzeciona.Przy chlodnicach, umieszczonych we¬ dlug fig. 34 i 35, mozna zastosowac urza¬ dzenie regulujace doplyw powietrza, przed¬ stawione na fig. 31—33. Zastosowanie tego urzadzenia nie jest jednak koniecznem.Chlodnice, skladajaca sie z kilku ogniw chlodzacych 50 mozna tak umiescic, ze przedni zbiornik 51 jest przymocowany do tylnej czesci przedniego zastrzalu 52 pod¬ wozia, a tylny zbiornik 53 przylega do przedniej czesci tylnego zastrzalu 54 te¬ goz podwozia (fig. 36).Przewód 56, przez który doplywa woda ciepla, jak równiez przewód 57, przez któ¬ ry odplywa woda chlodna, sa tez przymo¬ cowane do zastrzalów 52, 54 i wchodza do kadluba platowca. Przewody 56 i 57 nie stawiaja oporu dodatkowego. Mozna tez umocowac zbiorniki 51, 53 na zastrza¬ lach 52, 54 tak, jak to przedstawiono na fig. 37, o ile obydwa zastrzaly sa tak umie¬ szczone, ze ich przekroje w ksztalcie wrze¬ ciona sa skierowane w jedna strone, lub tez mozna zbiprniki umocowac wedlug fig, 38, o ile przekroje zastrzalów sa skierowa¬ ne w odwrotne strony.Chlodnice wedlug fig. 36—38 mozna umiescic nie pomiedzy zastrzalami 52 i 54 podwozia do ladowania, lecz pomiedzy ja- kiemikolwiek pretami szkieletu platowca, znajdujacemi sie w pewnej odleglosci od siebie.W wykonaniach, przedstawionych na fig, 34—38, zbiorniki chlodnic przystoso¬ wane sa do pretów szkieletu platowca, majacych ksztalt wrzeciona, mozna jednak zbiornik tak polaczyc z czescia platowca, ze uzupelnia on ksztalt czesci, podobnej do wrzeciona.Wykonania tego rodzaju przedstawiono na fig. 39—41.Zespól, skladajacy sie z dwóch przyle¬ glych zbiorników /, 2, oddzielonych zapo- moca przegrody 3, jest umieszczony bez¬ posrednio ztylu preta 42, uzupelnia jego przekrój, podobny do wrzeciona, i stanowi ciensza czesc tego przekroju (fig. 39).Podobny uklad, w którym zespól zbior¬ ników jest umieszczony zprzodu preta 42, uzupelnia jego przekrój podobny do wrze¬ ciona, i stanowi szersza czesc tego prze¬ kroju, co przedstawiono na fig. 40.Fig. 41 odpowiada fig. 37 i przedstawia chlodnice 50, umieszczona pomiedzy za¬ strzalami 52, 54, przyczem zbiorniki 51, 53 uzupelniaja przekrój zastrzalów do pelne¬ go ksztaltu wrzeciona.Wynalazek dotyczy równiez takiego sposobu umocowania chlodnicy na samolo¬ cie, przy którym jeden ze zbiorników chlod¬ nicy stanowi czynna krawedz platu (kra¬ wedz wlotowa lub natarcia).Fig. 42 przedstawia przyklad takiego sposobu umieszczenia. Przedni zbiornik 60 chlodnicy plytkowej 61 przylega dokladnie do górnej i dolnej powierzchni platu 62 i stanowi jego czynna krawedz; tylny zbior¬ nik 63 jest ukryty w placie.Przy takieiii umieszczeniu chlodnicy zmniejsza sie znacznie opór podczas ruchu zespolu, skladajacego sie z platu 62 i chlod¬ nicy 61; opór ten nie o wiele jest wiekszy *iiz opór samego platu.Ten sposób umieszczenia mozna stoso¬ wac przy chlodnicach wszelkiego rodzaju, szczególnie zas przy chlodnicach wedlug fig. 1 i 2 o zbiornikach, przylegajacych do siebie (fig. 43 i 44).Przy takiem umieszczeniu chlodnicy, przy którem wystaje ona z platu, powie¬ trze wchodzi bezposrednio pomiedzy ogni¬ wa 4 i silnie ochladza chlodnice. Poza tern, jak wyzej opisano, opór podczas ruchu ze¬ spolu chlodnicy i platu zostaje znacznie zmniejszony.Mozna zbiorniki /, 2 chlodnicy tak u- miescic w placie 62 samolotu (fig. 45 i 46), ze tylko czesc powierzchiii obydwu zbior¬ ników, stykajacych sie w punkcie 130, sta¬ nowi czynna krawedz platu. Obydwa zbior¬ niki moga miec przekrój splaszczony, jak zbiornik 2 na fig. 45. Ogniwa chlodzace wykonane sa z niespawanych rur spla^- szczonych 120, które w punkcie 726 do¬ chodza do zbiornika 1, do którego doplywa woda ciepla, a w punkcie 127 — do zbior¬ nika 2, z którego wyplywa woda ochlodzo¬ na. Odleglosc pomiedzy punktami 126 i 127 jest dostatecznie duza i ogniwa 120 maja odpowiednia dlugosc. Ogniwa te sa dokladnie przystosowane do ksztaltu czyn¬ nej krawedzi 62 platu tak, ze powietrze po¬ za ogniwami nie moze sie spietrzac i ogni¬ wa nie wystaja zbytnio poza obreb platu.Ogniwo chlodzace wedlug fig. 45 moze sie skladac z kilku rur 120, umieszczonych jedna w drugiej tak, jak to przedstawiono na fig. 23.Mozna równiez umiescic dwie chlodni¬ ce pierscieniowate po bokach kadluba 83 platowca, symetrycznie do jego plaszczy¬ zny podluznej x-y (fig. 47). Obydwa zbior¬ niki 1, 2 kazdej chlodnicy przylegaja do siebie i sa umieszczone na kadlubie.Na fig. 48 przedstawiono, jakie poloze¬ nie moze zajmowac fta jednoplatowcu chlodnica, wykonana wedlug wynalazku.W polozeniu 65 chlodnica jest tak umie¬ szczona na samolocie, ze jeden ze zbiorni¬ ków lub zespól obydwu stanowi czynna kra¬ wedz platu 62, co przedstawiono na fig. 42 — 46.W polozeniu 67 chlodnica jest umie¬ szczona w sposób przedstawiony na fig. 34 — 41 zprzodu lub ztylu zastrzalu 52 podwozia.W polozeniu 70 chlodnica jest umie¬ szczona w sposób przedstawiony na fig. 34, 35, 39 lub 40, zprzodu lub ztylu zastrzalu 42 platów.W koncu, w polozeniu 72 chlodnica jest — 7 —umieszczona w sposób przedstawiony na jednej z fig. 42 — 46,zprzodu osi podwozia.Na fig. 48 oznaczono linja kreskowana przewody 73, -przez, które doplywa ciepla woda z cylindrów do chlodnicy, oraz prze¬ wody, które lacza chlodnice z pompa cyr- kulacyjna 74. Przewody te sa zupelnie u- kryte w kadlubie samolotu oraz róznych jego czesciach, jak np. w pretach.Na fig. 49 przedstawiono rózne polo¬ zenia, jaftie moze zajmowac chlodnica, wy¬ konana wedlug wynalazku, na dwuplatow¬ cu o dwóch silnikach. Przedstawiono tam polozenie 65 chlodnicy na placie górnym 75 i dolnym 76, polozenie 77 na slupku 78, biegnacym od platu górnego 75 do dolnego 76, polozenie 79 na pretach 80 podwozia, oraz polozenie 81 na slupkach 82, lacza¬ cych plat górny 75 z kadlubem 83.Wynalazek niniejszy dotyczy w dal¬ szym ciagu równiez polaczenia zbiornika zasilajacego silnik woda z ogniwami chlo- dzacemi, które znajduja sie poczesci na tym zbiorniku, poczesci