Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 20.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 22.04.1974 70225 KI. 65h,9/06 MKP B63h9/06 Twórcywynalazku: Jerzy Wolf, Jan Wolf, TomaszWolf Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Jednostka zaglowo-skrzydlowa plywajaco-latajaca Przedmiotem wynalazku jest jednostka zaglowo-skrzydlowa, plywajaco-latajaca z ozaglowaniem pochylo¬ nym w strone nawietrzna. Dotychczas znane i stosowane zasady wypornosciowego plywania z napedem zaglowym nie umozliwiaja osiagania przez jednostki kilowe predkosci na ogól wiekszych niz 0,6, a jednostki mieczowe 0,8 predkosci wiatru w warunkach osiagania maksymalnych predkosci bezwzglednych. Wieksze sto¬ sunki predkosci ruchu do predkosci wiatru to jest okolo 1,0 osiagane sa droga zastapienia pojedynczego — sto¬ sunkowo szerokiego - kadluba o duzym oporze hydrodynamicznym przez dwa (katamarany) lub trzy (trimarany) smukle, szeroko rozstawione kadluby o duzej statecznosci i nieco zmniejszonym oporze. Stosowane równiez w doswiadczalnych jednostkach zaglowych hydroskrzydla (platy podwodne), dla uniesienia kadluba lub kadlubów ponad wode w celu obnizenia oporu hydrodynamicznego, osiagaja maksymalne stosunki predkosci do predkosci wiatru okolo 2,5. Znanym teoretycznie ale dotad nie stosowanym sposobem osiagania duzych pred¬ kosci, jest odciazenie kadluba (zmniejszenie jego wyporu i tym samym oporu) zaglem - skrzydlem o polozeniu zblizonym do poziomego.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych niedogodnosci oraz nie tylko odciazenie kadluba jednostki plywajacej zaglem- skrzydlem, lecz nawet calkowite wyciagniecie go z wody i zwiekszenie przez to szybkosci ruchu.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie do jednostki plywajacej lekkiego zagla — skrzydla o duzej doskona¬ losci aerodynamicznej, które zaopatrzono w statecznik kierunku. Skrzydlo o obrysie symetrycznym zamocowa¬ no przegubowo na przegubie ciegnowym, linkowym lub kulowym, albo kardanowym do wierzcholka masztu w plaszczyznie symetrii skrzydla przed jego srodkiem parcia i powyzej jego srodka ciezkosci. Do utrzymania zagla - skrzydla pod malym katem natarcia zastosowano sprezysty element odciazajacy lub w postaci ciezaru wywazajacego. Do sterowania zaglem - skrzydlem zastosowano jeden lub dwa drazki na górnych koncach zwia¬ zane zawiasowo, lub przegubowo z konstrukcja nosna skrzydla za jego srodkiem parcia, a na dolnych koncach polaczono razem bezposrednio lub za posrednictwem drazka sterowniczego przy pomocy polaczenia sztywnego lub zawiasowego. Alternatywnie drazki moga byc zastapione linka lub linkami zamocowanymi w podobny spo¬ sób. W odmianie jednostki zastosowano zespól silnikowo-smiglowy, umozliwiajacy jej samodzielny start z po¬ wierzchni wody, a nastepnie latanie.2 70225 Jednostka wedlug wynalazku poza wieloma szczególami rózni sie od znanych róznych ukladów ozaglowan tym, ze umozliwia ominiecie oporu falowego kadluba przez calkowite wydzwigniecie go z wody na drodze aerodynamicznej, anie hydrodynamicznej jak dotychczas. W porównaniu z jednostka hydroskrzydlowa wynala¬ zek cechuje mniejsza wrazliwosc na pionowe ruchy falujacej wody. Cecha charakterystyczna jednostki wedlug wynalazku, która moze byc jednostka