PL69891B1 - - Google Patents

Description

i Bówe, Bóhler und Weber KG, Augsburg (Niemiecka Republika Federalna) Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia wyrobów wlókienniczych w kapieli zawierajacej organiczny rozpuszczalnik, nie mieszajacy sie z wo¬ da, którego ciezar gatunkowy jest wiekszy od jed¬ nosci i który z woda tworzy azeotropowa miesza¬ nine. Przy tym w zaleznosci od potrzeby kapiel moze zawierac rozpuszczalnik, w którym rozpusz¬ cza sie srodek uszlachetniajacy. Kapiel moze skla¬ dac sie równiez z emulsji wodnej lub z roztworu wodnego, szczególnie przy zastosowaniu srodków uszlachetniajacych, rozpuszczalnych w wodzie, albo z rozpuszczalnika. W kapieli moga znajdowac sie inne srodki pomocnicze, jak emulgatory, substan¬ cje powierzchniowo czynne lub tym podobne oraz czynnik ulatwiajacy rozpuszczanie.Organicznymi rozpuszczalnikami sa przede wszyst¬ kim alifatyczne chlorowane weglowodory, jak czte¬ rochlorek wegla, chloroform, chlorek metylenu, caterochloroetan, trójchloroetan, a zwlaszcza trój¬ chloroetylen i czterochloroetylen. Stosuje sie rów¬ niez mieszaniny tych rozpuszczalników lub azeo- tropowe mieszaniny, które tworza sie miedzy so¬ ba lub z innymi rozpuszczalnikami.Jako pomocnicze rozpuszczalniki moga byc sto¬ sowane weglan etylenu, butyrolakton, N,N-dwu- metyloformamid, N,N-dwumetyloacetamid, meta- nofosforan bis(dwumetyloamidowy), fosforan trój (dwumetyloamidowy), N-metylopirolidon, 1,5-dwu- metylopirolidon, N,N-dwumetylometoksyacetamid, N,N,N',N'-czterometylomocznik, czterometylosulfon 10 15 20 30 (sulfolan) i 3-metylosulfolan i dwumetylosulfotle- nek; z tych rozpuszczalników zastosowane moga byc przede wszystkim te, które w czystym stanie nadaja sie do rozpuszczania polikrylonitrylu nie uformowanego we wlókno.Kapiele nie powinny zawierac ponad 50%, ko¬ rzystnie nie wiecej niz 20% pomocniczych roz¬ puszczalników.Powyzej opisane substancje nadaja sie doskona¬ le do uszlachetniania, na przyklad do barwienia celulozy, bawelny lub wlókien wiskozowych, zwlaszcza skóry, welny jedwabiu, a przede wszyst¬ kim wlókien syntetycznych, jak na przyklad wló¬ kien akrylowych z poliakrylonitrylu i kopolimerów akrylonitrylu i innych zwiazków winylowych, jak akrylany, akryloamidy, winylopirydyna, chlorek wi¬ nylu, chlorek wimylidenu, kopolimery z dwucyja- noetylenu i octanu winylu, jak równiez z kopoli¬ meru blokowego akrylonitrylu, wlókien z poliureta¬ nów, modyfikowanych lub miemodyfikowanych po- liolefin, jak polipropylen, wlókien z trój- i dwu- i póloctanu celulozy, a w szczególnosci wlókien z po¬ liamidów, jak nylon-6 nylo-6,6 lub nylon-12 oraz wlókien z aromatycznych poliestrów, jak np. z kwa¬ su tereftalowego i glikolu ©tylowego lub 1,4-dwu- metylocykloheksanu i kopolimerów z kwasu tere i izoftalowego i glikolu etylowego, jak równiez kwasnych i zasadowych modyfikowanych polies¬ trów.W przypadku stosowania emulsji (np. perchloro- 69 89169 891 3 etylenowodnych emulsji typu W/O lub O/W), mu¬ sza byc równiez zastosowane emulgatory, których obecnosc w czysto organicznych srodowiskach nie jest konieczna. Korzystnie stosuje sie emulgatory anionowe, a w szczególnosci nie jonowe. 5 Do anionowych emulgatorów naleza estry kwasu siarkowego i alkoholi tluszczowych zawierajacych 8—20 atomów wegla w lancuchu, sulfoniany alki- loarylu zawierajacego 8—12 atomów wegla w lan¬ cuchu, sulfobursztyniany alkilu zawierajace 8—20 10 atomów wegla w lancuchu i produkty sulfonowa¬ nia nienasyconych olejów i tluszczów, fosforany alkilu zawierajacego 8—20 atomów wegla w lan¬ cuchu kwasów tluszczowych.Jako nie jonowe emulgatory stosuje sie zwiazki 15 nastepujacych grup: addukty z tlenków polialkile- nów, jak polioksyalkilowane alkohole tluszczowe, polioksyalkilowane poliole, polioksyalkilowane mer- kaptany i alifatyczne aminy, polioksyalkilowane alkilofenole i alkilonaftole, polioksyalkilowane al- 20 kiloarylowe merkaptany i alkiloaryloaminy; lub estry kwasu tluszczowego i glikolu etylowego i po¬ lietylenowego glikolu oraz glikolu propylenowego i butylenowego, gliceryny wzglednie poligliceryny i pentoerytrytu, oraz z alkoholi cukrowych, jak 25 sorbit, sorbitany i sacharozy; oraz N-hydroksyalki- lokarbonamidy, polioksyalkilowane karbonamidy i sulfamidy.Zgodnie z wynalazkiem, stosowanymi barwnika¬ mi moga byc dowolne klasy barwników. Stosowa- 30 ne moga byc barwniki azowe wolne od metali lub zawierajace metale ciezkie, do których takze za¬ liczane sa barwniki formazanowe, jak równiez mo¬ ga byc stosowane barwniki antrachinonowe, ni¬ trowe, metinowe, azometinowe, styrylowe, azosty- 35 rylowe, naftoperinonowe, chinoftalonowe, oksazy- nowe, 5-amino-8-hydroksy-l,4-naftochinonowe — lub ftalocyjaminowe. W szczególnosci odpowiednie sa barwniki rozpuszczalne w wodzie, barwniki roz¬ puszczalne w alkoholu, barwniki dyspersyjne i so- 40 le trwale, rozpuszczalne w rozpuszczalnikach. Do tego rodzaju soli trwalych zaliczyc nalezy przede wszystkim te, które rozpuszczalne sa w nizszych alkoholach i ketonach oraz w mieszaninie tych rozpuszczalników. 