zas na zbiorniku, który jest w niem ukryty.Wykonanie tego polaczenia przedstawio¬ no dla przykladu na fig. 50. Zbiornik /, do którego doplywa ciepla woda, znajduje sie w dole zbiornika zasilajacego 2, który posiada lej 132. Ogniwa chlodzace 120 znajduja sie poczesci na zbiorniku 1, po¬ czesci na zbiorniku 2. Na fig. 50 strzalki wskazuja obieg wody w tem urzadzeniu.Umieszczenie zbiornika / u dolu zbiornika 2 ma glównie nastepujace zalety.Gdy pompa dziala, powietrze zamkniete w górnej czesci ogniw 120 zostaje samo¬ czynnie wypchniete do zbiornika zasilaja¬ cego, a stad wychodzi w atmosfere przez lej 132.Jezeli z jakiejkolwiek przyczyny para dostanie sie do krazacej wody, to musi ona przeplynac przez Ogniwa chlodzace 120, nim sie dostanie do zbiornika zasilajacego ?•; w tym czasie para sie skropli.W ten sposób zapobiega sie stracie wo¬ dy, która zachodzi przy chlodnicach do¬ tychczas znanych, w których woda ciepla dochodzi do górnej czesci chlodnicy, a pa¬ ra wydzielajaca sie z wody wychodzi w atmosfere przez najwyzszy punkt urzadze* nia i jest stracona.Zalety te maja szczególna wage w lot¬ nictwie, gdzie chodzi o mozliwe zmniejsze¬ nie strat zapasu wody.Wreszcie, chlodnica pierscieniowata (fig. 51) moze sie znajdowac na krawedzi czynnej 62 platu. Do zbiornika /, który znajduje sie w dole platu 62, doplywa wo¬ da bezposrednio z silnika 131. Woda pod¬ nosi sie w ogniwach 120 i wylewa do zbior¬ nika zasilajacego 2, zaopatrzonego w lej 132. Woda chlodna plynie ze zbiornika 2 do pompy 133, a stamtad do silnika 131* Przy takim ukladzie zbytecznym jest oddzielny zbiornik zasilajacy, stosowany zazwyczaj przy chlodnicach plytkowych.Zbiornik zasilajacy 2, umieszczony w sze¬ rokosc platu, podczas lotu nie stawia zad¬ nego oporu dodatkowego, a przewody la¬ czace chlodnice ze zbiornikiem zasilajacym sa zbyteczne. PL PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Chlodnica do samolotów lub o in¬ nem zastosowaniu, znamienna tem, ze sklada sie z pierscieniowatych ogniw chlo¬ dzacych (4), konce (5, 6) których laczac sie ze zbiornikiem (1), do którego doplywa ciepla woda, oraz ze zbiornikiem (2), z którego odplywa chlodna woda, a które przylegaja jeden do drugiego, przyczem opór stawiany przez chlodnice podczas ru¬ chu jest prawie taki sam, jak opór zespolu obydwu przyleglych zbiorników (1, 2), po¬ wietrze zas styka sie bezposrednio, bez przeszkód, z ogniwami chlodzacemi (4) (fig. 1 i 2).

2. Chlodnica wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tem, ze obydwa zbiorniki fi, 2) ma¬ ja takie przekroje poprzeczne, iz po zloze- — 8 —fliu zbiorników wspólny ich przekrój po¬ przeczny posiada ksztalt wrzeciona, szero¬ kiego zprzodu, a ztylu zwezonego i scho¬ dzacego do zera,

3. Chlodnica wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienna tern, ze pierscieniowate ogniwo chlo¬ dzace ma przekrój podluzny, którego profil zewnetrzny (14) jest krzywa ciagla, np. lukiem kola (fig. 5).

4. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 3, znamienna tem, ze pierscieniowate ogniwo (4) sklada sie z dwóch blach (16, 17), po¬ laczonych przez zagiecie (18) oraz zapo- moca nitów rurowatych (21), a miedzy bla¬ chami (16, 17) znajduje sie szczelna prze¬ groda, która dzieli ogniwo na dwie komory (22, 23), laczace sie na koncach, która jak np, listwa metalowa (24), zacisnieta jest pomiedzy blachami (16, 17) i polaczona z niemi zapomoca nitów oraz spojenia (fig. 8 — 12). 5. Chlodnica wedlug zastrz. 4, zna¬ mienna tem, ze ogniwo zostaje przegrodzo¬ ne przez zagiecia (32, 33) blach (16, 17), zalozone jedno na drugie i polaczone w ja¬ kikolwiek odpowiedni sposób, np, zapomo¬ ca spojenia (fig. 13 — 16). 6. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 5, znamienna tem, ze pomiedzy blachami (16, 17), tworzacemi ogniwo, jest umie¬ szczony arkusz materjalu elastycznego (101), np. papieru z niewycietemi czesciami, np. krazkami (102) i obrzezami (104), znaj- dujacemi sie w miejscu polaczenia obydwu blach, który uszczelnia w tych miejscach polaczenia ogniwa (fig. 17 — 21). 7. Chlodnica wedlug zastrz. 6, zna¬ mienna tem, ze pierscieniowate podkladki (112) z materjalu elastycznego, np. papie¬ ru, sa wlozone pomiedzy blachy (16, 17) a brzegi nitów (21), laczacych te blachy (fig. 17 — 21). 8. Chlodnica wedlug zastrz. 6 i 7, zna¬ mienna tem, ze przedluzona czesc (107) ar¬ kusza materjalu elastycznego (101) jest za¬ lozona pomiedzy zagiete przedluzenia (108, 109) blach (16 i 17), dzieki czemu ogniwo jest szczelne na calym obwodzie bez jakie¬ gokolwiek spojenia (fig* 19 — 21), 9. Chlodnica wedlug zastrz. 1—3, znamienna tem, ze kazde ogniwo chlodzace sklada sie z pewnej liczby pierscieniowa- tych rur splaszczonych (120\ 1202, 120\„), osadzonych jedna w drugiej (fig. 22 — 24). 10. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 9, znamienna tem, ze w poprzecznicy (121), umocowanej na zbiornikach (1, 2), przyle¬ gajacych jeden do drugiego, majacej wy¬ kroje (123), osadzone sa ogniwa pierscie¬ niowate (4) chlodnicy, które wystaja poza zbiorniki (1, 2) (fig. 25 i 26). 11. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 10, znamienna tem, ze przekrój poprzeczny przez ogniwa chlodzace ma ksztalt krzy¬ wej, dzieki czemu lzej sie one rozszerzaja, przyczem obieg powietrza chlodzacego wzdluz ogniw jest lepszy (fig. 27). 12. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 11, znamienna tem, ze górna i dolna podpory, podtrzymujace stos ogniw, sa równiez ogni¬ wami (124) i maja ksztalt wklesly, za¬ okraglony, dzieki czemu opór chlodnicy podczas ruchu nie zwieksza sie (fig. 28 i 29). 13. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 12, znamienna tem, ze glebokosc (P) ogniw chlodzacych, równolegla do kierunku lotu (11) platowca, jest mniejsza, niz szerokosc (L) dzieki czemu strumienie powietrza (125) stykaja sie na mniejszej dlugosci z ogniwem chlodzacem (4) i chlodzenie ogni¬ wa jest silniejsze (fig. 30). 14. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 13, znamienna tem, ze posiada urzadzenie, re¬ gulujace doplyw powietrza do niej, skla¬ dajace sie z osadzonych obracalnie w sto¬ sunku do chlodnicy klap (35), przednie czesci których mozna odchylac jedna od drugiej tak, ze powstaje lej, przez który zostaje doprowadzona do chlodnicy wiek¬ sza ilosc powietrza, lub tez które mozna zblizac jedna do drugiej, a nawet zetknac razem i przerwac prawie doplyw powietrza — 9 —do chlodnicy, badz tez ustawic je równo¬ legle do kierunku pradu, plynace pod ka¬ tem do osi podluznej samolotu (fig, 31 — 33). ¦ 15. Chlodnica wedlug zastrz. 