Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 72451 KI. 74c, 10 MKP G08b3/10 Urzedu Po4en+rwer PoUifij tar;-- • \ [' Twórcywynalazku: Janusz Ney, Grzegorz Wyrostkiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Simpleksowy aparat glosnomówiacy Przedmiotem wynalazku jest simpleksowy aparat glosnomówiacy dla urzadzen alarmowo—rozglosze- niowych.Urzadzenia alarmowo^rozgloszeniowe stosowane w górnictwie dla podniesienia stanu bezpieczenstwa zalóg dolowych, skladaja sie z centrali zainstalowanej na powierzchni u dyspozytora ruchu, z simpleksowych aparatów glosnomówiacych zainstalowanych w podziemiu kopalni oraz z kabli telefonicznych laczacych centrale z aparatami glosnomówiacymi. Simpleksowe aparaty glosnomówiace umozliwiaja wytwarzanie specjalnego sygnalu' akustycznego, nadanie do dyspozytora meldunku o niebezpieczenstwie oraz porozumienie slowne dyspozytora z dolem kopalni.Znane simpleksowe aparaty glosnomówiace sa zaopatrzone w przetworniki elektroakustyczne o zrówno¬ wazonej kotwicy lub z drgajaca cewka spelniajace równoczesnie role glosnika i mikrofonu, oraz we wzmacniacze rozgloszeniowy i mikrofonowy wyposazone w lokalne zródla zasilania. Miejscowe baterie o malej pojemnosci i duzej rezystancji wewnetrznej wymagaja czestej kontroli stopnia zuzycia, co stwarza znaczne trudnosci w utrzy¬ mywaniu ciaglej gotowosci dzialania urzadzen zwiekszajacych stan bezpieczenstwa zalogi dolowej. Ponadto czesta ilosc rozmów za posrednictwem simpleksowych aparatów glosnomówiacych powoduje szybkie wyczerpy- . wanie sie pojemnosci miejscowych baterii, a wzrost spadku napiecia na wewnetrznej rezystancji baterii zwieksza znieksztalcenia nieliniowe wzmacniacza rozgloszeniowego utrudniajac prowadzenie rozmów.Dodatkowa wada tych aparatów jest koniecznosc stosowania przekaznika elektromagnetycznego do zala¬ czania lokalnego wzmacniacza, ograniczona moc elektryczna dostarczana do przetworników elektroakustycznych oraz skomplikowany uklad elektroniczny zmniejszajacy stopien niezawodnosci ich dzialania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie trudnosci zwiazanych ze stosowaniem lokalnych zródel zasilania w simpleksowych aparatach glosnomówiacych oraz zaklócen elektrycznych w czasie przeprowadzania rozmów miedzy uzytkownikami tych aparatów a dyspozytorem.Cel ten osiagnieto przez opracowanie simpleksowego aparatu glosnomówiacego wedlug wynalazku, które¬ go wzmacniacz mikrofonowy zasilany linia z centralnej baterii, od strony wyjscia jest przylaczony do zacisków liniowych poprzez ogranicznik amplitudy o dobranym progu dzialania, zbudowany z szeregowo polaczonych kondensatorów i rezystorów, pomiedzy którymi wlaczone sa szeregowo, ajednoczesnie równolegle do wyjscia2 72 451 wzmacniacza mikrofonowego elementy nieliniowe. Od strony wejscia wzmacniacz mikrofonowy jest polaczony przez ogranicznik amplitudy, zbudowany z dwóch równolegle polaczonych i przeciwnie skierowanych ele¬ mentów na przyklad diod i rezystora, z przetwornikami elektroakustycznymi. Przetworniki te, sa jednoczesnie równolegle polaczone z wtórnym uzwojeniem transformatora dopasowujacego poprzez równolegle polaczone i przeciwnie skierowane elementy nieliniowe.Taka konstrukcja simpleksowego aparatu glosnomówiacego zapewnia ciagla gotowosc dzialania urzadzen zwiekszajacych stan bezpieczenstwa zalogi dolowej, oraz znacznie poprawia jakosc przeprowadzanych za jego posrednictwem rozmów, przez zwiekszenie odstepu poziomu sygnalów od poziomu szumów. Ponadto dzieki zastosowaniu aparatu glosnomówiacego wedlug wynalazku wyeliminowano koniecznosc stosowania do¬ datkowych zestyków przylaczajacych kierunek nadawania i odbioru.