Glowica struga weglowego Przedmiotem patentu nr 61989 jest glowica struga weglowego, której poszczególne noze sa umieszczone na koncach tloczysk silowników hydraulicznych. Taki uklad byl jeszcze wczesniej znany z tym, ze cylindry silowników byly wzajemnie polaczone i zawieraly stala ilosc cieczy. Wedlug patentu nr 61989 silowniki sa niezalezne od siebie i kazdy z nich jest polaczony poprzez wlasny rozdzielacz z przewodami tlocznym i splywowym. Rozdzielacz silownika jest sterowany ruchem tloka tego silownika dzieki mechanicznemu sprzezaniu zwrotnemu za pomoca ukladu elementów sprzegajacych.Rozwiazanie wedlug patentu nr 61989 ma na celu dostosowanie glowicy do urabiania calizny weglowej o niejednolitej urabialnosci. Noze, które napotykaja najmniejszy opór w caliznie wysuwaja sie w kierunku posuwu glowicy, gdyz ciecz robocza plynac po drodze najmniejszego oporu najpierw wypelnia komory silowników przynaleznych do nich. Nóz, który napotka nadmierny opór wysuwa sie wolniej. Po osiagneciu przez nóz wyprzedzajacy przedniego polozenia krancowego nastepuje przesterowanie, na skutek czego ten nóz mimo malego oporu w caliznie cofa sie wzgledem glowicy. Natomiast nóz, który napotkal najwiekszy opór w caliznie i nie moze sie wysuwac pod dzialaniem cisnienia cieczy, skupia na sobie coraz wieksza cesc sily posuwu glowicy w miare jak noze, które go wyprzedzily, przestaja urabiac. Uwielokrotniona sila z reguly wystarcza na to, aby i ten nóz pokonal napotkany lokalny opór, tym bardziej, ze opór ten zmalal na skutek rozluznienia calizny przez noze wyprzedzajace.W zasadzie rozwiazanie wedlug patentu nr 61989 ma duze zalety, jednakze praktyka wykazala, ze ma równiez dwie nastepujace wady. Pierwsza z nich stanowi pewien stopien zawodnosci w pracy. Mianowicie zdarza sie czasem wczesniejsze przesterowanie rozdzielacza zanim dany tlok osiagnal polozenie krancowe. Dokladna analiza tego zjawiska wykazala, ze sa chwile, kiedy mechaniczne sprzezenie zwrotne nie wywiera sil na suwak rozdzielacza. Jezeli w takiej chwili burzliwy przeplyw cieczy wywrze trudna do przewidzenia sile na suwak rozdzielacza w okreslonym kierunku, nastepuje jego niekontrolowane przesuniecie, które moze doprowadzic do przesterowania. Druga wade stanowi zbyt skomplikowany uklad elementów przesuwnych, co powoduje zbyt duzy koszt wykonania glowicy.Celem wynalazku bylo rozwiazanie w zasadzie oparte o rozwiazanie wedlug patentu nr 61989, jednakze wykluczajace mozliwosc przypadkowego przesterowania, a ponadto mozliwie uproszczone.2 71636 Cel ten zostal osiagnety wedlug wynalazku przez zastapieni mechanicznego ukladu sprzezenia zwrotnego przez uklad hydrauliczny opisany ponizej. Ponadto okazalo sie, ze glowica wedlug wynalazku nie tylko wykazuje wszelkie zalety glowicy wedlug patentu nr 61989 wystepujace przy urabianiu calizny weglowej o niejednolitej urabialnosci, ale nawet przewyzsza ja w swym dzialaniu, Mianowice przez zastosowanie hydrauliczenego sprzezenia zwrotnego wysuwanie noza chwilowo zatrzymanego odbywa sie znacznie szybciej, dzieki czemu jego dzialanie skrawajacejest poparte dzialaniem udarowym.Sprzezenie glówne rozdzielaczy z cylindrami silowników jednostronnego dzialania jest w glowicy wedlug wynalazku rozwiazane w sposób znany. Z rozdzielacza prowadzi pojedynczy przewód do komory roboczej cylindra silownika, który przy krancowych polozeniach suwaka w rozdzielaczu jest polaczony z przewodem tlocznym badz z przewodem splywowym, W celu uzyskania hydraulicznego sprzezenia zwrotnego suwak