14, zna¬ mienna tern, ze obie osie (36), okolo któ¬ rych obracaja sie klapy (35) urzadzenia regulujacego doplyw powietrza, umieszczo¬ ne sa w odpowiedniej odleglosci od bocz¬ nych scian chlodnicy (fig. 31 — 33). 16. Chlodnica wedlug zastrz. 1 — 15 oraz sposób umieszczenia jej na platowcu, znamienne tern, ze przynajmniej jeden ze zbiorników jest przymocowany do jakiej¬ kolwiek czesci platowca, np. do preta, przy- czem zbiornik przylega do tej czesci lub u- zupelnia jej ksztalt, który w przekroju po¬ przecznym jest podobny do wrzeciona zprzodu szerokiego, a ztylu zwezonego i schodzacego do zera (fig. 34 — 41). 17. Chlodnica wedlug zastrz, 16, po¬ siadajaca dwa przylegle do siebie zbiorni¬ ki, do których przymocowane sa ogniwa chlodzace, znamienna tern, ze zespól zbior¬ ników/i. 2) przylega do czesci samolotu, rip, preta, lub uzupelnia jego ksztalt (fig. 34, 35, 39 i 40). 18. Chlodnica wedlug zastrz, 17, zna¬ mienna tern, ze zespól obydwu przyleglych do siebie zbiorników (1, 2) chlodnicy skla¬ da sie z blachy (40, 45), brzegi której (41, 46) sa polaczone z czescia samolotu, np, pretem (42), oraz z drugiej blachy (43, 47), przylegajacej zprzodu lub ztylu do tej cze¬ sci (42) i przymocowanej do pierwszej blachy (40, 45), jak równiez z przegrody (3), która dzieli powstaly w ten sposób zbiornik na dwie, przylegajace do siebie, komory, z których jedna jest zbiornikiem (1), do którego doplywa ciepla woda, a druga — zbiornikiem (2), z którego od¬ plywa woda chlodna (fig, 34 i 35). 19. Chlodnica wedlug zastrz. 16, zna¬ mienna tern, ze jest umieszczona pomiedzy znajduj acemi sie jedna za druga czesciami platowca np. miedzy dwoma zastrzalami (52, 54) podwozia do ladowania, przyczem jeden zbiornik (51) chlodnicy jest przy¬ mocowany ztylu przedniej czesci (52), a tylny zbiornik (53) — zprzodu tylnej czesci (54) (fig. 36 — 38 oraz fig. 41). 20. Chlodnica wedlug zastrz. 16, zna¬ mienna tern, ze jeden ze zbiorników chlod¬ nicy stanowi czynna krawedz platu (62) sa¬ molotu (fig. 42 — 46). 21. Chlodnica wedlug zastrz, 20, skla¬ dajaca sie z dwóch przyleglych do siebie zbiorników, na których osadzone sa ogniwa chlodzace, znamienna tern, ze obydwa zbiorniki (1, 2) stanowia czynna krawedz platu (62) (fig. 43 — 46). 22. Chlodnica wedlug zastrz. 21, zna¬ mienna tern, ze ogniwo chlodzace (120), u- mieszczone na przyleglych do siebie zbior¬ nikach (1, 2), jest dokladnie przystosowane do ksztaltu czynnej krawedzi platu (62) tak, ze powietrze nie moze sie spietrzac po¬ za ogiiiwem i ogniwo zbytnio nie wystaje poza obreb krawedzi tej platu (fig. 45 i 46). 23. Chlodnica wedlug odpowiednich zastrzezen poprzednich, znamienna tern, ze zbiornik zasilajacy (2) polaczony jest z ogni¬ wami chlodzacemi (120), czesciowo osa- dzonemi na zbiorniku zasilajacym (2), a czesciowo — na zbiorniku (1), ukrytym w zbiorniku (2) (fig. 50). 24. Chlodnica wedlug zastrz. 23, zna¬ mienna tern, ze zbiornik (1) jest umieszczo¬ ny u dolu zbiornika zasilajacego (2), przy¬ czem doplywa don ciepla woda z silnika (fig. 50). 25. Chlodnica wedlug zastrz, 23 i 24, znamienna tern, ze zespól zbiornika zasila¬ jacego (2) oraz zbiornika (1) stanowi czyn¬ na krawedz platu (62) samolotu (fig. 51). Alexandre Lamblin. Zastepca: Inz. S. Pawlikowski, rzecznik patentowy.7SM^ T#*iK~* Do opisu patentowego Nr 7260. Ark. i. JS & 17 TigJ J27 TM14 %16 d7Do opisu patentowego Nr 7260. Ark. 2. oc Po opisu patentowego Nr 7260. Ark. 3. m Fig-1? J& los ¥P*ft7 106 "ig.19 Tig.zo d W.21 JM l¥ ZljlZ JT/10J Jo£ jd JOBJlf.29 Do opisu patentowego Nr 7260. Ark. 4.t)o opisu patentowego Nr 726Ó, Art r Ark.

5. 53 EjfM T 63 I6&Do opisu patentowego Nr 7260. Ark.

6. 5% 51 ut)o opisu patentowego Nr 7260. Ark.

7. Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL