Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 71688 KI. 42k,41 MKP GOln 3/30 Twórcywynalazku: Bozena Marczynska, Marian Szczepanski, Leopold Ankudowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Wlókiennictwa, Lódz (Polska) Zrywarka dynamiczna Przedmiotem wynalazku jest zrywarka dynamiczna do badan róznego rodzaju ciegien, takich jak pasy, liny, sznury i tasmy, na dzialanie sil udarowych.Znane zrywarki dynamiczne do badaz na dzialanie sil udarowych nie nadaja sie do badania ciegien o duzych wytrzymalosciach. Sa to zrywarki wahadlowe, bebnowe i balistyczne.Zrywarka wahadlowa ma jeden zacisk staly a drugi ruchomy umieszczony na ramieniu wahadla. Przy badaniu ciegien o duzej wytrzymalosci, wahadlo wychyla sie poza pion i wtedy nie dziala ono dynamicznie.Zrywarka bebnowa posiada szybko obracajacy sie beben z przymocowana do niego listwa, która uderza w badane ciegno zamocowane w dwóch zaciskach. Do badan ciegien o duzej wytrzymalosci wymaga zastosowa¬ nia bebna i listwy o duzej masie, co przysparza trudnosci ze wzgledu na koniecznosc wywazania obrotowego bebna.W zrywarce balistycznej, dzialanie polega na wystrzeliwaniu obciaznika o okreslonej masie przymocowa¬ nego do luznego konca próbki. Obciaznik ten porusza sie w prowadnicy poziomej. Wada w tym przyrzadzie jest wystepowanie znacznych sil tarcia w prowadnicy przy duzych obciazeniach.Spotyka sie równiez wzmianki o badaniach przy swobodnie spadajacym ciezarze lecz nie znaleziono opisów zrywarek do takiego sposobu badan.Celem wynalazku jest opracowanie zrywarki dynamicznej, umozliwiajacej dokonywania badan ciegien o du¬ zej wytrzymalosci i rozciagliwosci.Cel ten osiagnieto przez opracowanie zrywarki dynamicznej z dzialaniem swobodnie spadajacego ciezaru, która posiada zacisk staly zamocowany na sztywnej nieruchomej ramie, a zacisk do zakleszczania swobodnego konca próbki na saniach suwliwie osadzonych na dwóch prowadnicach. Sanie unoszone sa za pomoca urzadzenia hydraulicznego umieszczonego w podziemnej czesci zrywarki. Prowadnice san wyposazone sa w amortyzator sprezynowy do tlumienia energii kinetycznej san spadajacych, w przypadku zerwania sie badanej próbki. Do podluznie ramy przytwierdzone sa poprzecznie urzadzenia ryglujace, sterowane elektrycznie, które sluza do podtrzymywania i zwalniania san.2 71688 Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia zrywarke, a fig. 2 - urzadzenie ryglujace zrywarki.Zrywarka, wedlug wynalazku, posiada dwie pionowo ustawione prowadnice 1, na których sa luzno osadzo¬ ne sanie 2 tinoszace dodatkowe obciazenie 3, rame 4 z zaciskiem stalym 5 przymocowanym do jej górnej poprzeczki oraz zacisk 5a do zakleszczania swobodnego konca próbki, osadzony na saniach 2. Rama 4 i prowad¬ nice 1 przymocowane sa do podstawy 10 zrywarki. W dolnej czesci ziywarki jest umieszczony sprezynowy amortyzator 6 oraz urzadzenie hydrauliczne 7 do podnoszenia san 2 wraz z dodatkowym obciaznikiem 3. Do bocznych ramion ramy 4 przytwierdzone sa urzadzenia ryglujace 8 sluzace do utrzymywania san 2 w ich górnym polozeniu. Urzadzenie ryglujace 8 sklada sie z rygla 13, sprezyn blokujacych 14, silownika hydraulicznego 15 oraz ramienia rygla 16.Dzialanie zrywarki jest nastepujace: za pomoca przycisków elektrycznych umieszczonych w szafce sterow¬ niczej 12 uruchamia sie urzadzenie hydrauliczne 7, które wynosi sanie 2 z wymaganym dla danej próbki obciaze¬ niem w ich górne skrajne polozenie, gdzie po zadzialaniu z kolei ukladu sterujacego, nieuwidocznionego na rysunku, urzadzeniami ryglujacymi 8 sanie 2 zostana zakleszczone a urzadzenie hydrauliczne 7 wycofuje sie w dolne skrajne polozenie. Nastepnie po zakleszczeniu próbki w zaciskach zrywarki zwalnia sie rygle podtrzymu¬ jace sanie 2, które wraz z dodatkowym obciazeniem 3 spadaja swobodnie w dól obciazajac próbke dynamicznie dzialaniem udarnym. Pomiaru wydluzenia próbki pod obciazeniem dokonuje sie przy pomocy przymiaru 9 przymocowanego do prowadnicy 1. W miare potrzeby cykle badawcze mozna powtarzac wielokrotnie w sposób automatyczny. Konstrukcja zrywarki umozliwia równiez sterowanie reczne. Poszczególne cykle sa rejestrowane na liczniku 11, umieszczonym na ramieniu ramy 4.Zrywarka wedlug wynalazku umozliwia badanie i okreslenie wlasciwosci sprezystych ciegien poddanych dzialaniu sil dynamicznych, to jest wydluzenia próbki pod dzialaniem okreslonego obciazenia, wartosci sily dynamicznej zrywajacej próbke, liczby cykli badawczych przy zadanym obciazeniu dynamicznym, po której nastapi zerwanie próbki. Na zrywarce mozna badac ciegna pizy obciazeniach do 700 Kg. PL PL