PL 70 735 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest urzadzenie do rozpraszania gazu na wylotach technologicz- nych stacji odmetanowania glebinowych kopaln wegla kamiennego. Gazy odprowadzane do atmosfery z wylotów technologicznych zwlaszcza stacji odmetanowania, z uwagi na mozliwosc inicjacji plomienia (w tym z wyladowan atmosferycznych) powodujacego zagro- zenie wybuchem, wymagaja wyznaczenia stref zagrozenia wybuchem. Zasieg stref wokól wylotów tech- nologicznych jest decydujacym o lokalizacji obiektu, tym samym stwarza duze problemy w przypadku budowy stacji odmetanowania na powierzchniach istniejacych kopaln. Jednym ze sposobów zmniejsze- nia zasiegu stref zagrozenia wybuchem jest zastosowanie wentylacji miejscowej w miejscu uwolnienia gazu do atmosfery zgodnej z zasadami podanymi w pkt. 5 normy PN-EN 60079-10-1 „Atmosfery wybu- chowe – Czesc 10-1: Klasyfikacja przestrzeni – Gazowe atmosfery wybuchowe”. Znane jest z patentu PL 209 486 rozwiazanie pt. „Uklad i sposób do bezpiecznego wylotu techno- logicznego gazu do atmosfery”, w którym dla rozrzedzania gazu do stezenia ponizej DGW (Dolnej Gra- nicy Wybuchowosci) na wylocie z kazdej ze sprezarek stacji odmetanowania budowany jest komin wy- rzutowy wyprowadzony 3,0 m ponad zabudowania, a na wlocie do komina zabudowany jest wentylator. Z boku do komina wyrzutowego wprowadzony jest przewód wylotowy gazu z mieszaczem, któ- rego zadaniem jest optymalne wymieszanie gazu z powietrzem, a na wylocie do atmosfery zabudowany jest czujnik dla pomiaru stezenia metanu i sygnalizacji przekroczenia jego stezenia powyzej 4%. Rozwiazanie wedlug patentu PL 209 486 ma kilka niedogodnosci, które nie gwarantuja uzyskania zakladanego efektu, tj. bezpiecznego wyprowadzenia ujetego metanu do atmosfery i tym samym bez- piecznego odmetanowania wyrobisk dolowych kopalni. Technologiczne sprzezenie kazdej sprezarki z wentylatorem doprowadzajacym powietrze do ko- mina wyrzutowego w przypadku jego awarii powoduje brak mozliwosci wlaczenia do ruchu sprezarki odmetanowania, której praca decyduje o bezpieczenstwie procesu urabiania wegla. Sytuacja bedzie podobna w przypadku awarii chlodnicy gazu zabudowanej przed kominem wyrzutowym, jak równiez ukladu upustowego upustu gazu. Awaryjne wylaczenie wentylatora w czasie jego pracy spowoduje powstanie na wylocie z komina wyrzutowego strefy zagrozenia wybuchem, co w konsekwencji powoduje koniecznosc wyznaczenia za- siegu stref wokól wszystkich wylotów z kominów wyrzutowych mieszaniny metanu z powietrzem zgro- madzonych w jednym miejscu na parceli obiektu, a zasieg tak wyznaczonej strefy zbiorczej bedzie wiek- szy od strefy wyznaczonej dla tradycyjnego rozwiazania, tj. bez instalacji rozrzedzania gazu. Mozliwosc powstania mieszanki wybuchowej w kominie rozrzedzania, w przypadku inicjacji plo- mienia spowodowanej wyladowaniami atmosferycznymi, stanowi istotne zagrozenie wystapieniem wy- buchu wewnatrz instalacji rozrzedzania gazu. Budowa instalacji rozrzedzania metanu na kazdej sprezarce, w tym na sprezarce lub sprezarkach rezerwowych, powoduje nadmierne zageszczenie urzadzen na obiekcie oraz ponoszenie niepotrzeb- nych nakladów inwestycyjnych. Celem wzoru uzytkowego jest uproszczenie technologiczne w kierunku bezpieczenstwa oraz zmniejszenie kosztów inwestycyjnych oraz zmniejszenie obszarów koniecznych stref zagrozenia wybu- chem ochronnych. Urzadzenie wedlug wzoru do rozpraszania