PL 71 269 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest sekwencyjny rozrzad silnika spalinowego czterosuwowego jako wersja mechanizmu rozrzadu silnika spalinowego, dotyczy motoryzacji jako dziedziny techniki (w klasyfikacji dziedzin techniki – inzynieria mechaniczna, w tym motoryzacja). Przeznaczeniem rozwiazania sa silniki wolnossace zwlaszcza z wtryskiem bezposrednim. Roz- wiazanie wyznacza poprzez uklad konstrukcyjny kolejnosc wystepowania w silniku okreslonych zdarzen – sekwencje przelotów gazów, skad sekwencja w jego tytule. Osiagnietego stanu techniki nie sposób nalezycie przedstawic z uwagi na bogactwo rozwiazan. W najwiekszym skrócie – poczawszy od rozrzadów suwakowych (w których na ruchome elementy od- dzialywalo cisnienie sprezania i pracy), poprzez rozwiazania z zaworami obrotowymi w glowicy, dzis mamy powszechnie w uzyciu rozrzady z zaworami grzybkowymi (dwa lub cztery na cylinder). W ogra- niczonym jeszcze zakresie z systemem zmiennych faz rozrzadu, ze zmiana kata pochylenia walka roz- rzadu, z zastosowaniem osiagniec elektryki, elektroniki, mechatroniki (mechanika z elektronika), hy- drauliki lub konstrukcje bez udzialu walka rozrzadu (elektromagnetycznie) i rozwiazania inne. Sekwencyjny rozrzad silnika spalinowego czterosuwowego, wyposazony w znany krzywkowy wa- lek rozrzadu, zawór grzybkowy i przekladnie stozkowa z kolem czynnym osadzonym na walku rozrzadu charakteryzuje sie tym, ze bierne kolo przekladni stozkowej powiazane z przeslona osadzone jest na zewnetrz centralnej kolumny pokrywy a wewnatrz kolumny usytuowany jest zawór grzybkowy, trzon- kiem w kontakcie z krzywka walka rozrzadu i grzybkiem bezposrednio pod przeslona. Powyzsze jest istota zgloszenia (bierne kolo na centralnej kolumnie a grzybek zaworu bezposrednio pod przeslona), takie rozwiazanie umozliwilo zminimalizowanie wspólnej komory gazów pomiedzy przeslona a grzyb- kiem do luzu konstrukcyjnego, unikajac tym samym wystapienia strat z mieszana sie gazów strony ssa- cej i wydechowej (jak np. DE-2916509-A1). Rozwiazanie wedlug opisu jest jedynie usprawnieniem strony mechanicznej rozrzadu realizujac latwy przeplyw gazów, poprzez niskie opory poprawia sie ogólna efektywnosc i przydatnosc rozrzadu. Jest ono inne, co nie oznacza ze bez wlasnych ograniczen, nie spelni zapewne oczekiwan wyczyno- wych. Przeslona sekwencyjna nie ma chwilowych przyspieszen w ramach jednego obrotu, jest w ruchu równomiernym (nie jest to zaleta), co decyduje o szybkosci otwierania i zamykania przeplywów, jednak w zamian ma nadmiar przelotu. Nie ma przeszkód by rozwiazanie bylo, podobnie jak rozrzady obecne, wspomagane osiagnieciami z innych dziedzin techniki. W rozrzadzie silnika realizowanego wg opisu, popularne obecnie w glowicach 16-cie zaworów, zastapia cztery (napedzane jednym walkiem rozrzadu, z jednym kolem pasowym itd.). Inne elementy które wystapia w zamian uproszczen, sa ustawcze i nie przenosza obciazen. Zaistnieje potrzeba zmiany ustawienia kata wyprzedzenia zaplonu i przeprogra- mowanie seryjnego komputera. Propozycja wedlug zgloszenia umozliwia budowe modulowa o szerokosci w granicy srednicy cy- lindra. Moduly sa powtarzalne dla poszczególnych cylindrów co ulatwia remonty ? demontowany jest wadliwy modul a nie caly rozrzad. Przedmiot wzoru uzytkowego przedstawiony jest na rysunku, na którym Fig. 1 przedstawia sche- matyczne dzialanie rozrzadu, natomiast Fig. 2 przedstawialo samo jednak w formie przykladowego spo- sobu realizacji a Fig. 3 pokazuje polozenie otworu przeslony (2) podczas przekrycia ? zachodzenia okresów wlotu i wylotu gazów na sciance przegrody z uksztaltowana stopa (1). Przykladowa mozliwosc realizacji wzoru uzytkowego przedstawia Fig. 2. Naped zaworu grzybko- wego (4) realizuje krzywka (1) walka rozrzadu, natomiast naped przeslony (5) realizuje przekladnia stozkowa (3) z kolem czynnym na walku rozrzadu i biernym (powiazanym trwale z przeslona) ulozysko- wanym na centralnej kolumnie pokrywy (2). Krzywka uksztaltowana jest tak, ze otwiera zawór grzybkowy na laczny czas wydechu i ssania a otwór w obrotowej przeslonie sluzy do naprzemiennego otwierania przeplywu wydechowego i prze- plywu ssacego. Zawór grzybkowy ma duza srednice, skad dobra przelotowosc z wystepujacym jedno- czesnie chlodzeniem przy ssaniu. Na czas polozenia tloka w górnym polozeniu, zawór moze byc lekko wycofany profilem krzywki jesli ograniczeniem byloby denko tloka. Kanaly ssacy i wydechowy, lacza sie z komora spalania plytkim (w granicach konstrukcyjnego luzu) przelotem pomiedzy przeslona a zawo- rem grzybkowym, przelotem zamykanym zaworem grzybkowym od strony komory spalania na czas sprezania i pracy oraz otwieranym na czas wydechu i ssania. Nieznaczna objetosc wspólnego przelotu nie pozwala na majace znaczenie, mieszanie sie pozostalosci gazów kanalu ssacego i wydechowego. PL 71 269 Y1 3 Wspólotwarcie kanalów ssacego i wydechowego (przekrycie) realizuja gabaryty otworu przeslony i gabaryty stopy przegrody, stopa która jest mniejsza od otworu przeslony umozliwia chwilowy przeplyw spalin jednoczesnie na ssanie i wydech. Istotna przeslanka stosowania w popularnych silnikach czte- rech zaworów na cylinder jest poprawa przelotowosci. W zgloszeniu, cztery zawory zastepuje jeden wspólny (ssaco-wydechowy) o duzym przelocie. Przepustowosc wspólpracujacej z zaworem przeslony obrotowej jest równiez znaczna gdyz znajdujacy sie w przeslonie otwór dla przelotu gazów zajmuje ponad 1/4 czesc calej jej powierzchni roboczej (po stronie przeciwnej otworu – przewidziano wywaza- jacy ubytek masy). Ma to na celu zminimalizowanie oporów przeplywu gazów w czasie napelniania cylindra i wydechu oraz poprawe sprawnosci. Jednoczesnie przeslona, jako ze jest obrotowa, wprowa- dza wir ulatwiajacy pózniejsze spalanie. Poniewaz po stronie wydechowej w stosunku do strony ssacej silnika istnieje ciagle nadcisnienie (poza chwilami wydechu dynamicznego – np. warunki sportowe), zasysane powietrze (lub mieszanka) mimo szczelin na wspólpracujacych czesciach, utrzymuje sie po stronie ssacej. W chwili polozenia otworu przeslony pod przegroda nastepuje jego przeplukanie spa- linami w kierunku strony ssacej (ta nieznaczna czesc spalin uczestniczy w ponownym spalaniu w czasie nastepnego cyklu, poprawiajac czystosc spalania). Po 1/2 obrotu przeslony jej otwór znajdzie sie pod stopa przegrody, jest to GMP tloka i miejsce wspólotwarcia przeplywów. Mozliwosci zastosowania przemyslowego to dowolne silniki wolnossace stosowane w motoryza- cji (poza przeznaczeniem sportowym) i silniki stacjonarne. PL PL PL PL PL