Pierwszenstwo: •n Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.04.1974 71652 KI. 42h, 34/13 MKP G02b 27/10 CZYTELNIA Twórcywynalazku: Wojciech Turkowski,Adam Staroniewicz, Józef Zipzer, Wladyslaw Paszkiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Wytwórcze Urzadzen Sygnalizacyjnych, Katowice (Polska) Sposób ogniskowania ukladów optycznych i wzajemnego ustawiania osi ontycznych projektorów i sygnalizatorów w szczególnosci latarn sygnalowych kolejowych oraz przyrzad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób ogniskowania ukladów optycznych i wzajemnego ustawiania osi optycznych projektorów i sygnalizatorów a w szczególnosci latarn sygnalowych kolejowych oraz przyrzad do stosowania tego sposobu.Znany jest i stosowany sposób regulacji ukladów optycznych sygnalizatorów obejmujacy ogniskowanie oraz wzajemne ustawianie osi optycznych polegajacy na tym, ze wiazka swietlna wycho izaca z sygnalizotorajest rzucana na ekran umieszczony w odleglosci wiekszej od granicznej odleglosci fotometrowania, która w wypadku sygnalizatorów kolejowych wynosi okolo 10 m.Sposób ten wymaga zaciemnionego pomieszczenia o znacznej dlugosci.Znanyjest równiez i stosowany sposób regulacji ukladów optycznych sygnalizatorów polegajacy na tym, ze na uklad optyczny sygnalizatora rzuca sie równolegla wiazke swietlna, którajest skupiana przez uklad optyczny sygnalizatora. W miejsce zródla swiatla wstawia sie specjalna plytke matowa, która przesuwajac, szuka sie polozenia, w którym uzyskana plama swietlna ma najwieksza luminacje w scisle okreslonym polu na plytce.Tym sposobem mozna regulowac uklady optyczne w pomieszczeniach niezaciemnionych, jednakze nalezy wy¬ eliminowac wplyw bezposrednich promieni swietlnych pochodzacych od innych zródel a majacych wplyw na dokladnosc regulacji.Sposób ten jest zbyt skomplikowany i malo dokladny z uwagi na niemozliwosc uzyskania padajacej wiazki swietlnej o takim ksztalcie, jaki posiada wiazka wychodzaca z ukladu optycznego sygnalizatora.Celem wynalazku jest usuniecie wad znanych sposobów regulacji ukladów optycznych sygnalizatorów poprzez opracowanie takiego sposobu, który móglby byc stosowany w pomieszczeniach niezaciemnionych jak równiez pozwalalby na zmniejszenie odleglosci ogniskowania.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych wad zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze w wypadku ogniskowania ukladu optycznego na drodze wiazki swietlnej wychodzacej z sygnalizatora umieszcza sie soczewke skupiajaca o srednicy równej lub wiekszej od srednicy ukladu optycznego sygnalizatora.Soczewka skupia wiazke swietlna w swoim ognisku, w którym umieszczony jest ekran wraz z ogniwem foto-2 71 652 elektrycznym. W polozeniu zródla swiatla w ognisku ukladu optycznego wychyle lie miernika wskazujacego prad fotoelektryczny ogniwa jest maksymalne.Istota sposobu wzajemnego ustawiania osi optycznych sygnalizatora skladajacego sie z kilku ukladów optycznych polega na tym, ze na drodze wiazek swietlnych wychodzacych z poszczególnych ukladów optycz¬ nych ustawia sie soczewki skupiajace w ilosci równej liczbie ukladów optycznych sygnalizatora i o srednicy równej lub wiekszej od srednicy ukladu optycznego, tak aby ich osie optyczne pokrywaly sie z osiami optyczny¬ mi sygnalizatora. W ogniskach soczewek skupiajacych ustawia sie ekran, na który nanosi sie punkty lub linie, a których polozenie ustala sie na podstawie uprzednio przeprowadzonych obliczen i prób. Nastepnie przeprowa¬ dza sie kolejno regulacje polozenia zródel swiatla poszczególnych ukladów optycznych sygnalizatora tak, aby srodki plam swietlnych pokrywaly sie z naniesionymi na ekranie punktami, a w wypadku plam swietlnych w ksztalcie pasa, z linia na ekranie.Sposób ogniskowania ukladów optycznych i wzajemnego ustawiania osi optycznych wedlug wynalazku moze byc stosowany w pomieszczeniach niezaciemnionych oraz pozwala na znaczne zmniejszenie odleglosci ogniskowania.Przyrzad do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest wyposazony w soczewke skupiajaca, w ognisku której umieszczony jest ekran zaopatrzony w wypadku ogniskowania ukladu optycznego sygnalizatora w ogniwo fotoelektryczne, polaczone z miernikiem pradu fotoelektrycznego, usytuowanym na zewnatrz przyrzadu.Srednica soczewki skupiajacej jest wieksza od srednicy ukladu optycznego sygnalizatora.Przyrzad do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przyrzad w przekroju wzdluz linii A—A na fig. 2, fig. 2 — przyrzad w czesciowym widoku z przodu i w przekroju podluznym, zas fig. 3 — przyrzad do ustawiania osi optycznych sygnalizatora majacego trzy uklady optyczne, w widoku z przodu.Jak uwidoczniono na fig. 1 i fig. 2 w przedniej czesci obudowy 5 umocowana jest skupiajaca soczewka 1, w ognisku której umieszczony jest ekran 2, którego polozenie jest ustalone sruba 10.Do tylnej scianki ekranu 2, którego obserwacje umozliwia wziernik 12, umocowane jest fotoelektryczne ogniwo 3 polaczone z miernikiem pradu fotoelektrycznego 4 usytuowanym na zewnatrz obudowy 5.Obudowa 5 spoczywajaca na lapach 11 jest zamknieta od przodu mocujaca plyta 15, zaopatrzona w kolki 6 ustalajace polozenie zespolu swietlnego oraz w uchwyty 7 przytrzymujace uklad optyczny sygnalizatora.Do górnej czesci mocujacej plyty 15 umocowany jest przechylny daszek 8 ze srubami 9 regulacji jego polozenia, chroniacy wzrok obslugujacego przyrzad przed bezposrednim padaniem promieni swietlnych pocho¬ dzacych od zródla swiatla sygnalizatora.Jak pokazano na fig. 3 przyrzad do wzajemnego ustawiania osi optycznych sygnalizatora o trzech ukladach optycznych, bedacy odmiana konstrukcyjna przyrzadu do ogniskowania ukladów optycznych, uwidocznionego na fig. 1 i fig. 2, jest wyposazony w trzy soczewki skupiajace 1, umocowane w obudowie 5, majacej wziernik górny 12 oraz dwa boczne wzierniki 14, umozliwiajace obserwacje ekranu 2, umieszczonego w ogniskach soczewek 1. PL PL