Pierwszenstwo: 03.05.1971 (P. 147915) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.10.1974 72215 KI. 21c,62/20 MKP H02p 1/54 IIILIOTEKA Twórca wynalazku: Wojciech Maciaszek Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Technologiczne Przemyslu Motoryzacyjnego „Mo- toprojekt", Warszawa (Polska) Uklad przelaczajacy Przedmiotem wynalazku jest termistorowy uklad przelaczajacy przeznaczony do zapewnienia ciaglo¬ sci pracy urzadzen w razie awarii podstawowego zródla napedu. Znane uklady przelaczajace oparte sa budowa na dzialaniu przekazników elektrome¬ chanicznych. Najbardziej rozpowszechnionym, zna¬ nym ukladem przelaczajacym jest uklad wyposa¬ zony w elektromechaniczny przekaznik czasowy, który ma dwie pary styków ze zwloka czasowa oraz dwie pary styków bezzwlocznych. Przekaznik cza¬ sowy zbudowany jest w oparciu o funkcje minia¬ turowego silnika elektrycznego.Opisany uklad przelaczajacy ma liczne wady, do których nalezy zawodnosc dzialania, wynikajaca ze skomplikowanej budowy przekaznika elektromecha¬ nicznego, niska odpornosc na temperature, znaczne wymiary i koszt. Celem wynalazku jest opracowa¬ nie bardziej niezawodnego ukladu przelaczajacego, odpornego na temperature, znacznie mniejszego i tanszego. Cel ten osiagnieto przez uklad przela¬ czajacy, w którym zastosowano w obwodzie napedu rezerwowego — termistor zalaczany stykiem po¬ mocniczym stycznika napedu pracujacego.Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przykladu wykonania ukladu ze wspólna siecia zasilajaca naped pracuja¬ cy i rezerwowy, gdzie sterowanie napedów odbywa sie czujnikiem ze stykiem stalym, fig. 2 — schemat przykladu wykonania ukladu ze wspólna siecia za- 10 15 silajaca naped pracujacy i rezerwowy, gdzie stero¬ wanie napedu odbywa sie czujnikiem ze stykiem stalym, lub wylacznikiem pokretnym stalym, fig. 3 — schemat przykladu wykonania ukladu z od¬ dzielna siecia zasilajaca naped pracujacy i rezer¬ wowy, gdzie sterowanie napedu odbywa sie recznie przez obsluge.Zgodnie z wynalazkiem, uklad sklada sie z dwóch cewek stycznikowych 1 i 2, które sa polaczone od¬ powiednio z termistorami 3 i 4 przez uklady sty¬ ków pomocniczych 5 i 6. Cewki stycznikowe 1, 2 uruchamiaja styki glówne styczników 1 i 2 prze¬ laczanych napedów Ml i M2.W przykladzie wykonanie gdzie sterowanie nape¬ du odbywa sie czujnikiem ze stykiem stalym (fig. 1) uklad zawiera dodatkowo przekaznik 7 polaczony z przyciskami sterowniczymi 8 oraz przelacznik 9 wyboru pracy silnika. Czujnik 10 ze stykiem stalym laczy sie z dwoma ukladami cewek stycznikowych li 2.W przykladzie wykonania gdzie sterowanie odby¬ wa sie albo czujnikiem ze stykiem stalym, albo wy¬ lacznikiem pokretnym {fig. 2) w ukladzie nie wy¬ stepuje przekaznik 7, a wylacznik pokretny 11, la¬ czy sie dwoma ukladami cewek stycznikowych 1 i 2.Jesli przewiduje sie sterowanie reczne przez obslu¬ ge {fig. 3) uklad upraszcza sie, gdyz nie wystepuje ani czujnik 10 ani wylacznik 11.Uklad wedlug wynalazku przelacza dwa napedy: pracujacy Ml i rezerwowy M2. Obsluga dopuscila 722(572215 do pracy na przyklad naped Ml przez ustawienie przelacznika 9 w polozeniu takim, ze cewka steru¬ jaca 1 otrzymuje napiecie 220 V, wówczas termistor 3 wspólpracujacy z cewka 1 jest zbocznikowany nie tylko przez przelacznik 9 lecz" równiez przez styk pomocniczy 5. W razie wylaczenia z pracy napedu Ml w obwodzie cewki sterujacej 2 nastepuje za¬ mkniecie obwodu sterujacego napedu rezerwowego M2. Rozklad napiecia na cewce sterujacej 2 na sku¬ tek jej szeregowej wspólpracy z termistorem 4 nie doprowadza do zamkniecia stycznika 2 w obwodzie napedu rezerwowego M2.Termistor 4 polaczony szeregowo z cewka steru¬ jaca 2 wlaczony na napiecie 220 V, ma duza opor¬ nosc, która maleje w miare przeplywu pradu przez obwód. Wytworzony uklad napiecia w stanie zim¬ nym powoduje, ze stycznik 2 nie zalaczy sie. Gdy napiecie na cewce tego stycznika po pewnym czasie przekroczy wielkosc 190 V nastepuje zalaczenie na¬ pedu rezerwowego i zbocznikowanie termistora 1 przez styk pomocniczy 6.Przyklad wykonania wynalazku gdzie sterowanie napedów odbywa sie czujnikiem (fig. 1), stosuje sie celem wykluczenia samorozruchu, który moze po¬ wstac podczas zaniku napiecia szkodliwego dla na¬ pedzanego urzadzenia. Czujnik 10 steruje napedem Ml przez cewke 1. W razie zaniku napiecia w sieci, uklad nie doprowadzi do wlaczenia napedu rezer¬ wowego M2. Wlaczenie to jedynie moze nastapic tylko wówczas, gdy nastapi wylaczenie napedu Ml spowodowane przeciazeniem. Gdy sterowanie na¬ pedów odbywa sie albo czujnikiem ze stykiem sta¬ lym,' albo wylacznikiem pokretnym (fig. 2), uklad w calosci nadaje sie do samorozruchu i moze byc stosowany, gdy istnieje samoczynne zalaczenie re- 5 zerwy w stacjach zasilajacych. Gdy obsluga dopusci do pracy naped Ml przez ustawienie przelacznika 9 w odpowiednie polozenie, to stycznik 1 zalaczy naped Ml gdyz termistor 3 jest zbocznikowany sty¬ kiem pomocniczym 5. 10 Zasilanie napedów Ml i M2 odbywac sie moze z dwóch róznych sieci (fig. 3). Jesli z jakichkolwiek przyczyn nastapi zanik napiecia na cewce steruja¬ cej 1, wówczas cewka sterujaca 2 otrzymuje w wy¬ niku szeregowej wspólpracy z termistorem 4 takie 15 napiecie, które spowoduje uruchomienie napedu re¬ zerwowego M2. W opisanym ukladzie obojetnym jest, który z napedów Ml czy M2 jest napedem re¬ zerwowym.Uklad wedlug wynalazku moze miec zastosowanie 20 w sterowaniu na przyklad pomp cyrkulacyjnych w kotlowniach, w hydroforowniach przemyslowych i osiedlowych, wentylatornia-ch i urzadzeniach kli¬ matyzacyjnych i wszedzie tam, gdzie jest konieczne utrzymanie, ciaglosci ruchu. 25 PL