PL 71 846 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest podstawa fotela szczególnie do pojazdów samochodowych zmniejszajaca przeciazenia oddzialywujace na pasazera podczas zderzenia czolowego pojazdu. Znany jest z brytyjskiego opisu patentowego nr GB 2340802 B system ochrony pasazerów po- jazdu zawierajacy fotel, mechanizm wymuszajacy przesuw fotela oraz przetwornik przyspieszenia i uklad sterujacy. Fotel zamocowany jest do nadwozia pojazdu poprzez podstawe polaczona suwliwie z szynami prowadzacymi umieszczonymi w podlodze. Mechanizm wymuszajacy przesuw fotela zawiera cylinder polaczony trwale z podloga pojazdu, wewnatrz którego suwliwie umieszczony jest tlok, pola- czony poprzez tloczysko z podstawa fotela. W cylindrze znajduje sie równiez generator gazu. Znany jest z polskiego opisu wynalazku nr P.419606 absorber energii w postaci drutu wygietego w ksztalt litery „V", którego oba swobodne konce nawiniete sa wzdluz linii srubowej na okragle trzpienie zamocowane do podstawy, a wierzcholek utworzony w miejscu przegiecia drutu stanowi uchwyt umiesz- czony w zaczepie szyny prowadzacej podlegajacy dzialaniu trzpienia sterowanego silownikiem np. cewka elektromagnesu. Silownik pozwala zwiazywac lub uwalniac wybrane uchwyty absorbera z za- czepami. Przylozenie obciazenia do uchwytu absorbera powoduje rozwijanie i prostowanie drutu, z któ- rego zostal on wykonany. Znany jest z polskiego opisu wynalazku nr P.419515 fotel samochodowy zawierajacy mechanizm przesuwu, który wymusza, tuz przed chwila zderzenia, szybki przesuw siedziska fotela wraz z oparciem i przypietym pasami kierowca/pasazerem w kierunku tylu pojazdu, a nastepnie tuz po chwili wypadku na- stepuje kontrolowany przez zastosowane elementy energochlonne powrót fotela do pozycji wyjsciowej. Podstawa fotela szczególnie do pojazdów samochodowych, z mechanizmem przesuwu oraz ele- mentem absorbujacym energie charakteryzuje sie tym, ze zasadniczo prostokatna plyta podstawy po- laczona jest z prowadnicami liniowymi, absorberem energii, elementem wyzwalajacym oraz uchwytem przednim i uchwytem tylnym, przy czym prowadnice liniowe polaczone sa suwliwie z rama posrednia, do której od góry mocowany jest fotel samochodowy, przy czym rama posrednia zawiera trzy krótsze belki wzdluzne i dwie dluzsze belki poprzeczne, a po obydwu koncach jednej z belek poprzecznych ramy posredniej zamocowane sa suwaki, przy czym pomiedzy suwakiem a uchwytem przednim za po- srednictwem podstawek centrujacych osadzona jest sprezyna glówna, z kolei do drugiej belki poprzecz- nej ramy posredniej po srodku jej dlugosci zamocowany jest trwale uchwyt, polaczony rozlacznie z jed- nej strony z elementem wyzwalajacym, a z drugiej strony z listwa absorbera energii. Absorber energii znajdujacy sie pomiedzy prowadnicami liniowymi zawiera rame, w której na sworzniach osadzono drut wygiety w ksztalt litery „V", którego oba konce zwinieto wzdluz linii srubowej, przy czym w miejscu za- giecia drut opiera sie na uchwytach listwy absorbera, przy czym listwa absorbera z jednej strony jest szersza i ma naciete zeby trapezowe, a jej koniec jest obustronnie sciety. Uchwyt zamocowany do ramy posredniej ma dwie zapadki polaczone obrotowo poprzez trzpienie mocujace ze wspornikiem w ksztal- cie odwróconej litery „L", przy czym kazda z zapadek z jednej strony jest wygieta zasadniczo pod katem prostym, a pomiedzy koncami drugiej strony umieszczona jest sprezyna. Element wyzwalajacy zawiera zamek elektromagnetyczny oraz dzwignie polaczona obrotowo za pomoca wspornika z plyta podstawy, przy czym z jednej strony dzwignia zakonczona jest dwoma ramionami, wygietymi zasadniczo pod katem prostym, a z drugiej strony ma zaczep zamka elektromagnetycznego, przy czym zamek elek- tromagnetyczny zawiera silownik elektromagnetyczny polaczony poprzez ciegno z blokada zamoco- wana obrotowo w obudowie polaczonej z plyta podstawy. Suwak na sciance prostopadlej do czola belki poprzecznej ramy posredniej ma centralny otwór przelotowy, a uchwyt przedni i uchwyt tylny polaczone sa rura zabezpieczajaca, przechodzaca przez ten otwór. Podstawa fotela, szczególnie do pojazdów samochodowych, która w celu zmniejszenia przecia- zen oddzialywujacych na pasazera, powstajacych podczas zderzenia czolowego pojazdu, powoduje, ze fotel z pasazerem wytraca swoja predkosc