Uprawniony z patentu: Jurid Werke GmbH, Reinbek (Republika Federalna Niemiec) Urzadzenie ostrzegawcze wskazujace stan hamulców w pojazdach posiadajacych dwie hamowane osie Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie ostrzegawcze, wskazujace stan hamulców w pojazdach posiadajacych dwie hamowane osie.W budowie pojazdów samochodowych sa stosowane coraz szerzej wzmacniacze sily hamowania a w zwiazku z nimi i urzadzenia przeciwdzialajace blokowaniu. Zadaniem tych urzadzen jest czuwanie by hamowanie przebiegalo w scisle okreslony optymalny sposób. Unika sie w ten sposób niebezpieczenstw niejednokrotnie grozacych pojazdowi i pasazerom w przypadku nieumiejetnego hamowania. Kierowca pojazdu wyposazonego w wzmacniacz sily hamowania furzadzenie przeciwdzialajace blokowaniu musi jednak zrezygnowac z tak zwanego wyczucia hamowania. Przy uruchomieniu pedalu hamowania kierowca nie moze wyczuc czy hamulce rzeczywiscie skutecznie dzialaja.Dla unikniecia tych niedogodnosci, hamulce wyposazone sa w dodatkowe czujniki polaczone z sygnalizatorem znajdujacym sie w zasiegu kierowcy i nadajacym sygnal w przypadku zuzycia okladzin hamulcowych w stopniu, którego nie mozna przekroczyc bez stworzenia niebezpieczenstwa dla pojazdu.W wiekszosci przypadków, czujniki zawieraja elementy, które sa umieszczone na uchwytach okladzin ciernych i które wraz z tymi uchwytami sa poruszane w kierunku naprzeciwleglych powierzchni tracych.Swobodny lub osadzony w okladzinie ciernej koniec takiego czujnika siega dokladnie do granicy zuzycia tj. powierzchni, do której moze byc scierana dzialaniem hamulców okladzina cierna przy zachowaniu mozliwosci niezawodnej pracy ukladu hamulcowego. Po osiagnieciu granicy zuzycia, zakonczenie czujnika styka sie z naprzeciwlegla powierzchnia traca, co powoduje zamkniecie obwodu pradowego, w wyniku czego zostaje uruchomiony nadajnik sygnalu. Wada ukladu jest to, ze brud lub brak polaczenia z masa bebna hamulcowego, wywolany smarem na osi lozyskujacej kolo wraz z bebnem moze uniemozliwic kontakt niezbedny dla nadania sygnalu ostrzegawczego.Znanymi sa równiez czujniki w postaci petli przewodów, które w momencie zblizenia sie do granicy zuzycia zostaja przerwane przez dzialanie tarcia zwiazanego z hamowaniem. Przerwa obwodu pradowego jest wykorzystywana do zamkniecia innego obwodu pradowego zawierajacego sygnalizator, którym najczesciej jest zarówka.2 / 71032 Winnym rozwiazaniu, w hamulcach sa tak umieszczone elementy oporowe, ze zuzywaja sie wraz z okladzina hamulcowa co odpowiednio zmniejsza opornosc obwodu pradowego zawierajacego te elementy, dzieki czemu lampa sygnalizacyjna rozswietla sie coraz bardziej.Jak widac, urzadzenie dzieki zmieniajacej sie intensywnosci swiatla wykazuje nie tylko osiagniecie stanu granicznego ale równiez i aktualny stan hamulców. Podobnie jak i inne znane urzadzenia, rozwiazanie to wykazuje tylko wypadkowy stan wszystkich hamulców.W dalszym ze znanych rozwiazan zaproponowano, aby petle przewodzace stanowiace elementy czujnikowe umieszczac na nosnikach, których przynajmniej jedna czesc wykonywana bylaby z kruchego, rozpadajacego sie pod wplywem nacisku materialu, przy czym nosnik wraz z petla przewodzaca powinien byc tak uksztaltowany i umieszczony, by przewidziana do zniszczenia czesc polaczona z dalsza czescia nosnika poprzez miejsca oslabione byla niszczona przy osiagnieciu granicy zuzycia.Odcinek przewidziany do zniszczenia, przy zblizeniu szczeki hamulcowej do przeciwleglej powierzchni