45 Do barwników rozpuszczalnych w wodzie, w szczególnosci zaliczyc nalezy tak zwane kwasne barwniki do welny z szeregu azowego i antrachi- nonowego. Do barwników azowych zaliczyc nalezy przede wszystkim barwniki jedno- lub dwuazowe, 50 szczególnie kwasne, wolne od metali barwniki azo¬ we lub antrachinowe, które zawieraja tylko grupe sulfonowa lub karboksylowa i barwniki zawiera¬ jace metale ciezkie, a mianowicie chrom lub ko¬ balt, korzystnie metalizowane pozbawione kwas- 55 nych i zasadowych grup, w których 1 atom metalu zwiazany jest z czasteczkami barwnika azowego.Do barwników antrachinonowych zaliczyc nalezy szczególnie kwasy l-amino-4-aryloamino-antrachi- nono-2-sulfonowe. 60 Do barwników rozpuszczalnych w alkoholach zalicza sie zwlaszcza wolne od metali barwniki azowe i niektóre ftalocyjaninowe, a z tych ostat¬ nich przede wszystkim miedioftalocyjaninosulfami¬ dy z podstawionym azotem z amidu. Jako barwniki 65 4 dyspersyjne stosuje sie korzystnie zawierajace grupy wolne od metali, nie kwasne, nie tworzace soli barwniki monoazowe.Do soli trwalych rozpuszczalnych w organicz¬ nych rozpuszczalnikach zaliczyc nalezy przede wszystkim sole z organicznym kationem i z or¬ ganicznym anionem, a mianowicie nie tylko sole trwale z barwnym kationem i bezbarwnym anio¬ nem, lecz takze sole trwale z bezbarwnym katio¬ nem i barwnym anionem oraz sole trwale z barw¬ nym kationem i barwnym anionem.Barwna czastka soli trwalych moze pochodzic z jakichkolwiek poprzednio opisanych klas barw-^ ników. Korzystne barwne kationy naleza np. doi szeregu dwu- i trójfenylometanu, rodaminy, oksa-1 zyny, tiazyny lub do barwników azowych zawie¬ rajacych czwartorzedowe grupy amoniowe, zwlasz¬ cza cykloamoniowe. Zabarwionymi anionami tych soli trwalych sa na przyklad jony kwasów karbo- ksylowych lub korzystniej kwasów sulfonowych albo kompleksowych zwiazków z metalem barwni¬ ków metalizowanych, które skladaja sie z równo¬ waznika metalu ciezkiego trójwartosciowego z licz¬ ba koordynacyjna - 6, mianowicie chromu lub ko¬ baltu oraz z dwóch równowazników barwnika two¬ rzacego dwucykliczny kompleks z metalem na przyklad z klasy barwników 0,0-dwuhydroksy- lub 0-hydroksy-0'-karboksyazowych lub azometi- nowych. Jako bezbarwne kationy wystepuja w tych solach kationy z pierwszorzedowych, drugorzedo- wych lub trzeciorzedowych organicznych amin sze¬ regu alifatycznego, cykloalifatycznego, aryloalifa- tycznego, aromatycznego lub heterocyklicznego lub kationy z amin cyklicznych. Do bezbarwnych anio¬ nów w rozpuszczalnych solach zabarwionych ka¬ tionów zaliczyc nalezy przede wszystkim reszty kwasów organicznych, a w szczególnosci aroma¬ tycznych kwasów sulfonowych, na przyklad anio¬ ny kwasów alkiloalkoksybenzenosulfonowych. Jako sole z barwnymi kationami i barwnymi anionami, rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych stosuje sie na przyklad produkty wytracane barw¬ ników dwu lub trójfenylometanowych lub roda- minowych przez ewentualnie sulforowane komplek¬ sy chromu lub kobaltu z barwnikami. 0.0'-dwu- hydroksy- lub 0-nydroksy-0'-karboksyazowymi.Do uszlachetniania stosuje sie nastepnie optycz¬ ny wybielacz znanych klas, jak na przyklad 7- -dwuetyloamino-4-metylokumaryne, 7-dwumetylo- aminokumaryne lub 7-jednoetyloamino-4-metylo- kumaryme.Do srodków uszlachetniajacych naleza: srodki hydrofobowe i oleofobowe, np. aminoplasty, pod¬ stawione reszta tluszczowa poliamidy, zawierajace grupe chlorohydrynowe silikony, kwasy perfluoro- karboksylowe i ich sole chromowe, antystatycz¬ ne i pomocnicze srodki zaprawowe, jak estry kwa¬ su fosforowego z alkoholami tluszczowymi i gli¬ kolem polietylenowym, srodek do wykonczenia ognioodpornego, jak aminoplasty i pochodne fos¬ foru, przeciwgnilny srodek konserwujacy do wy¬ robów wlókienniczych, jak chlorowane pochodne fenolu i ich sole miedziowe, srodek przeciwkurcz- liwy i srodek wykonczeniowy przeciw filcowaniu sie welny, jak zywice melaminowe i epoksydowe69 891 6 oraz srodek przeciwmnacy, np. aminoplasty za¬ wierajace grupe metylowa.Równiez moze nastapic uszlachetnianie za po¬ moca jednego lub kilku wymienionych srodków jednoczesnie podczas barwienia. 5 W pierwszej kolejnosci zastosowany bedzie ni¬ niejszy wynalazek do barwienia wyrobów wló¬ kienniczych, w zwiazku z czym ponizszy, sposób dotyczy tylko barwienia.Zastosowane do kapieli farbiarskiej organiczne 10 rozpuszczalniki, w szczególnosci halogenoweglowo- dory, jak perchloroetylen albo trójchloroetylen lub tym podobne, utleniaja sie bardzo latwo juz w nor¬ malnej temperaturze. Przy metodzie barwienia z zastosowanym jednym organicznym rozpuszczal- l5 nikiem stanowiacym istotny skladnik kapieli, naj¬ czesciej wieksza czesc zastosowanego rozpuszczal¬ nika do kapieli w pojemniku wystepuje w postaci gazu ulatniajacego sie nad ciecza, na skutek ogrze¬ wania podczas barwienia. Na skutek odparowania 20 z kapieli wiekszej czesci rozpuszczalnika, kapiel ta nie posiada na poczatku okreslonej ilosci ani struktury. W wyniku zmiany ilosci i struktury ka¬ pieli powstaje niebzepieczenstwo nierównomier¬ nych i niekontrolowanych warunków barwienia, 25 a tym samym mozliwosc przenikania barwnika w róznych glebokosciach do wyrobu wlókienniczego.