Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.10.1972 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 71903 KI. 21c, 54/03 MKP H01c9/00 Twórcy wynalazku: Jan Raubiszko, Jerzy Marszalek, Marek Olesiak Uprawniony z patentu tymczasowego: Przemyslowy Instytut Automatyki i Pomiarów Oddzial we Wroclawiu,Wroclaw (Polska) Szerokopasmowy oporowy dzielnik napiecia Przedmiotem wynalazku jest szerokopasmowy oporowy dzielnik napiecia wykonany w postaci czwórnika o stalych rozlozonych, o stalej i rzeczywistej opornosci wejsciowej i wyjsciowej. Zakres czestotliwosci pracy wynosi od zera do kilku GHz.Znane sa rozwiazania precyzyjnych szerokopasmowych dzielników napiecia wykorzystujacych czwórnild o stalych rozlozonych, z których szersze zastosowanie znalazly uklady z powierzchniowym rozplywem pradu w stabilnych'warstwach na przyklad metalizowanych.Na ogól stosowane sa rozwiazania, których warstwa oporowa oraz kontakty wejsciowe, wyjsciowe i uziemienia nanoszone sa na plaskie podloze izolacyjne a uzyskana w ten sposób ksztaltka z tlumikiem o stalych rozlozonych umieszczona jest wzdluz osi toru wspólosiowego.Rozwiazanie takie jest niedogodne, gdyz wymaga specjalnego przygotowania technologiczno-konstrukcyj- nego do wykonania odpowiedniej ksztaltki a ponadto wymaga korekcji ksztatlu przestrzeni otaczajacej tlumik o stalych rozlozonych, dla uzyskania optymalnych jego parametrów.Celem wynalazku jest optymalne rozwiazanie konstrukcyjno-technologiczne tlumika z wykorzystaniem oporowego czwórnika o stalych rozlozonych.Cel ten osiagnieto w szerokopasmowym oporowym dzielniku napiecia, w którym podstawowy czlon tlumienia stanowi pojedynczy rezystor cylindryczny.Istota wynalazku polega na tym, ze szerokopasmowy dzielnik napiecia o stalych rozlozonych utworzony jest z walcowego rezystora warstwowego, na którego powierzchni cylindrycznej umieszczone sa na przeciw¬ leglych tworzacych walca dodatkowe kontakty wejsciowy i wyjsciowy nie polaczone bezposrednio z konców¬ kami rezystora, a wspomniany rezystor umieszczony jest w torze wspólosiowym tak, ze do dodatkowych kontaktów dolaczone sa odpowiednio wejsciowy i wyjsciowy przewód srodkowy, zas jedna lub obie koncówki rezystora sa dolaczone do przewodu zewnetrznego. Przedstawione rozwiazanie laczy w sobie maksymalna prostote technologiczno-konstrukcyjna z bardzo dobrymi parametrami technicznymi.Przedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok rezystora z dodatkowymi kontaktami na powierzchni cylindrycznej; fig. 2 przyklad wykonania precyzyjnego szeroko¬ pasmowego dzielnika napiecia o tlumieniu nieregulowanym, zas fig. 3 przyklad konstrukcji dzielnika szero¬ kopasmowego o tlumieniu regulowanym skokowo.2 71903 Odmiana tlumika wedlug fig. 4 przedstawia rozwiazanie dla ukladów symetrycznych, zas fig. 5 przedstawia taka odmiane tlumika wykonanego na rezystorze walcowym, w której uzyskuje sie duze tlumienia rzedu 60 dB.Przedstawiony na fig. 1 rezystor stanowiacy podstawowy czlon tlumienia zbudowany jest analogicznie jak rezystor walcowy z cylindrycznej ksztaltki ceramicznej 1, na której koncach umieszczone sa pierscieniowe kontakty 2 polaczone z koncówkami 3.Przed naparowywaniem warstwy oporowej o opornosci wlasciwej p& na powierzchnie cylindryczna na srodkowej czesci przeciwleglych tworzacych walca wpala sie w ksztaltke ceramiczna dodatkowe kontakty o szerokosci a z materialu przewodzacego.Z opisanego wyzej rezystora specjalnego tworzy sie szerokopasmowy dzielnik napiecia przez umieszczenie go w torze wspólosiowym, jak przedstawiono na fig. 2.W korpusie 5 dzielnika umieszczony jest poprzecznie lub pod pewnym katem omówiony rezystor w ten sposób, ze jego jedna lub dwie koncówki 3 lub kontakty pierscieniowe 2 sa uziemione to jest polaczone z obudowa 5 a dodatkowe kontakty 4 polaczone z przewodem srodkowym wejsciowym 8 i wyjsciowym 9.Przewód ten jest mocowany na wspornikach izolacyjnych 10 w sposób zapewniajacy zachowanie impedancji falowej.W obudowie 5, z która laczone sa zewnetrzne przewody wejsciowy 6 i wyjsciowy 7 moze byc wykonane w poblizu miejsca mocowania rezystora podciecie 11 dla uzyskania najlepszych parametrów technicznych dzielnika w zakresie powyzej 1 GHZ. Rezystor w obudowie mocowany jest przy pomocy wkretu 12.Wspólczynniki rozszerzalnosci termicznej obudowy 5 i ceramiki, na której wykonany jest rezystor powinny byc zblizone, w przeciwnym razie konieczne jest elastyczne zamocowanie rezystora.Omówiony wyzej dzielnik stanowi podstawowy czlon tlumienia precyzyjnego dzielnika napiecia ze skoko¬ wa regulacja tlumienia przedstawionego na fig. 3. Na rysunku tym miedzy wspólosiowe wejscie 8, 6 a wyjscie 9, 7 wlaczane sa przy pomocy krzywek 13 umieszczonych na osi 14 bloki zawierajace przejscie bezstratne, to jest odcinek przewodu srodkowego umocowanego w izolacyjnym wsporniku 10 oraz wyzej omówiony czlon tlumie¬ nia.Przy pomocy krzywek 13 mozna ustalic polozenie bloków w dzielniku w ten sposób, ze miedzy wejsciem a wyjsciem dzielnika wlaczone jest przejscie bezstratne lub o okreslonym tlumieniu.Szerokopasmowy dzielnik napiecia wedlug wynalazku moze byc wykorzystany równiez w ukladach syme¬ trycznych. Ten wariant rozwiazania przedstawia fig. 4.Zgodnie z wynalazkiem na walcowym rezystorze z powierzchniowa warstwa oporowa o opornosci wlasci¬ wej ps naniesione sa na przeciwleglych tworzacych walca po dwa kontakty 4, do których dolacza sie symetrycz¬ ne przewody wejsciowe 8 i 8' oraz wyjsciowe 9 i 9'.Odmiana szerokopasmowego dzielnika napiecia przedstawiona na fig. 5. wykonana jest na rezystorze walco¬ wym 1, w którym wzdluz jednej tworzacej walca wykonano kontakt 3 przeznaczony do uziemienia, zas na ' przeciwleglej tworzacej przy koncach rezystora naniesiono konktakty wejsciowy 4 i wyjsciowy 4'.Przedstawione w niniejszym wynalazku rozwiazanie szerokopasmowych dzielników napiec znajduje zastosowanie w technice i aparaturze pomiarowej wielkiej czestotliwosci. Wariant rozwiazania dotyczacy ukladu symetrycznego, jest dogodny do stosowania w technice odbioru telewizyjnego dla realizacji tlumika wlaczonego na wejsciu antenowyip przy odbiorze programu w miejscach o duzym natezeniu pola. PL PL