jedno lub wielokadlubowa, albo bezkadlubowa jest wytwarzanie przez zagiel — skrzydlo oprócz skladowej ciagu w kierunku ruchu jednostki, takze znacznej skladowej pionowej sily aerodynamicznej, co umozliwia zmniejszenie sily oporu i osiagniecie duzej predkosci. Opisana jednostka w wa¬ runkach ruchu z kadlubem uniesionym ponad wode jest urzadzeniem latajacym (aerodyna), napedzana energia wzajemnego ruchu poziomego powietrza i wody.Istota wynalazku jest szczególowo wykazana na przykladach wykonaniajednokadlubowego, uwidocznio¬ nych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie jednostke w stanie lotu z calkowicie oderwanym od wody kadlubem w widoku z przodu w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu, fig. 2 przedstawia schema¬ tycznie widok z boku od strony nawietrznej, a fig. 3 przedstawia widok z góry. Dla wiekszej orientacji, na rysunkach strzalka A oznaczono wypadkowa sile aerodynamiczna zagla — skrzydla, natomiast strzalka W kierunek wiatru pozornego.Jednostka zaglowo-skrzydlowa, plywajaco-latajaca sklada sie z kadluba 1 zaopatrzonego w smukly miecz *2 i ster 3. Na kadlubie zamocowano maszt 4, na którego wierzcholku zamontowano na przegubie 5 zagiel — skrzydlo 6 nieco przed swoim srodkiem parcia. Srodek obrotu przegubu 5 usytuowano odpowiednio wysoko w stosunku do srodka ciezkosci ozaglowania wraz;z ukladem sterujacym i wywazeniem ciezarowym, aby uzyskac dostateczna samostatecznosc poprzeczna skrzydla, wyrazajaca sie jego daznoscia do samoczynnego przyjmowania polozenia poziomego. Do sterowania zaglem — skrzydlem sluzy drazek lub drazki sterownicze 7 zwiazane z nim na górnych koncach zawiasowo lub przegubowo w punktach polozonych za srodkiem parcia.Drazki te na dolnych koncach polaczono ze soba bezposrednio lub dla ulatwienia sterowania za posrednictwem sterownicy 8. Alternatywnie zamiast drazków moze byc zastosowana linka lub linki polaczone ze skrzydlem w dwóch punktach. Dla ulatwienia sterowania zagiel — skrzydlo wyposazono w statecznik 9, który zawsze ustawia zagiel w kierunku wiatru pozornego. Takze dla ulatwienia sterowania, szczególnie gdy zachodzi koniecz¬ nosc wypuszczenia z rak sterownicy 8 przy obrocie zagla — skrzydla 6 dookola osi masztu 4, zastosowano sprezyne lub gume odciazajaca 10, która zamocowano na jednym koncu do obrotnicy masztowej 11. Oprócz odciazenia sprezystego 10, lub zamiast niego mozna stosowac wywazenie ciezarowe 12. Do holowania jednostki na wodzie lub powietrzu zamontowano na jej przodzie zaczep typu szybowcowego 13, który umozliwia takze wykonywanie lotuslizgowego. . " * Sterowanie jednostka zaglowo-skrzydlowa odbywa sie za pomoca przedluzacza zwyklego steru wodnego 3 oraz sterownicy 8 zagla.—skrzydla 6 w sposób nastepujacy: Przy malych wiatrach skrzydlu nadaje sie za pomoca sterownicy 8 i przez przechylenie lodzi polozenie maksymalnie pionowe. Przy posrednich wiatrach, zaleznie od predkosci wiatru pozornego, ustawia sie zagiel — skrzydlo mniej pionowo. Przy odpowiednio duzej predkosci wiatru, nadaje sie ozaglowaniu takie przechylenie i kat natarcia, ze kadlub 1 odrywa sie calkowicie od powierzchni wody, a jedynie koniec miecza 2 i steru 3 pozostaja zanurzone w wodzie przeciwdzialajac dryfowi i utrzymujac jednostke na kursie. PL PL