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych wad oraz otrzymanie mozliwie stalych, jednoznacznych warunków barwienia dla osiagniecia niezmiennego 30 wyniku barwienia, jak równiez otrzymanie nie¬ zmiennych warunków barwienia w wyniku zacho¬ wania proporcji kapieli, to znaczy ilosc rozpusz¬ czalnika w kapieli w koncowej fazie obróbki musi byc mozliwie taka sama, jak w fazie poczatkowej. 35 Okreslajac scislej celem wynalazku jest utrzyma¬ nie w znacznym stopniu proporcji kapieli, to jest proporcji objetosci kapieli i ciezaru obrabianego wyrobu wlókienniczego. Celem wynalazku jest takze zabezpieczenie niezmiennosci struktury ka- 40 pieli oraz zmniejszenie niebezpieczenstwa powsta¬ nia nadcisnienia, wynikajacego na skutek wytwa¬ rzania sie gazów w urzadzeniu.Zgodnie z wynalazkiem, zagadnienie to rozwia¬ zano w ten sposób, ze podczas procesu barwienia, 45 odciagnieta i skroplona zostanie co najmniej czesc gazów powstalych przy wyparowywaniu kapieli w wyniku doplywu ciepla, a czesc rozpuszczalników w uzyskanych tym sposobem skroplinach dopro¬ wadzona zostanie wraz lub bez wody do kapieli, 50 co oznacza, ze uzyskiwane skropliny beda natych¬ miast wprowadzane do kapieli. Przedsiewziecie to Dozwala na daleko idaca niezmiennosc proporcji ilosci systemu: kapiel-barwnik-wlókna oraz na uzyskanie odpowiednio niezmiennych warunków 55 barwienia podczas trwania calego procesu barwie¬ nia. Przez to, ze wytwarzajacy sie gaz bedzie skra- Dlany, mozna uniknac powstania niepozadanego nadcisnienia. Urzadzenie to moze dzialac przy ci¬ snieniu atmosferycznym. 60 Nie tylko ilosc rozpuszczalnika lecz takze czesc wody, w przypadku gdy woda tworzy z rozpusz¬ czalnikiem mieszanine azeotropowa, nie ulegnie zmianie i skropliny, bez poddawania ich rozkla¬ dowi, doprowadzone sa na powrót do kapieli. Jest 65 to szczególnie wazne w# przypadkach, w których ilosc wody ma istotne znaczenie w procesie bar¬ wienia. Wyparowana mieszanina wody i rozpusz¬ czalnika doprowadzona zostaje na powrót do ka¬ pieli dzieki czemu sa zachowane niezmienne wa¬ runki barwienia. Jesli ilosc wody nie ma zadnego znaczenia lub jest ona w ogóle niepozadana, a sta¬ nowi jedynie czesc skladowa kapieli w przypadku zastosowania suchego rozpuszczalnika do procesu barwienia — razem ze skroplonym rozpuszczalni¬ kiem woda zostaje odprowadzona poprzez urza¬ dzenie oddzielajace, w którym nastepuje oddzie¬ lenie wody, podczas gdy rozpuszczalnik, zgodnie z przedmiotem wynalazku, bedzie z powrotem do¬ prowadzony do kapieli. Jezeli czesc wody znajduje sie w kapieli w formie emulsji, to nierozlozone skropliny przed wprowadzeniem ich na powrót do kapieli, przechodza przez pompe lub przez odpo¬ wiednie urzadzenie emulgujace, przy czym znaj¬ dujaca sie wewnatrz pompy woda zostaje zdysper- gowana w rozpuszczalniku. Podczas procesu bar¬ wienia, w trakcie ogrzewania kapieli, cisnienie par regulowane jest za pomoca nastawnego zaworu bezpieczenstwa i/lub regulowane jest przez chlo¬ dzenie w skraplaczu unoszacych sie oparów.Po usunieciu kapieli farbiarskiej, ale przed wy¬ jeciem wybarwionych wyrobów z urzadzenia do barwienia, wyroby wybarwione suszone sa za po¬ moca obiegu powietrza dotad, az wydalona i skro¬ plona zostanie w znacznym stopniu czesc rozpusz¬ czalnika, po czym bez wzgledu na zawartosc czesci wody w wyrobie wybarwionym moze byc wstrzy¬ many obieg powietrza. Obieg powietrza nie naste¬ puje wiec w celu zupelnego wysuszenia wyrobów wybarwionych, lecz tylko w celu odzyskania znaj¬ dujacego sie jeszcze wewnatrz reszty rozpuszczal¬ nika.Podczas barwienia w kapieli,, w której woda stanowi osrodek nosny dla nanoszonego na wyroby barwnika, kapiel zawiera czesto elektrolityczne dodatki, jak sole, kwasy lub zasady, które do spuszczeniu kapieli, w koncowej fazie procesu barwienia, sa jeszcze przyczepione do wlókien i musza byc oddzielone za pomoca splukiwania.Przy stosowaniu rozpuszczalnika organicznego, w którym woda unoszaca barwnik na przyklad w postaci emulsji, przeniknie do wlókien, to do¬ datki elektrolitycznie nie dadza sie usunac za po¬ moca splukiwania, ze wzgledu na to, ze nie sa onp rozpuszczalne w rozpuszczalniku. Zgodnie z przed¬ miotem wynalazku, przy barwieniu takimi rozpusz¬ czalnikami organicznymi, po spuszczeniu kapieli z pojemnika farbiarskiego do destylacji, pojemnik farbiarski, w którym pozostaje rozpuszczalnik i nawilzony woda wyrób, napelnia sie woda tak. aby wyrób wybarwiony znajdowal sie caly w wo¬ dzie. Kapiel, w której wyrób wyfarbowany be¬ dzie plukany, sklada sie zatym z wody, która z po¬ zostala reszta rozpuszczalnika tworzy przy ogrze¬ waniu azeotropowa mieszanine gazowa. Tu podczas ogrzewania wyparuje znacznie wiecej rozpuszczal¬ nika, niz wody, dzieki czemu odzyskuje sie pozo¬ stala w wyrobie czesc rozpuszczalnika za pomoca kondensacji. W kapieli pozostaje tylko woda w której wyrób moze byc plukany obficie i bez69 891 7 straty rozpuszczalnika. Mement, w którym nastapi calkowite odzyskanie rozpuszczalnika jest latwy do skontrolowania poprzez wziernik przeplywu i la¬ twy do okreslenia za pomoca znanego przeplywo¬ mierza, przez który przeplywa skondensowany ro7- puszczalnik. Nastepnie celowym jest odprowadzp- nie wody z wyrobu w urzadzeniu odwadniajacym.Urzadzenie do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku sklada sie z co najmniej jednego po¬ jemnika na wyroby wlókiennicze oraz z jednego systemu przewodowego wraz z pompa do przeta¬ czania kapieli farbiarskiej. Pojemnik, moze posia¬ dac rózny ksztalt. Moze wiec stanowic jakikolwiek aparat farbiarski, jak na przyklad aparat drew¬ niany, barwiarka zwrotna, beben, kadz z kolowro¬ tem, gwiazda farbiarska i tym podobne. Istota wy¬ nalazku, przy zastosowaniu tego rodzaju urzadzen jest to, ze pojemnik farbiarski polaczony jest za pomoca przewodu ze skraplaczem, z którego wy¬ chodzacy przewód do skroplin polaczony jest z po¬ jemnikiem farbiarskim. Opary rozpuszczalnika, powstale w urzadzeniu farbiarskim podczas calego procesu barwienia, skrapla sie w urzadzeniu. Skro¬ plmy lub co najmniej rozpuszczalnik zostaja na powrót w sposób ciagly wprowadzone do kapieli.Zamiast bezposredniego polaczenia przewodu skraplacza z pojemnikiem mozliwe jest takze, zgod¬ nie z przedmiotem wynalazku, polaczenie przewo¬ du od strony ssacej z pompa, której strona tlo¬ czaca przylegac bedzie do pojemnika farbiarskiego.Jest to szczególnie wazne w przypadku, gdy czesc wody w skroplinach powinna byc emulgowana w rozpuszczalniku. Korzystnym jest to, ze polaczenie pojemnika ze strona ssaca pompy ulepszy kraze¬ nie kapieli.Urzadzenie, zgodnie z wynalazkiem, moze byc zmienione w sposób rózny. Oprócz zasadniczego pojemnika farbiarskiego moze byc jeszcze udosko¬ nalony dalszy zawierajacy ogrzana kapiel farbiar¬ ska, pojemnik przylegajacy do skraplacza w ten sposób, aby nie powstalo w pojemniku niepozada¬ ne nadcisnienie. Skraplacz moze miec polaczenie z atmosfera zewnetrzna, przede wszystkim poprzez zawór nadcisnieniowy, Umozliwi to barwienie pod kazdym wymaganym cisnieniem gazu, równiez pod cisnieniem atmosferycznym, bez straty roz¬ puszczalnika. Korzystne jest, aby sprawnosc chlo¬ dzenia kondensatora mozna bylo regulowac w za¬ leznosci od cisnienia w pojemniku farbiarskim.Szczególnie korzystnym zastosowaniem, zgodnie z wynalazkiem, jest chemiczny oczyszczalnik, sta¬ nowiacy urzadzenie farbiarskie, w przewód skro¬ plin kondensatora, polaczonego z bebnem oczysz¬ czajacym polaczony jest nie jak dotychczas tylko z urzadzeniem odwadniajacym, lecz równiez z kor¬ pusem bebna bezposrednio lub poprzez pompe.W odróznieniu od dotychczasowej metody wytwa¬ rzania urzadzen, których czesci stykajace sie z ka¬ piela farbiarska sa odporne na dzialanie kapieli, na przyklad wykonane sa ze stali szlachetnej zgodnie z wynalazkiem kapiel bedzie skraplana nie tylko podczas suszenia wyrobów, lecz takze w bebnie do barwienia. Uzyskane skropliny skie¬ rowane beda z powrotem do kapieli. Zastosowanie takiego urzadzenia przynosi poza tym ta korzysc, 8 ze w odróznieniu od dotychczas powszechnie sto¬ sowanych urzadzen farbiarskich, wyrób nie musi byc wyjmowany z wlasciwego pojemnika w celu odwirowania i suszenia. Wszystkie operacje moga 5 byc przeprowadzane w jednym i tym samym po¬ jemniku, a mianowicie w bebnie. Jezeli przy tym wymagane jest ogrzewanie kapieli, korpus bebna moze byc latwo wyposazony w tym celu w urza¬ dzenie ogrzewcze, na przyklad w plaszcz parowy lub tym podobny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i, przedstawia schemat procesu, fig. 2 — urzadzenie \ farbiarskie wyposazone w oczyszczalnik chemiczny, } fig. 3 — odmiane urzadzenia farbiarskiego z be¬ bnem farbiarskim, fig. 4 — dalsza odmiane urza¬ dzenia wedlug fig. 2 a fig. 5 — urzadzenie far¬ biarskie.Zgodnie z wynalazkiem (fig. 1) pojemnik farbiar¬ ski 1, polaczony jest za pomoca przewodu 2 z wy¬ lotem skraplacza 3. W najglebszym miejscu 4 kor¬ pusu kondensatora gromadzi sie skondensowany rozpuszczalnik, który odprowadzany jest przewo¬ dem 5. W zaleznosci od otwarcia zaworu 6 lub 7 rozpuszczalnik doprowadzony zostaje z powrotem albo bezposrednio przez przewód 11 lub za pomoca pompy 8 poprzez przewody 13, 12 i 11 do pojem¬ nika farbiarskiego 1, w którym odbywa sie pro¬ ces barwienia. Uzyskanie okreslonego cisnienia ro¬ boczego nastepuje przez odpowietrzenie za pomoca przewodu 9 i przewidzianego, nastawnego na za¬ dane cisnienie zaworu nadcisnieniowego 10. Zawór 10 dziala wtedy, gdy dziala urzadzenie przy cisnie¬ niu atmosferycznym.Fig. 2 przedstawia urzadzenie farbiarskie z che¬ micznym oczyszczalnikiem przeznaczonym do od¬ zyskania rozpuszczalnika, w którym to urzadzeniu moze byc takze suszony wyrób po barwieniu.Z korpusu r, w którym zainstalowany jest obro¬ towo w znany sposób beben, przewidziany do