ciernej zostaje zgnieciony pomiedzy poruszajacymi sie wzgledem siebie czesciami hamulca, przy czym znszczenie powoduje przerwanie polaczenia przewodzacego pomiedzy miejscami oslabionymi bez mozliwosci odtworzenia tego polaczenie w czasie pózniejszego hamowania.Kierowca, który w czasie jazdy stwierdzi na podstawie sygnalu akustycznego lub swietlnego, ze co najmniej jeden z hamulców osiagnal granice zuzycia, z reguly nie ma mozliwosci natychmiastowego usuniecia uszkodzenia. Kierowca moze jednak liczyc na to, ze tylko jeden z hamulców osiagnal granice zuzycia.W przypadku pojazdów o dwóch osiach i czterech kolach hamowanych moze on w czasie jazdy do warsztatu naprawczego pewnie uzywac trzech pozostalych hamulców. W czasie tej jazdy ulega poprawie bezpieczenstwo kierowcy poniewaz moze on bez wielkiego trudu tzn. na przyklad bez koniecznosci zatrzymywania pojazdu dla dokonania przegladu stwierdzic, na której osi znajduje sie niecalkowicie sprawny hamulec. W znanych dotychczasowych urzadzeniach ostrzegawczych dla rozwiazania tego zadania koniecznym bylo zastosowanie dla kazdej z osi wydzielonego obwodu ostrzegawczego. Ze wzgledu na zwiekszony koszt unikano takiego rozwiazania. Uzycie dodatkowego nadajnika sygnalu, z reguly lampki, zmniejszalo ponadto czytelnosc tablicy rozdzielczej.Zadaniem wynalazku jest stworzenie urzadzenia ostrzegawczego, które bez stosowania dodatkowego sygnalizatora mogloby w czasie jazdy wykazywac kierowcy os na której znajduje sie hamulec o okladzinie zdartej az do granicy zuzycia. Odpowiadajace celowi wynalazku urzadzenie jest oparte na urzadzeniu ostrzegawczym wykazujacym stan hamulców w pojazdach o dwóch hamowanych osiach w którym uklad dolaczony w czasie pracy pojazdu do zródla zasilania zawiera sygnalizator oraz umieszczone w hamulcach kól i dzialajace przy osiagnieciu przez okladziny hamulcowe granicy zuzycia laczniki majace petle przewodzace przerywane wskutek zuzycia.Zadanie wynalazku rozwiazano przez to, ze petle przewodzace w hamulcach jednej osi maja odcinek niszczony przy osiagnieciu granicy zuzycia odcinek, którego zakonczenia sa oddalone od plaszczyzny granicy zuzycia; natomiast w hamulcach drugiej osi sa umieszczone petle przewodzace, których zakonczenia utworzone przez starcie odcinka petli znajduja sie w plaszczyznie okreslajacej granice zuzycia i w czasie hamowania sa laczone miedzy soba przez przeciwlegla powierzchnie cierna.Szczególnie celowym jest zastosowanie tego rodzaju urzadzenia ostrzegawczego w pojazdach w których jedna os jest wyposazona w hamulce tarczowe a druga w hamulce bebnowe, przy czym wedlug wynalazku petle przewodzace z odcinkami niszczonymi sa umieszczone przy hamulcach tarczowych; natomiast petle przewodzace z odcinkiem przerywanym przy zuzyciu, a bocznikowanym przez przeciwlegla powierzchnie cierna, znajduja sie przy hamulcach bebnowych.W rozwiazaniu wedlug wynalazku, przy osiagnieciu granicy zuzycia przez jeden z hamulców jednej osi, petla przewodzaca stanowiaca czujnik i lacznik zostaje tak dalece zniszczona, ze dalsze przebiegi nie moga juz spowodowac jej zbocznikowania. Przy osiagnieciu granicy zuzycia przez hamulec umieszczony na drugiej o$i zostaje przerwana* petla przewodzaca, a utworzone przez przerwanie odcinka petli zakonczenia lezace w plaszczyznie wyznaczajacej granice zuzycia, moga byc ponownie zwarte przeciwlegla powierzchnia cierna.Jezeli wiec po przebiegu hamowania dziala sygnalizator, np. zapala sie lampka wykazujaca osiagniecie przez