wolniej niz karoseria dzieki przesuwaniu sie do przodu wzgledem niej. Aby zapewnic okreslona wartosc opóznienia fotela, polaczony on jest z podwoziem samochodu poprzez zwiniety drut, który podczas zderzenia wraz z przesuwajacym sie fotelem rozwija sie (odksztalca plastycznie) pochlaniajac tym samym energie kinetyczna fotela i pasazera. Aby zapew- nic odpowiednia przestrzen na przesuwajacy sie do przodu fotel, przed samym zderzeniem odsuwa sie on do tylu. Przedmiot wzoru uzytkowego uwidoczniony jest na rysunku, na którym: Fig. 1 przedstawia widok podstawy fotela w rzucie z góry; Fig. 2 przedstawia widok podstawy fotela w przekroju; PL 71 846 Y1 3 Fig. 3 przedstawia widok podstawy rzucie izometrycznym; Fig. 4 przedstawia absorber energii w rzucie izometrycznym; Fig. 5 przedstawia listwe absorbera energii w rzucie bocznym; Fig. 6 przedstawia widok uchwytu w rzucie izometrycznym; Fig. 7 przedstawia element wyzwalajacy w rzucie izometrycznym bez zamka elektromagne- tycznego; Fig. 8 przedstawia zamek elektromagnetyczny. Podstawa fotela, szczególnie do pojazdów samochodowych zbudowana jest na stalowej plycie podstawy 1. Przykrecone do niej prowadnice liniowe 2 umozliwiaja przesuwanie sie fotela w jednej osi ograniczajac reszte stopni swobody. Ruchoma czesc prowadnic 2 poprzez przekladki 3 oraz 4 przykre- cona jest do ramy posredniej 5, do której mocowany jest klasyczny fotel samochodowy. Na jednym z konców rama posrednia 5 ma uchwyt 13. Do wspornika 25 uchwytu 13 za posrednictwem trzpieni mocujacych 18 zamocowane sa zapadki 17. Z jednej strony pomiedzy zapadkami 17 umieszczona jest sprezyna 16. Sprezyny glówne 6, odpowiedzialne za odsuwanie fotela do tylu przed zderzeniem, opie- raja sie jednym koncem na uchwycie przednim 7, a drugim na suwaku 8 polaczonym na sztywno z rama posrednia 5. Oba konce sprezyn glównych 6 centrowane sa przez podstawki 9 przykrecone do uchwy- tów przednich 7 i suwaków 8. Rura zabezpieczajaca 10 mocowana jest w uchwycie przednim 7 oraz uchwycie tylnym 11 i stanowi zabezpieczenie w przypadku obsuniecia sie sprezyny 6 z podstawek 9 badz pekniecia. Do plyty podstawy 1 zamocowane sa takze element wyzwalajacy 12 oraz absorber energii 20. Element wyzwalajacy 12 sklada sie z dzwigni 27, wspornika 28, zamka elektromagnetycz- nego 14 oraz sprezyny wyzwalacza 15. Dzwignia 27 ma dwa ramiona 29 oraz zaczep zamka elektro- magnetycznego 30 i osadzona jest na wsporniku 28 polaczonym z plyta podstawy 1. Pomiedzy plyta podstawy 1 a dzwignia 27 znajduje sie sprezyna wyzwalacza 15. Zamek elektromagnetyczny 14 ma obudowe 34, do której zamocowany jest silownik elektromagnetyczny 31, polaczony poprzez ciegno 32 z blokada 33. Obudowa 34 polaczona jest z plyta podstawy 1, a blokada 33 wspólpracuje z zaczepem zamka elektromagnetycznego 30. Absorber energii 20 zawiera rame 22, w której na sworzniach 23 osadzone sa elementy absorbujace w postaci drutu 26 nawinietego wzdluz linii srubowej, oraz listwe absorbera 19 z uchwytami 24. W pozycji gotowej do pracy sprezyny glówne 6 sa napiete, rama posred- nia 5 przesunieta jest w strone elementu wyzwalajacego 12 i zablokowana w tym polozeniu poprzez ramiona 29 zaczepione o uchwyt 13. Po zwolnieniu blokady 33 oddzialujacej na zaczep zamka elektro- magnetycznego 30, sprezyna wyzwalacza 15 naciskajac na jeden z konców dzwigni 27 elementu wy- zwalajacego 12 powoduje przemieszczenie sie ramion 29 w strone plyty podstaw 1, a tym samym uwol- nienie uchwytu 13. Na skutek dzialania sprezyn glównych 6 rama posrednia 5 przemieszcza sie w strone absorbera energii 20, w wyniku czego zapadki 17 uchwytu 13 zahaczaja o zeby ruchomej listwy 19 absorbera energii 20. Odbój 21 zabezpiecza przed nadmiernym odsunieciem ramy posredniej 5. Po wystapieniu zderzenia na skutek dzialania energii kinetycznej rama posrednia 5 polaczona poprzez uchwyt 13 z listwa absorbera 19 przemieszcza sie w strone elementu wyzwalajacego 12, ciagnac za zwiniety drut 26. Oznaczenia: 1 – plyta podstawy 2 – prowadnice liniowe 3 – przekladka tylna 4 – przekladka przednia – rama posrednia 6 – sprezyna glówna 7 – uchwyt przedni 8 – suwak 9 – podstawka centrujaca – rura zabezpieczajaca 11 – uchwyt tylny 12 – element wyzwalajacy 13 – uchwyt 14 – zamek elektromagnetyczny – sprezyna wyzwalacza 16 – sprezyna PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL