Pierwszenstwo: ^_^ Zgloszenie ogloszono: 05.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 72931 KI. 42r2,23/12 MKP G05d 23/12 CZYTELNIA Urzedu PaWnfr**- M-':i| |t- Twórca wynalazku: Wiktor Szczesny Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Przemyslu Materialów Budowlanych „ZREMB", Wroclaw (Polska) Regulator temperatury Przedmiotem wynalazku jest regulator tempera¬ tury przeznaczony do utrzymywania zadanej tem¬ peratury w urzadzeniach grzejnych na przyklad pod¬ grzewaczach powietrza, wody, oleju itp.Regulator ten moze byc stosowany w ukladzie jed- nostopniowym, gdy najwieksza moc sterowana bez¬ posrednio jest ograniczona dopuszczalna obciazal¬ noscia styków wylacznika i zastosowanym napie¬ ciem, badz przez wprowadzenie stycznika, którego konstrukcja okresla dopuszczalne obciazenie.Znany regulator temperatury rozszerzalnosciowy, w którym jako wielkosc przewodnia jest wykorzy¬ stane cisnienie wywolane zmiana objetosci cieczy pod wplywem temperatury, stanowi czujnik tempe¬ ratury oraz glowica z przetwornikiem pomiarowym.Czujnik temperatury sklada sie ze zbiornika wy¬ pelnionego ciecza i rurki kapilarnej polaczonej ze sprezystym mieszkiem. Przetwornik pomiarowy ste¬ rowany impulsem od mieszka sprezystego sklada sie z wylacznika wyposazonego w zestyk dzialajacy mi¬ gowo. Ustalenie zakresu regulowanej temperatury dokonuje sie przez wstepne napiecie sprezyny od¬ dzialywujacej na uklad dzwigni przenoszacych li¬ niowe odksztalcenia sprezystego mieszka do prze¬ twornika pomiarowego. Do nastawienia zadanej wartosci temperatury regulowanej sluzy wyskalo¬ wane pokretlo, które jest sprzezone z krzywka zmie¬ niajaca w okreslonym stopniu napiecie sprezyny od¬ dzialywujacej na wyzej wymieniony uklad dzwigni.Powazna niedogodnoscia znanych regulatorów 10 15 20 25 30 temperatury jest to, ze sa one konstruowane wylacz¬ nie na jeden okreslony zakres temperatury który zapewnia odpowiednio dobrana sprezyna o wlasci¬ wej charakterystyce. Wykorzystanie tego regulatora do pracy w innym zakresie temperaturowym jest juz niemozliwe bez dokonania wymiany co najmniej jed¬ nego elementu wplywajacego na ustalenie zakresu pomiaru i regulacji temperatury. Elementem tym jest najczesciej sprezyna lub uklad dzwigniowy wzglednie obydwa te elementy jesli zalozony zakres regulacji jest bardziej przesuniety od zakresu pier¬ wotnego, przewidzianego odpowiednia konstrukcja.Stad wytwórnie regulatorów temperatury, chcac zapewnic podaz na rynek pelnego asortymentu tych aparatów, których zakres pracy bedzie odpowiadal stawianym wymaganiom przez odbiorców, musi zróznicowac produkcje i okreslone czesci wykony¬ wac w odpowiednich odmianiach. Koniecznosc ta utrudnia produkcje, a w konsekwencji cena wyrobu jest wyzsza i ksztaltuje sie proporcjonalnie do zwiekszonych kosztów produkcji.Celem wynalazku jest wyeliminowanie przedsta¬ wionej wyzej niedogodnosci przez zmiane konstruk¬ cji czujnika temperaturowego idaca w kierunku mo¬ zliwosci zmiany przedzialu regulowanej temperatu¬ ry bez potrzeby wprowadzania badz wymiany od¬ nosnych i decydujacych o tym elementów.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze czujnik regula¬ tora stanowi sprezysty mieszek, który jedna strona jest szczelnie przymocowany do ruchomej plytki 72 93172 931 druga zas do obudowy napelnionej ciecza, przy czym ruchoma plytka jest obciazona sprezyna o regulowa¬ nej sruba sile nacisku i polaczona gwintowo z po- pychaczem. Popychacz ma zderzak, którego usytuo¬ wanie wzgledem napedu styków wylacznika jest na¬ stawiane pokretlem.Korzyscia techniczna zastosowania wynalazku jest powazne zwiekszenie ilosci przedzialów regulowania temperatury w odniesieniu do znanych regulatorów, w których regulacja zadanej temperatury jest prze¬ prowadzana w jednym przedziale. Zastosowanie wy¬ nalazku wprowadza tym samym znaczne oszczed¬ nosci poniewaz produkcja regulatorów odmiennych o4 róznych przedzialów temperaturowych okazuje sie niepotrzebna, gdyz moze byc zastapiona jednym rodzajem regulatora o nastawialnych przedzialach regulacji, w których wymagany zakres pomiarowy jest ustalany wyskalowanym pokretlem.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym rozwiazaniu na rysunku, który przedsta¬ wia przekrój podluzny przez regulator temperatury.Regulator temperatury stanowi zespól czujnikowy i zespól przetwornika pomiarowego. W sklad zespolu czujnikowego wchodzi obudowa 1, wewnatrz której znajduje sie ruchomy element 2, który za posrednic¬ twem sprezystego mieszka 3 jest szczelnie polaczony z korpusem 4. Wewnatrz sprezystego mieszka 3 jest umieszczona sprezyna 5, która z jednej strony styka sie z ruchomym elementem 2 z drugiej zas strony jest oparta o wydluzona tuleje ustawczej sruby 6.Miedzy zewnetrznym obrysem spirali sprezyny 5, a wewnetrznym obrysem faldów mieszka 3 znajduje sie ochronna tuleja 7. Ruchomy element 2 ma gwin¬ towany otwór 8, w którym znajduje sie gwintowana stopa regulacyjnego preta 9 wyposazonego w zderzak 10 i pokretlo 11. Dolna przestrzen obudowy czujnika 1 jest wypelniona ciecza 12 o odpowiednim wspól¬ czynniku rozszerzalnosci objetosciowej, wprowadzo¬ na otworem pod wkret 13.Przetwornik pomiarowy miesci sie w pyloszczel- nej obudowie 14, a stanowi go uklad styków 15a i 15b uruchamiany zderzakiem 10 za posrednictwem tulei 16. Dzialanie migowe podczas rozwierania i zwierania styków 15a i 15b zapewnia magnes 17 trwaly.Dzialanie regulatora temperatury wedlug przykla¬ dowego rozwiazania jest nastepujace: Pod wplywem temperatury oddzialywujacej na obudowe czujnika 1 nastepuje na skutek rozszerza- 5 nia sie cieczy 12 parcie na ruchomy element 2, który uruchamia regulacyjny pret 9 wyposazony w zde¬ rzak 10 i pokretlo 11. Przedzial pracy regulatora temperatury jest ustalany jednorazowo dzieki wywo¬ laniu odpowiedniej sily przeciwdzialajacej przemie- 10 szczaniu ruchomego elementu za posrednictwem ustawczej sruby 6.Zakres pracy regulatora w okreslonym przedziale jego pracy ustawia sie za pomoca pokretla 11 wywo¬ lujacego na skutek obrotu osiowe przemieszczenie 15 preta 9, a wraz z nim zderzaka 10 uruchamiajacego naped styku 15b ruchomego. O miare zwiekszania odleglosci zderzaka od napedu styku 15b ruchomego moment zadzialania przetwornika pomiarowego przesuwa sie w kierunku wyzszych temperatur to 20 znaczy w kierunku granicy górnego zakresu tempe¬ ratury. Sprezysty mieszek 3 ma za zadanie zapew¬ nienie calkowitej szczelnosci i nieprzepuszczanie cieczy 12 poza przestrzen komory czujnikowej, w której sie znajduje. 25 PL PL