hamulec granicy zuzycia to przy nastepnym hamowaniu sygnal ten zanika, jezeli oczywiscie zuzycie wystapilo na osi w której przerwanie petli przewodzacej moze byc zbocznikowane przez przeciwlegla powierzchnie cierna.Sygnal zostaje natomiast utrzymany, jesli zostal spowodowany przez petle przewodzaca, w której siegajaca poza granice zuzycia czesc petli przewodzacej zostala na obu swych zakonczeniach zniszczona.Po zadzialaniu sygnalizatora i po wykazaniu, ze którys z hamulców osiagnal granice zuzycia, kierowca musi jedynie nieznacznie opóznic dalsza jazde, przyciskajac ponownie pedal hamulca noznego.3 71032 Na podstawie obserwacji, przy ponownym hamowaniu sygnal zanika, czy tez zostaje utrzymany, kierowca moze zlokalizowac os na której znajduje sie wymagajacy naprawy hamulec. Zatrzymywanie pojazdu i dokladne sprawdzanie osi przedniej i tylnej nie jest koniecznie potrzebne.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w uproszczeniu urzadzenie wedlug wynalazku, fig. 2 — czesc hamulca tarczowego o niepelnej okladzinie, o stalym, skierowanym promieniowo w strone tarczy hamulcowej otwartym siodle i z przewidziana do niszczenia petla przewodzaca, fig. 3 —wycinek hamulca bebnowego z petla przewodzaca przerywana wskutek tarcia.Wykonane wedlug wynalazku i przedstawione w uproszczeniu na fig. 1 urzadzenie ostrzegawcze jest umieszczone w pojezdzie samochodowym posiadajacym os przednia 20 i os tylna 22. Tarcze hamulcowe 24 sa polaczone z przednia osia 20 w sposób uniemozliwiajacy wzajemne obracanie. Tarcze hamulcowa 24 obejmuje siodlo 26 zawierajace cylinder 28 napedzajacy okladziny hamulcowe 30 zamocowane na wspornikach. Tego rodzaju hamulce sa znane i nie musza byc w zwiazku z tym dokladniej opisywane, podobnie jak i urzadzenia hydrauliki silowej.Wedlug wynalazku, ponad tarcza hamulcowa 24 jest umieszczona petla przewodzaca 32. Przedstawiona równiez na fig. 2 petla przewodzaca 32 jest tak uksztaltowana, ze przy zuzyciu okladzin hamulcowych 30, do granicy zuzycia, zostaje tak dalece zniszczony pewien odcinek petli przewodzacej, ze przylegajace do zniszczonego odcinka zakonczenia nie moga byc ponownie polaczone równiez i podczas dalszych przebiegów majacych miejsce w hamulcu.W tym celu, petla przewodzaca 32 pod postacia okladziny z folii jest umieszczona na wsporniku 34 wykonanym z kruchego, podatnego na zgniecenie materialu. Wspornik 34 jest zamocowany na sprezynie, która po zakonczeniu hamowania i odciazeniu cylindra 28 rozsuwa okladziny hamulcowe 30. Okladziny hamulcowe 30 sa zamocowane na wspornikach okladzin hamulcowych 38 pomiedzy którymi sa rozmieszczone skrzydla 36 wspornika petli 34. W stosunku do tarczy hamulcowej 24, skrzydla 36 siegaja w kierunku poosiowym tak dalece, ze przy niezuzytych okladzinach hamulcowych 30, swobodne konce skrzydel 36 nie stykaja sie z wspornikami okladzin hamulcowych 38. Dopiero z chwila osiagniecia granicy zuzycia, skrzydelka 36 zostaja zgniecione przez wsporniki okladzin hamulcowych 38, przy czym, poczynajac od miejsc oslabionych 33, zostaje zniszczony wspornik petli przewodzacej 34. Pozostala na sprezynie czesc wspornika 34 wraz z zakonczeniami przylegajacymi w 33 do zniszczonej czesci posiada tak niewielka szerokosc ze zawsze znajduje sie poza zasiegiem okladzin 38 hamulca.Tylna os 22 jest polaczona z bebnem hamulcowym 42 w sposób uniemozliwiajacy wzajemny odwrót.W bebnie hamulcowym podczas hamowania okladziny hamulcowe 44 szczek hamulcowych 46 sa dociskane do przeciwleglej powierzchni