Pierwszenstwo: _ _ 'ui _ /gloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1974 72525 KI. 21e,15/04 MKP GOlr 15/04 1 C Z V T L LTTlAl 1 Urzedu Poienlo^ogo 1 niskiej laftw*Td|ttl \xttn] Twórcawynalazku: Michal Lisowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Opornik wielodekadowy Przedmiotem wynalazku jest opornik wielodekadowy niskooporowy, zwlaszcza do wzorcowania i spraw¬ dzania mostków tensometrycznych.Znane rozwiazania konstrukcyjne oporników wielodekadowyeh realizowane sa w oparciu o szeregowe polaczenie dekad, które stanowia szeregowo polaczone ze soba przelaczalne oporniki o wartosciach jednako¬ wych dla danej dekady.Wada znanych oporników wielodekadowych jest wplyw oporu styku przelaczników na dokladnosc dekad o najmniejszych nastawianych wartosciach oporu, co ogranicza dokladnosc tych dekad i wartosc oporów na nich nastawianych. Najmniejsza zmiana wartosci oporu nastawianego na opornikach wielodekadowych tego typu wynosi 0,01-1,00 oma z niedokladnoscia rzedu 0,1-2,0%.Ponadto znane sa oporniki wielodekadowe zbudowane z szeregowo polaczonych równoleglych dekad, przy czym kazda dekade stanowi staly opornik zbocznikowany opornikiem o regulowanej wartosci oporu.Wada oporników wielodekadowych skladajacych sie z równoleglych dekad jest duzy opór zerowy, rzedu 1-50 omów oraz male górne wartosci nastawianych oporów, rzedu 0,01 oma z niedokladnoscia 0,05-0,1%.Celem wynalazkujest wyeliminowanie wad i niedogodnosci znanych oporników wielodekadowych, a zagad¬ nieniem technicznym wynalazku jest skonstruowanie opornika wielodekadowego, który umozliwia nastawienie oporów o wartosci 10,0000-111111,1111 omów, przy mozliwosci zmiany nastawianego oporu o 10"4 oma z niedokladnoscia rzedu 0,02-0,05%.Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez szeregowe polaczenie szeregowych dekad, równoleglych dekad i wyrównawczego opornika, przy czym suma wartosci oporu wyrównawczego opornika i wartosci zerowego oporu równoleglydi dekad równajest wartosci oporu jednego opornika ostatniej szeregowej dekady.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stosowania opornika wielodekadowego wedlug wynalazku jest szeroki zakres nastawianych oporów wynoszacy 10,0000-111111,1111 omów, z mozliwoscia zmiany nastawianego oporu o 10"4 oma z niedokladnoscia 0,02-0,05%.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat elektryczny ukladu polaczen opornika wielodekadowego.2 72525 Opornik wielodekadowy wedlug wynalazku stanowia polaczone szeregowo dwie szeregowe dekady 1 i 2, piec równoleglych dekad 3 i wyrównawczy opornik 4. Pierwsza szeregowa dekada 1 sklada sie z dziesieciu przelaczalnych, szeregowo polaczonych ze soba oporników o wartosci 100 omów kazdy, a druga szeregowa dekada 2 sklada sie z dziewieciu przelaczalnych, szeregowo polaczonych ze soba oporników o wartosci 10 omów kazdy. Kazda równolegla dekade 3 stanowi staly opornik 5 zbocznikowany opornikiem 6 polaczonym szeregowo z przelaczalnym opornikiem 7, skladajacym sie z dziesieciu szeregowo polaczonych ze soba oporników tak dobranych, ze zmiana polozenia przelacznika o jedno miejsce powoduje zmiane oporu danej równoleglej dekady 3 i 0,1 wartosci calkowitego wypadkowego oporu tej dekady. Wartosc oporu wyrównawcze¬ go opornika 4 jest tak dobrana, ze suma wartosci oporu zerowego wszystkich równoleglych dekad 3 i oporu wyrównawczego opornika 4 równa jest wartosci oporu jednego opornika drugiej szeregowej dekady 2, tojest 10 omów. Tak skonstruowany opornik wielodekadowy umozliwia nastawienie wartosci oporu w zakresie 10,0000-1111,1111 oma z niedokladnoscia 0,02%. Zwiekszenie ilosci szeregowych dekad zwieksza górny zakres opornika wielodekadowego. PL