na¬ pelniania wyrobami wlókienniczymi, rozpuszczalnik odprowadzany jest poprzez wentylator 19, szyb po¬ wietrzny 22 do wlotu skraplacza 3, w którym znaj¬ duje sie wymiennik ciepla 3', przeznaczony do skra¬ plania oparów rozpuszczalnika. Ze skraplacza 3 nastepuje przeplyw z powrotem do korpusu bebno¬ wego 1' poprzez podgrzewacz powietrza 20 szybu powietrznego 21. Z przewodu skroplin 5 skraplacza 3 rozchodza sie przewody poprzez zawór 16 do nie przedstawionego na rysunku urzadzenia odwadnia¬ jacego. Przewód 13 polaczony jest ze strona ssaca pompy 8, a przewód 11 polaczony jest z korpusem bebnowym 1'. Dodatkowe przewody 11 i 13 nie sa wymagane w chemicznym oczyszczalniku.Gaz rozpuszczalnika przechodzi do skraplacza poprzez zwykle szyby powietrzne chemicznego oczyszczalnika. Przy przewodzie odpowietrzania wychodzacym na zewnatrz, na przyklad poprzez zawór klapowy lub tym podobny, nalezy jeszcze zwrócic uwage, aby gaz rozpuszczalnika nie prze¬ dostawal sie do przewodu odpowietrzania, lecz wy¬ lacznie do wymiennika ciepla skraplacza.Urzadzenie przedstawione na fig. 2 umozliwia przeprowadzenie sposobu wynalazku przez zain¬ stalowanie specjalnego przewodu laczacego 2, który 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6069 891 9 odprowadzony jest z korpusu bebnowego 1', bez¬ posrednio do wlotu skraplacza. Do tego celu sluza szyby powietrzne 22 i 21, znajdujace sie w zasiegu korpusu bebnowego 1', które zamykane sa stero¬ wanymi klapami 17 i 18 podczas procesu barwie¬ nia. Dodatkowo zamykany jest wlot i wylot kor¬ pusu skraplacza 3 za pomoca klap 23 i 24 tak, ze dopóki wentylator 9 i podgrzewacz powietrza 20 nie sa uruchomione, to nie maja one stycznosci z oparami rozpuszczalnika. Zastosowanie przewo¬ du laczacego 2 stanowi jednak juz dalsze rozwi¬ niecie wynalazku. Poprzez zamykanie wzglednie oddzielanie szybów powietrznych od korpusu be¬ bnowego i skraplacza oraz zastosowanie przewo¬ du 2, osiaga sie zamierzone skraplanie na wymien¬ niku ciepla 3' i unika sie niepozadanego groma¬ dzenia sie skondensowanych resztek rozpuszczalni¬ ka i wody w ukladzie obiegu powietrza. Zasadni¬ czo mozna jednak zrezygnowac z przewodu 2, jezeli wykorzystuje sie istniejace szyby powietrzne lub jeden przewód sluzacy do doprowadzenia gazu rozpuszczalnika do skraplacza. Przewód odpowie¬ trzania 9, wychodzacy z korpusu skraplacza na zewnatrz, zamykany jest klapa 25 po8czas obiegu powietrza w czasie pózniejszego suszenia wyrobów.Proces barwienia moze tym samym odbywac sie przy otwartej klapie 25 pod cisnieniem atmosfe¬ rycznym, przy czym jednak, aby uniknac strat rozpuszczalnika, musi byc tak wielka moc chlo¬ dzenia skraplacza, aby skondensowany zostal caly wchodzacy w postaci gazu rozpuszczalnik.W przewodzie 2 wychodzacym z korpusu bebno¬ wego 1' lub z pojemnika 1 do skraplacza 3 prze¬ widziany jest zawór nadcisnieniowy 27, którym regulowane jest cisnienie robocze w korpusie be¬ bnowym 1' wzglednie w pojemniku farbiarskim 1.W tym przypadku skropliny przechodza poprzez pompe 8, przy czym w przewodzie 13 od strony ssacej pompy, przewidziany jest odpowiedni zawór zwrotny 27a. Rozpuszczalnik przechodzi od strony cisnienia pompy poprzez przewody 12, 12a i 11 do pojemnika farbiarskiego. Zamiast zaworu 27 moze byc zainstalowany, jak przedstawiono na fig. 1, zawór nadcisnieniowy w przewodzie odpowietrza¬ nia 9. Jezeli zachodzi koniecznosc pracy przy ci¬ snieniu atmosferycznym, zawory te nie sa potrzeb¬ ne. Dodatkowo przewidziany jest jeszcze cisnie¬ niomierz 71, który mierzy cisnienie w pojemniku farbiarskim wzglednie w korpusie bebnowym 1' i w zaleznosci od cisnienia regulowany jest doplyw chlodziwa 72 do wymiennika ciepla 3' skrapla¬ cza 3.Przewody 12, 12a i 11 sluza takze z przewodem 26, polaczonym z wylotem korpusu bebnowego 1' i ze strona ssaca pompy do tego, aby kapiel, jaka powszechnie stosuje sie, podczas procesu barwienia, tloczona byla w celu osiagniecia krazenia. Wpra¬ wianie kapieli w obieg nastapic moze za pomoca znanego sposobu poprzez filtr 28 i poprzez regu¬ lowanie odpowiedniego zaworu. Pojemnik destyla¬ cyjny 29 zaopatrywany jest w rozpuszczalnik ze zbiornika zapasowego 30, do którego dodawany jest barwnik, za pomoca pompy 8 poprzez prze¬ wody 12 i 12a oraz beben. Do pompy 8 podlaczony jest filtr 3l» W celu ogrzania kapieli przewidziany 10 jest korpus bebna 1' posiadajacy plaszcz parowy 38. Ogrzewanie kapieli moze nastapic poprzez pod¬ laczenie posrednie odpowiedniego wymiennika cie¬ pla do jednego z przewodów. 