ciernej bebna 42. Kolo okladziny hamulcowej 44 znajduje sie petla przewodzaca 40 tak umieszczona, ze porusza sie wraz z szczekami 46 w kierunku przeciwleglej powierzchni ciernej.Fig. 3 przedstawia szczególy rozwiazania. Petla przewodzaca 40 jest osadzona w uchwycie 48 który przy pomocy sruby zaciskowej 55 lub innego podobnego znanego srodka jest tak zamocowany nastawnie na szczece hamulcowej 46, ze swobodny odcinek petli przewodzacej 40 siega dokladnie do granicy zuzycia 50 okladziny hamulcowej 44. Petla przewodzaca 40 jest wyposazona w przylacze 54.Przy zuzyciu okladziny 44 do granicy zuzycia 50, równiez i znajdujacy sie w plaszczyznie granicy zuzycia odcinek petli przewodzacej 40 zostaje tak dalece starty, ze petla przewodzaca zostaje w tym miejscu przerwana i jedynie swymi zakonczeniami przylegajacymi do zuzytego odcinka wnika w plaszczyzne granicy zuzycia.Podczas hamowania nastepujacego po wyzej omówionym przerwaniu, obydwa swobodne konce zostaja ponownie z soba polaczone poprzez przeciwlegla powierzchnie cierna bebna 42 dzieki czemu w czasie hamowania zostaje ponownie zamkniety poprzednio przerwany obwód pradowy.Jak to przedstawiono na fig. 1, stosowane wedlug wynalazku petle przewodzace: 32 na osi 20 i 40 na osi ( / 22 sa polaczone szeregowo i sa dolaczone do urzadzenia laczacego które posiada równiez przylacza 15, 31, 61 jak równiez i drugie przylacze 15. Oznaczenia 15, 31 i 61 odpowiadaja tym, które sa zwykle stosowane* w przemysle motoryzacyjnym. Zaciski 15 sa polaczone poprzez wylacznik zaplonu pojazdu z dodatnim biegunem baterii. Zacisk 31 jest polaczony z masa. Zacisk 61 jest polaczony z regulatorem pradnicy przez co zacisk ten, w momencie zadzialania wylacznika zaplonu, ma poczatkowo polaryzacje ujemna tzn. potencjal masy. Z chwila, gdy pradnica wytworzy przewidziane napiecie ladowania zacisk 61 staje sie zaciskiem o polaryzacji dodatniej. Przed drugim zaciskiem 15 jest wlaczony sygnalizator w postaci zarówki G. W ukladzie, przy zalaczeniu zaplonu rozswietla sie poczatkowo zarówka G poniewaz od zacisku 15 do zacisku 61 plynie prad poprzez zarówke, G i diode D. Tranzystor T zostaje tak wysterowany przez obwód zawierajacy petle 32 i 40 oraz opór R!, ze zostaje uniemozliwiony przeplyw pradu pomiedzy drugim zaciskiem 15 a zaciskiem 31 poprzez sygnalizator G. Przy uszkodzeniu petli przewodzacych 32 droga ta zostaje otwarta, dzieki czemu przy wlaczeniu zaplonu a przed uruchomieniem silnika zarówka G zapala sie i nie gasnie przy wytworzeniu przez pradnice napiecia ladowania.4 71 032 Przy nieczynnych petlach przewodzacych 32, 40 i przy ladujacej pradnicy prad nie plynie poprzez odgalezienie zawierajace zarówke G. Dopiero z chwila, gdy zawierajace petle przewodzace 32, 40 czesc ukladu zostanie przerwana, tranzystor T zostaje doprowadzony do stanu umozliwiajacego przeplyw pradu przez sygnalizator G.Tak wiec urzadzenie wedlug wynalazku posiada uklad kontrolny, który pozwala jeszcze przed rozpoczeciem jazdy na stwierdzenie czy hamulce i umieszczone w nich petle przewodzace sa nieuszkodzone.W czasie jazdy, zarówka G zapala sie jedynie w momencie powstania stanu zagrozenia. Ponadto dzieki temu, ze petle przewodzace 32 na osi przedniej 20 reaguja inaczej na wzrost zuzycia okladzin niz petle przewodzace 40 na osi tylnej 22 a zawierajaca petle 40 czesc obwodu moze byc zamknieta przez hamowanie nawet przy przerwanej petli, mozna dzieki temu wywnioskowac na której osi hamulec osiagnal granice dopuszczalnego zuzycia. PL