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony schematycznie w przykladowym wykonaniu na rysunku.Simpleksowy aparat glosnomówiacy sklada sie z elektroakustycznych przetwornikówP o zrównowazonej * kotwicy lub z drgajaca cewka spelniajace równoczesnie role mikrofonu i glosnika, które sa polaczone z uzwo¬ jeniem II dopasowujacego transformatora T poprzez równolegle polaczone i przeciwnie skierowane elementy nieliniowe na przyklad diody D5 i D6. Te same elektroakustyczne przetworniki P sa równiez polaczone z wej¬ sciem mikrofonowego wzmacniacza WM przez ogranicznik amplitudy OW, skladajacy sie z szeregowo wla¬ czonego rezystora R3 oraz z dwóch diod D3 i D4 polaczonych przeciwsobnie i równolegle do*wejscia mikrofo¬ nowego wzmacniacza WM. Wyjscie mikrofonowego wzmacniacza WM jest polaczone z liniowymi zaciskami Li i L2 przez ogranicznik amplitudy OL, który zawiera szeregowo polaczone kondensatory Cl i C2 z rezysto¬ rami Rl iR2, pomiedzy którymi wlaczone sa szeregowo, ajednoczesnie sa wlaczone równolegle do wyjscia mikrofonowego wzmacniacza WM diody Dl i D2. Mikrofonowy wzmacniacz WM jest zasilany z linii poprzez symetryczne uzwojenie I dopasowujacego transformatora TR, w którego obwód jest wlaczony kondensator C3.Simpleksowy aparat glosnomówiacy wedlug wynalazku jest podlaczony do zacisków LI i L2 linii dwuprzewo¬ dowej, do której na drugim koncu na powierzchni kopalni podlaczone jest urzadzenie alarmowo—rozglosze- niowe. % Simpleksowy aparat dziala w nastepujacy sposób. Sygnaly akustyczne z urzadzenia alarmowo—rozglosze- niowego w czasie pracy aparatu glosnomówiacego jako odbiornika sygnalów, sa doprowadzone do liniowych zacisków LI i L2, a nastepnie poprzez transformator dopasowujacy TR i diody D5, D6 do uzwojen przetwor¬ ników elektroakustycznychP. Przelaczenie aparatu glosnomówiacego na nadawanie odbywa sie przez odpowied¬ nia manipulacje w urzadzeniu alarmowo—rozgloszeniowym, wówczas w linie wlaczone jest napiecie stale o okre¬ slonej polaryzacji, które poprzez symetryczne uzwojenia pierwotne I dopasowujacego transformatora TR zasila mikrofonowy wzmacniacz WM. Kondensator C3 rozdziela obwody pradu stalego zasilajacego wzmacniacz WM od pradu zmiennego zasilajacego pierwotne uzwojenia I dopasowujacego transformatora TR. Sygnal z przetworni¬ ków elektroakustycznychP spelniajacych role mikrofonów jest doprowadzony przez ogranicznik amplitudy OW do wejscia mikrofonowego wzmacniacza WM i po wzmocnieniu poprzez ogranicznik amplitudy OL doprowa¬ dzony do liniowych zacisków LI i L2 aparatu glosnomówiacego.Ograniczniki amplitudy OW i OL oraz nieliniowe elementy D5 i D6 zabezpieczaja mikrofonowy wzmac¬ niacz WM przed niepozadanym sprzezeniem zwrotnym oraz jego uszkodzeniem w przypadku, gdy spelnia fun¬ kcje odbiornika sygnalów nadawanych z urzadzenia alarmowo-rozgloszeniowego. Ogranicznik amplitudy OW wnosi male tlumienie dla sygnalów akustycznych nadawanych z przetworników elektroakustycznych P nato¬ miast silnie tlumi sygnaly elektryczne w czasie odbioru sygnalów akustycznych o znacznej mocy na4awanych przez dyspozytora. Ogranicznik amplitudy OL ogranicza duze amplitudy sygnalów napiecia zmiennego na wyj¬ sciu mikrofonowego wzmacniacza WM w czasie nadawania z urzadzenia alarmowo-rozgloszeniowego. Kondensa¬ tory Cl i C2 oddzielaja obwód pradu stalego zasilajacego mikrofonowy wzmacniacz WM od obwodu pradu zmiennego sygnalów akustycznych, natomiast rezystory Rl i R2 zmniejszaja tlumienie sygnalów pradu zmien¬ nego w czasie icli nadawania zw/qdzenia alarmowo-rozgloszeniowego do aparatu simpleksowego. Diody Dl i D2 zawieraja obwód wyjsciowy mikrofonowego wzmacniacza WM dla duzych napisz istniejacych na liniowych zaciskach LI iL2 w czasie rozmowy nadawanej przez dyspozytora, natomiast w czasie rozmowy uzytkownika • aparatu glosnomówiacego maja duza rezystancje. Dla malych sygnalów rezystancja nieliniowych elementów D5 i D6 jest duza, natomiast dla duzych - mala, co zapewnia seperacje poziomów mocy dostarczanej do elektro¬ akustycznych przetworników P w czasie nadawania lub odbioru. PL PL