Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 10.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1974 70669 KI. 42^,23/12 MKP- G05d 23/12 CZYTELNIA Urzedu Patentu Twórcywynalazku: Zbigniew Winogrodzki, Zygmunt Kuchta, Boguslaw Stankiewicz, Wlodzimierz Wodecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Pomiarów i Automatyki Elektronicznej, Wroclaw (Polska) Uklad regulacji temperatury grzejników elektrycznych, szczególnie dla lutownic recznych Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacji temperatury grzejników ekektrycznych, znajdujacy szczególne zastosowanie do regulacji temperatury grotu lutownic recznych, dzialajacy na zasadzie rozszerzalnosci cieczy.Znane sa regulatory temperatury, których czujniki umieszczone sa w bezposrednim sasiedztwie grzejnika elektrycznego, zas uklad regulacyjny znajduje sie w osobnej przystawce. Regulatory te maja te niedogodnosc, ze albo czujniki temperatury, takie jak np. oporniki termometryczne lub termometry stykowe, nie nadaja sie do regulacji temperatury grotu lutownic recznych, ze wzgledu na swoje znaczne wymiary gabarytowe, albo zastoso¬ wanie czujnika o znikomych wymiarach gabarytowych, jakim jest np. termoelement, zwiazane jest z koniecz¬ noscia wykonania duzej, ciezkiej i drogiej przystawki.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych niedogodnosci.Zadaniem technicznym wymagajacym rozwiazania jest opracowanie konstrukcji regulatora temperatury grzejników elektrycznych, który umozliwialby bezposrednie sterowanie przelacznikiem obwodu grzejnika elektrycznego i mógl byc umieszczony w obudowie lutownicy recznej.Zadanie to zostalo rozwiazane w wynalazku dzieki temu, ze zastosowano uklad dzialajacy na zasadzie rozszerzalnosci cieczy, zlozony z czujnika temperatury w postaci zbiornika, umieszczonego w bezposrednim sasiedztwie grzejnika elektrycznego, czlonu nastawczego wykonanego w postaci cylindra oddzielonego sprezysta membrana od tloka regulacyjnego, wkreconego z drugiej strony w wewnetrznie nagwintowana czesc cylindra, miedzy którymi utworzona jest komora upustowa, przy czym tlok regulacyjny znajduje sie w regulowanej odleglosci od sprezystej membrany oraz z czlonu sterujacego wykonanego równiez w postaci cylindra, oddzielonego sprezysta membrana od dociskanego do niej z drugiej strony, przy pomocy sprezyny, popychacza, który stanowi element wykonawczy ukladu regulacji temperatury. Wszystkie trzy zbiorniki polaczone sa ze soba ukladem rozgalezionych rur i wypelnione szczelnie ciecza.Uklad regulacji temperatury wedlug wynalazku ma te zalety, ze ze wzgledu na mozliwosc zminiaturyzo¬ wania jego czlonów moze byc umieszczony wewnatrz lutownicy recznej, co przy zastosowaniu mikroprzelacz- nika w obwodzie grzejnika elektrycznego, pozwala na dokonywanie regulacji temperatury grotu lutownicy, bez uzycia jekichkolwiek przystawek lub dodatkowych elementów, pogarszajacych swobode poslugiwania sie narzedziem. Zastosowanie cieczy umozliwia uzyskanie duzej dokladnosci regulacji i duzej, praktycznie70669 nieograniczonej odpornosci czujnika temperatury na starzenie. Szybkie nastawianie zadanej temperatury grotu jest mozliwe dzeki zastosowanej konstrukcji wkrecanego tloka regulacyjnego w cylinder czlonu nastawczego.Uklad regulacji temperatury znajduje zastosowanie w narzedziach recznych z grzejnikiem elektrycznym, a takze wszedzie tam, gdzie sterowanie przelacznikiem glównego obwodu elektrycznego wymaga przylozenia wiekszej sily, bez koniecznosci stosowania posrednich ukladów wzmacnajacych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia regulator temperatury w przekroju podluznym przed zadzialaniem, fig. 2 przedstawia regulator temperatury w przekroju podluznym po zadzialaniu, a fig. 3 lutownice reczna w przekroju podluznym, z wmontowanym wewnatrz ukladem regulacji temperatury wedlug wynalazku.Uklad regulacji temperatury grotu lutownicy recznej sklada sie z czujnika temperatury A w postaci cylindrycznego zbiornika oraz czlonu sterujacego B i czlonu nastawczego C, wyposazonych w zbiorniki. Czujnik temperatury A i czlon nastawczy C polaczone sa prosta rurka, zas czlon sterujacy B rurka wyprowadzana z tej pierwszej rurki pod dobranym katem. Wszystkie te trzy zbiorniki i laczace je rurki wypelnione sa szczelnie ciecza o temperaturze topnienia znacznie nizszej od minimalnej temperatury pracy ukladu regulacji. Zbiornik czlonu sterujacego B jest przedzielony sprezysta membrana 1, a zbiornik czlonu nastawczego C sprezysta membrana 2.Czlon sterujacy B jest wykonany w postaci cylindra 3, w którym umocowana jest szczelnie sprezysta membrana l.^Od strony rurki czesc wnetrza cylindra 3 wypelniona jest ciecza, która naciska na sprezysta membrane 1, z drugiej strony tej sprezystej membrany 1 znajduje sie we wnetrzu zbiornika cylindra 3 popychacz 4, przylegajacy "scisle do drugiej strony sprezystej membrany 1, dociskany do niej przez dobrana do warunków regulacji sprezyne 5, opierajaca sie o cylinder i tlok popychana 4. Czlon nastawczy C jest wykonany w postaci cylindra 6, wypelnianego od strony rurki laczacej ciecza, która naciska na przedzielajaca cylinder 6 sprezysta membrana 2.Z drugiej strony cylindra 6 jest wkrecony tlok regulacyjny 7, który ustawiony jest w regulowanej odleglosci X od sprezystej membrany 2. Uklad regulacji temperatury umieszczony jest w recznej lutownicy. Czujnik temperatury A znajduje sie wewnatrz grotu 8 w poblizu grzejnika 9. Czlon sterujacy B ukladu regulacji jest ulokowany w rekojesci lutownicy, gdzie sie znajduje mikroprzelacznik 10, zalaczajacy i wylaczajacy obwód grzejnika 9. Popychacz 4 czlonu sterujacego B jest usytuowany naprzeciw przycisku mikroprzelacznika 10 w dobranej, do warunków regulacji, odleglosci. Czlon nastawczy C jest przymocowany ze strony przeciwnej do grotu, w czesci lutownicy znajdujacej sie w poblizu rekojesci, przy czym na zewnatrz wyprowadzona jest moletowana nakretka tloka regulacyjnego 7, przeznaczona do nastawiania wymaganej temperatury grotu.Dzialanie ukladu regulacji temperatury grotu lutownicy recznej jest nastepujace. Wymagana temperature grotu nastawia sie przez pokrecanie glówki tloka regulacyjnego 7, co powoduje zmiane odleglosci X tloka regulacyjnego 7 od sprezystej membrany 2 i wplywa na zmiane pojemnosci komory upustowej, utworzonej przez te dwa elementy we wnetrzu cylindra 6. Ciecz wypelniajaca cylindryczny pojemnik czujnika temperatury A, po zalaczeniu grzejnika, zwieksza swoja objetosc pod wplywem temperatury i naciska na sprezyste membrany 1 i 2.Celowy dobór parametrów sprezystych membran 1 i 2 oraz sprezyny 5 powoduje, ze w poczatkowej fazie dzialania ukladu regulacji ugina sie sprezysta membrana 2, a ciecz wypelnia komore upustowa czlonu nastawnego C, powodujac w efekcie docisniecie sprezystej membrany 2 do czolowej powierzchni tloka regulacyjnego 7. Dalszy wzrost objetosci cieczy powoduje ugiecie sprezystej membrany 1, po pokonaniu oporu sprezyny 5 i przesuniecie popychacza 4 w czlonie sterujacym B o odleglosc Y.Ruch popychacza 4 powoduje nacisniecie przycisku mikroprzelacznika 10 i wylaczenie obwodu grzejnika 9. Roboczy skok popychacza 4, wystarczajacy do wylaczenia mikroprzelacznika, jest zawsze staly, niezaleznie od nastawionej wartosci tempera¬ tury w czlonie nastawczym C. Po obnizeniu o okreslona wartosc temperatury grotu lutownicy i zmniejszeniu objetosci cieczy, popychacz 4 cofa sie pod naciskiem sprezyny 5 i obwód grzejnika zostaje ponownie zalaczony przez mikroprzelacznik 10. Uklad pracuje przy stalym niewielkim cisnieniu, które jest okreslone przez wymiary zbiorników, parametry elementów sprezystych i sily konieczne do przelaczenia mikroprzelacznika 10. PL PL