5 Fig. 3 przedstawia barwiarke z zastosowanym wirujacym bebnem. W barwiarce tej przewidziane sa równiez te same elementy z ta sama ich iloscia, których dzialanie jest jednakowe z dzialaniem urzadzenia przedstawionego na fig. 1 lub 2. Prze¬ wody, przez które w przewazajacej mierze prze¬ plywa ciecz, sa przedstawione w ksztalcie linii ciaglych, natomiast przewody, przez które prze¬ chodzi gaz i opary, sa w tym przykladzie wyko¬ nania przedstawione w ksztalcie linii kreskowanej wzglednie przerywanej. Odplywajace poprzez prze¬ wód 5 skropliny sa doprowadzone w zaleznosci .od tego, czy zawór 6, 7 lub 16 jest otwarty, do kapieli znajdujacej sie w korpusie bebnowym 1', do pom¬ py ssacej 8 albo do urzadzenia oddzielajacego 34.Doplyw do pompy 8 nastepuje wtedy, gdy zawarte czesci wody w skroplinach znajduja sie w postaci emulgowanej. Na skutek silnego mechanicznego ruchu skroplin w pompie 8, woda zostaje zdysper- gowana w rozpuszczalniku i moze byc znowu do¬ prowadzona poprzez przewody 12, 12a i 11 do ka¬ pieli, znajdujacej sie w korpusie bebnowym 1'.Woda moze byc równiez w przypadku gdy skropli¬ ny doprowadzone sa do urzadzenia oddzielajacego 34, oddzielona od rozpuszczalnika. To przedsie¬ wziecie jest wtedy wskazane, gdy woda musi byc odprowadzona do systemu, w celu osiagniecia tem¬ peratury wrzenia czystego rozpuszczalnika podczas bezcisnieniowej metody pracy. Rozpuszczalnik jest nastepnie doprowadzony poprzez zawór 35 z urza¬ dzenia oddzielajacego 34 podczas procesu barwie¬ nia w korupsie bebnowym 1'; wtedy zawór 36 jest zamkniety.Podczas pózniejszego procesu suszenia, w celu odzyskania rozpuszczlanika znajdujacego sie jesz¬ cze w wyrobie barwionym, sytuacja jest odwrotna, a mianowicie: zawór 35 bedzie zamkniety, a zawór 36 otwarty. Za pomoca przeplywomierza 37 moze byc stwierdzona ilosc skondensowanego rozpusz¬ czalnika na jednostke czasu, co pozwoli na usta¬ lenie wymaganego czasu suszenia. Do pojemnika 38 wprowadzony zostaje rozpuszczalnik ze zbior¬ nika zapasowego 30 poprzez przewody 39, 40, 41 i pompe 8, przy czym otwarte zostaja zawory 42, 43 i 44. Barwnik jak równiez w danym przypad¬ ku woda, wprowadzone sa przez otwarcie pokry¬ wy 45.Celem prawidlowego przemieszczenia kapieli far- biarskiej, przewidziany jest pojemnik zestawu barwników 38 z mieszadlem 46 i z plaszczem pa¬ rowym 47 do ogrzewania kapieli farbiarskiej. Przy¬ gotowana, ustalona kapiel farbiarska doprowadzo¬ na zostaje po otwarciu zaworu 49 poprzez prze¬ wód 48 i pompe 8 lub poprzez przewody 40 i 50 do pojemnika zapasowego kapieli farbiarskiej 51 i 52, przy czym oprócz zaworu 49 otwarte zostaja zawory 43 i 53, lub poprzez przewody 12 12a i 11 przy otwartych zaworach 49 i 54 do korpusu be¬ bnowego I', w którym znajduje sie przygotowany do barwienia wyrób wlókienniczy.Podczas bezposrednio nastepujacego procesu bar- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60Wsn 11 12 wienia wyrób wlókienniczy poruszany jest w ka¬ pieli farbiarskiej za pomoca bebna zainstalowanego w korpusie bebnowym 1', przy czym wzonszace sie opary rozpuszczlanika z ogrzanej kapieli farbiar¬ skiej, jak opisano powyzej, skraplaja sie i dopro¬ wadzone sa z powrotem do kapieli farbiarskiej.Równoczesnie przyspieszone jest krazenie kapieli farbiarskiej za pomoca pompy 8 poprzez przewo¬ dy 26, 12, 12a i 11. Wtedy zawory 55 i 54 sa otwar¬ te. Celem umozliwienia krazenia kapieli poprzez filter 28, otwarte zostaja zawory 56 i 57 zamiast zaworu 54. Ilosc kapieli farbiarskiej, znajdujacej sie w korpusie bebnowym 1" wykazana bedzie za pomoca przyrzadu 58 wskazujacego stan kapieli farbiarskiej.Nastepnie kapiel farbiarska przetloczona jest za pomoca pompy 8 z korpusu bebnowego 1' do po¬ jemnika destylacyjnego 29, przy czym otwarte zo¬ staja zawory 55 i 59. Przy tym moze byc odpro¬ wadzona zawartosc filtra 28 lub wypompowana do jednego ze zbiorników zapasowych 51, 52. Po od¬ prowadzeniu zuzytego rozpuszczalnika z korpusu bebnowego 1' wyrób bedzie odwirowany, co nie¬ mozliwym byloby przy zastosowaniu stacjonarnie dzialajacego aparatu farbiarskiego. Z uzyskanych skroplin podczas destylacji w kondensatorze 60, oddzielony bedzie rozpuszczalnik w wodoodziela- czu 61 i doprowadzony poprzez 62 do zbiornika zapasowego 30.Przy zastosowaniu okreslonego sposobu barwie¬ nia, napelniony zostaje woda korpus bebnowy po¬ przez przewód 64 i otwarcie zaworu 63. Poprzez obroty bebna splukiwane sa znajdujace sie w nim wyroby wlókiennicze w wodnistej cieczy plukaja- cej. Równoczesnie, zasilanie plaszcza parowego 32 para, spowoduje ogrzewanie cieczy pluczacej do azeotropowej temperatury wrzenia, na skutek cze¬ go wyparuja znajdujace sie w tej cieczy, a po¬ chodzace z wyrobów wlókienniczych reszty roz¬ puszczalnika, które nastepnie po skondensowaniu w skraplaczu 3 i oddzieleniu w urzadzeniu oddzie¬ lajacym 34 doprowadzone moga byc do zbiornika zapasowego 30. Ciecz odprowadzana zostaje z kor¬ pusu bebnowego 1' przez przewód 65.Zawierajacy wode, ale juz bez rozpuszczalnika, wyrób wlókienniczy odwirowany zostaje w kor¬ pusie bebnowym 1', a nastepnie wyjety. Po od¬ powietrzeniu przez otwarcie klapy TO, wyrób moze byc wyjety z urzadzenia farbiarskiego w stanie suchym. Jezeli natomiast beben nie bedzie napel¬ niony woda, to wtedy po otwarciu klap £3 i 24 skierowany bedzie strumien cieplego powietrza, za pomoca wentylatora 19 i podgrzewacza powietrza 20, przez korpus bebnowy 1' i poprzez szyby po¬ wietrzne 21 i 22. Przy tym opary rozpuszczalnika porywane przez strumien powietrza z korpusu bebnowego 1' skondensowane zostana w skrapla¬ czu 3 i doprowadzone nastepnie do urzadzenia oddzielajacego 34 az do chwili, dopóki przeplyw rozpuszczalnika w przeplywomierzu 37 nie osiag¬ nie okreslonej wartosci minimalnej. Szyby po¬ wietrzne 21 i 22 zamkniete sa w korpusie bebno¬ wym, jak to przedstawiono na fig. 2. Szyby po¬ wietrzne jedynie ze wzgledu na przejrzystosc ry¬ sunku nie sa calkowicie uwidocznione na fig. 3.Fig. 3 przedstawia oprócz tego pojemnik zestawu barwników 38 i filtr 31, które zawieraja kapiel farbiarska. Po otwarciu zaworu tfó kapiel poprzez przewody 67 i 68 przeplynie do wlotu kondensa- 5 tora w celu uzyskania ulatniajacych sie oparów rozpuszczalnika z kapieli farbiarskiej. W taki sam sposób, w razie potrzeby, moga byc wlaczone po¬ jemniki zapasowe kapieli farbiarskiej 51 i 52 za pomoca dodatkowych przewodów do wlotu skrapla¬ lo cza, w przypadku gdy kapiel farbiarska mialaby byc podgrzana na przyklad w pojemnikach zapa¬ sowych 51 i 52. Fig. 3 podobnie jak fig. 2 przed¬ stawia mozliwosc zainstalowania urzadzenia po- , miarowego cisnienia w korpusie bebnowym l7, . 15 które pozwoli na regulowanie, w zaleznosci od j cisnienia, doplywu srodka chlodzacego do wymien¬ nika ciepla 3' skraplacza 3.Fig. 4 przedstawia inny wariant rozwiazania uwidocznionego na fig. 2, który tym sie rózni od po- 20 przednich, ze przewód laczacy 2 zainstalowany jest po przeciwleglej stronie skraplacza 3, wzglednie wymiennika ciepla 3', a wiec w obrebie wylotu skraplacza^ Tym samym nie sa potrzebne klapy do zamykania wlotu i wylotu skraplacza i do od- 25 dzielania systemu krazenia powietrza. Niepozada¬ na rekondensacja rozpuszczalnika w szybie po¬ wietrznym 21 umozliwi wzrost ciepla z podgrze¬ wacza powietrza 20. Przenikajacy gaz poprzez wy¬ miennik ciepla 3' uwolniony zostaje z rózpuszczal- 30 nika tak, ze po drugiej stronie wymiennika cie¬ pla 3' moze wydobyc sie poprzez przylaczony do przewodu odpowietrzajacego 9 dodatkowy przewód odpowietrzajacy 9', w którym zainstalowany jest nastawny zawór nadcisnieniowy 10'. Nie przed- 35 stawione na fig. 4 dalsze czesci urzadzenia odpo¬ wiadaja podanym na fig. 2 i z uwagi na przejrzy¬ stosc rysunku nie sa pominiete.Fig. 5 przedstawia zestaw urzadzen, skladajacy sie: ze zmontowanej obrotowo i ustawionej pochy- 40 lo kolby z wgieciami, z zainstalowanej ponad kol¬ ba chlodnicy zwrotnej, z zainstalowanego ponad dozownikiem wyjsciowego zbiornika zapasowego na rozpuszczalnik, z zainstalowanej rurki odsysa¬ jacej z gietkim zakonczeniem, która wchodzi po- 45 przez wlot do kolby, a z drugiej strony do zbior¬ nika zapasowego, który moze byc polaczony z przewodem prózniowym, z rozdzielacza, który moze z powrotem skierowac kroplami opadajacy rozpuszczalnik z chlodnicy zwrotnej do kolby za- 50 pasowej, przeznaczonej na czysty rozpuszczalnik, a opary z kolby skierowac moze do chlodnicy zwrotnej.Zbiornik farbiarski, nazwany kolba farbiarska, posiada wgiecia skierowane do wewnatrz, które 55 sluza w tym celu, aby wyrób barwiony zmuszony byl do ruchu przerywanego, a nie ciaglego. Wy¬ giecia przeznaczone sa do tego, aby wyrób wló¬ kienniczy nie obracal sie tak, jak obraca sie kolba.Wyrób wlókienniczy najpierw jest zawieszony na 60 wygieciach i spada bezposrednio przy dalszym obrocie kolby. Stamtad wyrób opada na wystaja¬ cy do srodka wystep, znajdujacy sie w innym miejscu sciany kolby. Urzadzenie farbiarskie naj¬ korzystniej wykonane powinno byc ze szkla. Ogrze- 65 wanie kolby moze nastapic za pomoca lazni do13 ogrzewania, w której zanurzona jest kolba. Obrót o okolo 20° w stosunku do poziomu obracajacej sie osi nastepuje najkorzystniej za pomoca znanego juz urzadzenia, jak na przyklad za pomoca wy¬ parki obrotowej, zastosowanie której korzystne jest 5 dlatego, ze wyposazona jest w urzadzenie ogrze¬ wajace.Fig. 5 przedstawia urzadzenie do farbowania, które sklada sie z pojemnika farbiarskiego A wraz z lopatkowymi wglebieniami, z urzadzenia obro- 10 towego B, skladajacego sie z wyparki obrotowej, ze zbiornika C z preparatem barwiacym, ogrze¬ wanego i zaopatrzonego w filtr i zawór kurkowy, ze zbiornika dozujacego D, z odbieralnika ?"czy¬ stego rozpuszczalnika, z lazni do ogrzewania G 15 z termostatem, ze zbiornika zapasowego H na roz¬ puszczalnik, z leja zasypowego I, z rozdzielacza K, z rurki odsysajacej L z gietkim zakonczeniem, z pompy M, z chlodnicy C, X, Y, z przewodów odsysajacych VI, V2 i ze zbiornika absorpcyjne- 2o go AK.Cel wynalazku osiagniety zostaje dzieki temu, ze przewidziany wyrób wlókienniczy do barwienia traktowany jest nieprzerwanie niezmienna iloscia kapieli farbiarskiej przy niezmiennym skladzie 25 kapieli i przy zachowaniu niezmiennych warun- • ków barwienia. Woda jako niepozadany skladnik kapieli moze byc usunieta. Mozna równiez unik¬ nac niepozadanego nadcisnienia. Z uwagi na nie¬ zmienna ilosc kapieli farbiarskiej, staly jest rów- 30 niez stopien mechanicznej obróbki wyrobów wló¬ kienniczych. Zastosowanie chemicznej oczyszczarki pozwala na