Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.07.1974 70753 B.21d\ 20 MKP'H02k 29/0? /. Twórcawynalazku: Stefan Koczwara Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Tele-i Radiotechniczny, Warszawa (Polska) Uklad bezstykowy do napedu mikromechanizmów Przedmiotem wynalazku jest bezstykowy uklad do napedu mikromechanizmów napedzany lub sterowany energia swietlna.Obecnie do zasilania lub sterowania energia swietlna uzywa sie fotokomórek, fotoogniw lub oporników fotoelektrycznych. Sam mikrosilnik napiecia stalego jest wyposazony w kolektor, który wprowadza duze straty mechaniczne, a poza tym nie jest wolny od zjawiska iskrzenia, jest niebezpieczny w miejscach zagrozonych powodujac obawe wybuchu, oraz wywoluje zaklócenia radiowe. Znane mikrosilniki z komutatorem pólprze¬ wodnikowym wymagaja stosunkowo duzej mocy do zasilania, sa poza tym skomplikowane i drogie. Znane sa równiez silniki elektryczne pradu stalego zasilane z ogniwa fotoelektrycznego opatentowane za nr 57004.Celem wynalazku jest wykonanie ukladu bezstykowego do napedu mikromechanizmów o prostej budowie, pozbawionego dotychczasowych wad i wymagajacego do swego zasilania tylko znikomej ilosci energii elektrycz¬ nej czy tez swietlnej. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie ukladu wedlug niniejszego wynalazku.Istota wynalazku polega na tym, ze kazda fotokomórka ukladu lub foto—ogniwo polaczona jest zawsze z dwoma kolejnymi poczatkami uzwojen lub polaczonych z soba w szereg, zas konce uzwojen polaczone sa z soba i tworza neutralny punkt z niczym nie polaczony. Odmiana ukladu polega na tym, ze fotorezystory polaczone sa z koncami uzwojen oraz dodatnim biegunem baterii zasilajacej obracajacej sie wraz z rotorem, zas ujemny biegun baterii zasilajacej polaczony jest z poczatkami uzwojen.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat ukladu bezstykowego, do którego zasilania wykorzystane sa fotokomórki lub fotoogniwa, a fig. 2 schemat ukladu zasilanego z baterii obracajacej sie wraz z wirnikiem, sterowany opornikami fotoelektrycznymi.Wirnik mikrosilnika wykonany jest w postaci trzech wydatnych biegunów, rozmieszczonych pod katem 120 wzgledem siebie. Konce uzwojen 1, 2 i 3 nabiegunników polaczone sa ze soba, zas ich poczatki podlaczone sa do fotoogniw 4,5 i 6. Swiatlo padajace na fotoogniwo 5 wywoluje powstanie w nim napiecia o polaryzacji, która wywoluje przeplyw pradu tylko w uzwojeniach 2 i 3. Wytworzone dzieki temu bieguny wirnika N i S wspóldzialaja z biegunem S stojana. Biegun N wirnika jest przez stojan przyciagany, zas biegun S - odpychany.Nastepuje ruch wirnika w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. W polozeniu odpowia-2 70 753 dajacym obrotowi wirnika o kat 120° prad plynie jedynie w cewkach 1 i 2. Na bieguny magnetyczne wirnika dziala teraz biegun N stojana. Biegunowosc elektromagnesów wirnika zalezy kazdorazowo od zwrotów pradów w jego uzwojeniach. Role komutatora — kolektora przejely fotoogniwa, obracajace sie wraz z wirnikiem mikro- silnika.W odmianie ukladu mikrosilnika wirnik wykonany jest równiez w postaci trzech wydatnych biegunów, rozmieszczonych pod katem 120° wzgledem siebie. Poczatki uzwojen 7, 8 i 9 nabiegunników polaczone sa ze soba i z jednym biegunem baterii 13 Drugi biegun baterii 13 podlaczony jest do polaczonych ze soba zacisków oporników fotoelektrycznych 10, 11 i 12. Konce uzwojen 7 8 i 9 nabiegunników podlaczone sa do odpo¬ wiednich oporników fotoelektrycznych. Koniec uzwojenia 7 polaczony jest z opornikiem fotoelektrycznym 10, koniec uzwojenia 8 z opornikiem fotoelektrycznym 11, zas koniec uzwojenia 9 z opornikiem fotoelektrycz¬ nym 12.Swiatlo padajac na opornik fotoelektryczny 11 wywoluje duze zmniejszenie jego opornosci, co wywola powstanie duzego pradu, a przez to pola magnetycznego nabiegunnika w obwodzie zlozonym z uzwojenia 8 i baterii 13. Nabiegunnik na którym jest nawiniete uzwojenie 8 zostaje przyciagniety do bieguna S statora.Wywoluje to jego obrót w kierunku oznaczonym strzalka z równoczesnym nadejsciem pod zródlo swiatla opornika fotoelektrycznego 10. Wywola to znów namagnesowanie nabiegunnika z uzwojeniem 7 i dalszy jego obrót wraz z opornikiem fotoelektrycznym 12 powodujacym namagnesowanie znów nabiegunnika z uzwoje¬ niem 9 i tak dalej. Komórki fotoelektryczne, fotoogniowe lub oporniki fotoelektryczne umieszczone sa w równych odstepach na sztywnej tarczy obracajacej sie wraz z wirnikiem mikrosilnika, swiatlo zas pada poprzez przeslone z otworem umieszczona przed tarcza umocowana nieruchomo do stojana mikrosilnika.Uklad bezstykowy dq zasilania mikromechanizmów wedlug niniejszego wynalazku pozwala na mozliwie bezstratna przemiane energii swietlnej w mechaniczna w dziedzinie mikromechanizmów. Uklad mikrosilnika mozna uzyc do urzadzen samoczynnych, bez dozoru, do napedu modeli, do celów demonstracji, dydaktyki, jako licznika energii swietlnej, do automatycznego nakrecania mechanizmów sprezynowych i tak dalej. PL