rozdzielacza jest tlokiem, na którego obie czolowe powierzchnie dziala cisnienie cieczy panujace w danej chwili w obu komorach cylindra rozdzielacza.Komory te maja przewody do zasilania lub splywu prowadzone w postaci wzdluznych kanalów w scianie — ob¬ wodnicy stanowiacej sciane cylindra silownika, a w dalszym odcinku stanowiacej sciane cylindra rozdzielacza.Ponadto w tej scianie znajduja sie wzdluzne kanaly, z których jeden jest stale polaczony z przewodem tlocznym, a drugi ze splywowym. Tlok silownika jest walcem z nacieciami pierscieniowymi oraz ma wzdluzne kanaly laczace poszczególne pary pierscieni.W okreslnoych polozeniach tloka otwory prowadzace z kanalów w scianach cylindra do wnetrza cylindra sa ze soba polaczone poprzez pierscieniowe wciecia i wzdluzne kanaly w tloku w ten sposób, zeby po definitywnym osiagneciu przez tlok silownika jednego z polozen krancowych, nastapilo przesterowanie rozdzielacza, czyli przelaczenie zasilania z jednej jego komory do drugiej przy równoczesnym odpowiednim przelaczeniu splywu. Przy kazdym polozeniu tloka silownika, poza dwoma polozeniami krancowymi, kanaly 'w scianie cylindra nie sa ze soba polaczone, wobec czego suwak rozdzielacza jest zablokowany w tym polozeniu krancowym, do którego ostatnio zostal doprowadzony. Mianowicie w obu komorach rozdzielacza jest zamknieta ciecz, która je wypelnia. Dzieki temu niekontrolowane ruchy suwaka rozdzielacza sa wykluczone.Szybkosc przesterowania czyli przerzutu suwaka rozdzielacza z jednego polozenia krancowego w drugie jest pizy hydraulicznym sprzezeniu zwrotnym znacznie wieksza niz przy mechanicznym. Dzieki stosunkowo bardzo duzej przepustowosci przewodów obslugujacych silownik, tlok silownika z chwila przesterowania uzyskuje duze przyspieszenie. Stad pochodzi udarowe dzialanie noza urabiajacego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie rozwiazania konstrukcyjnego na rysunku, na którym fig. 1 jest przekrojem osiowym zespolu silownika z rozdzielaczem, a fig. 2 jest schematem hydraulicznym tego zespolu.Nóz 1 jest osadzony na tloczysku 2 silownika hydraulicznego jednostronnego dzialania. Tlok 3 tego silownika ma postac walca z pierscieniowymi nacieciami 4 i wzdluznymi kanalami 5. Kanaly 5 lacza poszczególne pary naciec 4. Ponadto we wspólnej scianie-obwodnicy cylindra 6 silownika i rozdzielacza 11 znajduja sie cztery kanaly wzdluzne. Z nich dwa kanaly 7, 8 prowadza do dwóch komór 9, 10 rozdzielacza 11.Kanal 12 jest polaczony z przewodem tlocznym 13, a kanal 14 z przewodem splywowym 15. Polaczenie roboczej komory 16 silownika z rozdzielaczem 11 stanowi przewód 17.Dzialanie kazdego sposród zespolów hydraulicznych wchodzacych w sklad glowicy wedlug wynalazku jest nastepujace. Gdy suwak rozdzielacza 11 zajmie jedno z polozen krancowych, komora 16 silownika jest polaczona poprzez przewód 17 z zasilaniem badz splywem. Gdy jest ona polaczona z zasilaniem nóz wysuwa sie pod dzialaniem cieczy roboczej na tlok 3. Gdy jest polaczona ze splywem nóz cofa sie wzgledem przesuwanej glowicy pod dzialaniem oporu skrawania. Po osiagneciu przez tlok 3 kazdego z polozen krancowych nastepuje przesterowanie, gdyz ten sposród kanalów 7, 8, który byl polaczony z przewodem tlocznym 13 poprzez kanal 12 zostaje polaczony z przewodem splywowym 15 poprzez kanal 14 i odwrotnie. Polaczenia te sa osiagnete dzieki temu, ze odpowiednie sposród par pierscieniowych naciec 4 ustawiaja sie na przeciw odpowiednich otworów skierowanych z kanalów 7, 8, 12, 14 do wnetrza cylindra 6. PL PL