gazu na wylotach technologicznych stacji odmetano- wania glebinowych kopaln wegla kamiennego stanowi pionowa kominowa kolumna o przekroju prosto- katnym z bocznymi tlocznymi kanalami powietrza wzdluz dluzszego boku i wylotach ukierunkowanych dosrodkowo oraz srodkowym kanalem rurociagów zrzutowych gazu, których wyloty siegaja wylotu ka- nalów powietrza, a wylot uksztaltowany jest w rozpraszacz, bedacy komora przeciwlegle bocznie otwarta poprzecznie do dluzszego boku kanalów i górnie sufitowo zamknieta, umiejscowiony ponad sasiadujacymi zabudowaniami, a boczne kanaly urzadzenia rozpraszacza polaczone sa z tlocznym ko- lektorem zespolu wentylatorów. Sprezarki stacji odmetanowania, zwlaszcza stacji odmetanowania glebinowych kopaln wegla ka- miennego, zasysaja gaz z podziemi kopalni ssawnym rurociagiem, a sprezony gaz po schlodzeniu w chlodnicach rurociagiem przetlaczany jest do odbiorców, zas nadmiar ujetego gazu w stosunku do mozliwosci jego zagospodarowania odprowadzany jest do atmosfery poprzez urzadzenie do rozprasza- nia gazu co najmniej jednym rurociagiem ze strony tlocznej stacji odmetanowania oraz dodatkowym rurociagiem, tak zwanym rurociagiem zlozowym, którym w przypadku koncentracji metanu w ujmowa- nym gazie ? 30% metan odprowadzany jest do atmosfery z pominieciem stacji odmetanowania. PL 70 735 Y1 3 Gaz wyplywajacy z rurociagów technologicznych tworzy strefy zagrozenia wybuchem, których zasieg miedzy innymi decyduje o wielkosci parceli stacji odmetanowania i jej lokalizacji. Urzadzenie wedlug wzoru znaczaco ogranicza koszty inwestycyjne, pozwala na ograniczenie wielkosci stref bezpieczenstwa oraz bezpieczenstwo wybuchu wewnatrz rozpraszacza. Urzadzenie wedlug wzoru przedstawione jest na zalaczonym rysunku, którego fig. 1 przedstawia schemat technologiczny stacji odmetanowania i rozpraszania gazu, a fig. 2 przekrój A-A urzadzenia rozpraszania gazu zaznaczony na fig. 1. Urzadzenie do rozpraszania gazu na wylotach technologicznych stacji odmetanowania glebi- nowych kopaln wegla kamiennego stanowi kominowa pionowa kolumna 14 o przekroju prostokatnym z bocznymi tlocznymi kanalami 15 powietrza wzdluz dluzszego boku i wylotach ukierunkowanych dosrodkowo oraz srodkowym kanalem zrzutowych rurociagów 6, 7 gazu, których wyloty siegaja wy- lotu kanalów 15 powietrza, a wylot kolumny 14 uksztaltowany jest w rozpraszacz 16, bedacy komora przeciwlegle bocznie otwarta, poprzecznie do dluzszego boku kanalów i górnie sufitowo zamknieta, umiejscowiony ponad sasiadujacymi zabudowaniami, a boczne kanaly 15 kolumny 14 polaczone sa z tlocznym kolektorem 12 wentylatorów 9 o wydajnosci regulowanej przeplywomierzem 10 ilosci gazu emitowanego do atmosfery. Wentylatory 9 od strony ssawnej maja zabudowane tlumiki 11 ssania, a na wylocie wentylato- rów 9 zabudowane sa przepustnice 13 sterowania praca tych wentylatorów. Stacje odmetanowania glebinowych kopaln wegla kamiennego stanowia sprezarki 1 zasysajace gaz z podziemi kopalni ssawnym rurociagiem 2, a sprezony gaz po schlodzeniu w chlodnicach 3 ruro- ciagiem 4 przetlaczany jest do odbiorców, a nadmiar ujetego gazu w stosunku do mozliwosci jego za- gospodarowania poprzez uklad regulacji 5 odprowadzany jest do atmosfery co najmniej jednym ruro- ciagiem 6 oraz drugim zlozowym 7, w przypadku koncentracji metanu w ujmowanym gazie ? 30%. Ponad to w rurociagach 6 i 7 gazu na wlotach zabudowane sa przeplywowe przerywacze 8 ognia. PL PL