uzyskanie dalszej korzysci, a miano¬ wicie tego, ze w jednym i tym samym pojemniku mozna przeprowadzic nie tylko splukiwanie, lecz 35 takze suszenie wybarwionego wyrobu wlókienni¬ czego.Przedmiot wynalazku pozwala na osiagniecie dalszej korzysci, jak latwe oddzielenie wody wzglednie mozliwosc utrzymania ilosci wody na 40 stalym poziomie, mozliwosc osiagniecia wymaga¬ nej temperatury barwienia przy niezmiennym ci¬ snieniu, co przy zastosowaniu dotychczas powszech¬ nie przyjetego, w pelni zamknietego systemu, jak na przyklad aparatu farbiarskiego HT, bylo nie- 45 mozliwe. Oprócz korzysci, w postaci niezmiennych warunków pracy, wystepuja równiez stosunkowo niskie koszty wykonania urzadzenia, gdyz urzadze¬ nie to nie wymaga instalowania zbiornika cisnie¬ niowego. Jak wspomniano juz, pojemnik na wy- 50 roby wlókiennicze i kapiel farbiarska nie koniecz¬ nie musi miec ksztalt bebna farbiarskiego, lecz równiez moga to byc jakiekolwiek inne ze zna¬ nych urzadzen, jak na przyklad aparat farbiarski HT, kadz z kolowrotem lub barwiarka zwrotna, 55 aparat do barwienia zwojów lub aparat farbiarski drewniany i tym podobne.W ponizszych przykladach, jesli specjalnie nie zaznaczano, ze jest inaczej, czesci wagowe, pro¬ centy, procenty wagowe, temperatura jest podana 60 w stopniach Celsjusza oraz liczby i litery, pokry¬ waja sie z oznaczeniem podanym na fig. 5.Przyklad I. 100 czesci wagowych dzianiny poliestrowej, Diol-Loft-trykot, barwi sie 2,4 czescia¬ mi wagowymi barwnika zawiesinowego o wzorze 65 14 1 rozpuszczonymi z 480 czesciami wagowymi per- chloroetylenu i 2720 czesciami wagowymi perchlo- roetylenu, jak nastepuje: Zawór kurkowy 2 jest zamkniety, a zawór kur¬ kowy 1 jest otwarty. Pojemnik D napelnia sie 2720 czesciami wagowymi perchloroetylenu. Na¬ stepnie do pojemnika A wklada sie dzianine. Za¬ wory kurkowe 5" i 6" sa zamkniete, a zawór kur¬ kowy 4" jest otwarty, a tym samym perchloroety- len wplywa do pojemnika A. Nastepnie ogrzewana zostaje laznia olejowa G do 130°C. Bezposrednio potem uruchomiony zostaje silnik rotacyjny B o zmiennych kierunkach obrotów z tym, ze silnik obracac sie bedzie w kazdym kierunku przez 30 se¬ kund, a przestój wyniesie 15 sekund.Od tego momentu zamkniety zostaje zawór kur¬ kowy 8", a do kolby C wlewa sie 2,4 czesci barwni¬ ka zawiesinowego i 480 czesci wagowych perchlo¬ roetylenu. W pojemniku C roztwór ogrzewa sie za pomoca urzadzenia ogrzewajacego, które nie zo¬ stalo przedstawione na rysunku; wskutek tego powstaje roztwór z barwnikiem. Zawór kurkowy 8" zostaje otwarty, a roztwór napelnia pojemnik A po przeplynieciu poprzez znajdujacy sie na dnie zbiornika C filtr. Barwienie trwa 45 minut.Bezposrednio potem odsunieta zostaje laznia ole¬ jowa C, zamkniete zostaja zawory kierunkowe 4", 6" i 8", a otwarty zawór kurkowy 5". Aparatura oprózniona zostaje poprzez przewód odsysajacy VI i kapiel farbiarska wplywa do pojemnika E.Przed obróbka koncowa dzianine pierze sie przez 15 minut przy temperaturze 50°C w tym samym pojemniku w mieszaninie perchloroetylenu i wzma¬ cniacza czyszczacego, jaki stosowany jest przy chemicznym oczyszczeniu. Plukania dokonuje sie przez 5 minut czystym rozpuszczalnikiem w tem¬ peraturze 20° do 30°C.Suszenie nastepuje przy zamknieciu zaworów kurkowych 2", 5", 8" i 9" i otwarciu zaworów kurkowych 3" i 6", a w aparaturze powstaje próz¬ nia za pomoca przewodu odsysajacego V2. Po¬ jemnik A ogrzany zostaje do temperatury 80°C.Dzieki temu bardzo szybko wyparowuje rozpusz¬ czalnik w pojemniku A. Opary skraplaja sie w chlodnicy X i przeplywaja do pojemnika F. Gdy oddestylowany zostaje caly rozpuszczalnik, dzia¬ nina jest sucha. Nastepnie zamkniety zostaje za¬ wór kurkowy 3". Doplyw powietrza poprzez za¬ wór kurkowy 5" powoduje powolne usuwanie pod¬ cisnienia w aparaturze.Pojemnik A odlaczony zostaje od zbiornika za¬ pasowego H i wybarwiony, sucha dzianina moze byc wtedy wyjeta z pojemnika A. Dzianina jest równomiernie wybarwiona w kolorze rózowym. Re¬ generowanie rozpuszczalnika odbywa sie poprzez polaczenie pojemnika E zamiast pojemnika A do rozdzielacza K. Nastepnie postepowanie jest takie same jak suszenie dzianiny. Czysty rozpuszczalnik gromadzi sie w pojemniku F. Rozpuszczalnik za pomoca pompy M moze byc z powrotem dostar¬ czony do zbiornika zapasowego H.Przyklad II. Postepuje sie tak samo jak w przykladzie I, przy czym materialem wsadowym sa skarpetki poliamidowe w ilosci 100 czesci i 3 czesci barwnika o wzorze 2 i 3680 czesci wa-69 891 15 16 gowych perchloroetylenu. W efekcie uzyskuje sie równomierne wybarwienie w kolorze niebieskim. PL PL

Claims (20)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób barwienia wyrobów wlókienniczych, w kapieli zawierajacej rozpuszczalnik nie miesza¬ jacy sie z woda, którego ciezar gatunkowy jest wiekszy od jednosci i który z woda tworzy azeo- tropowa mieszanine, znamienny tym, ze podczas procesu barwienia odprowadza sie i skrapla czesc gazów powstajacych przy wyparowywaniu kapieli w wyniku doplywu ciepla, a czesc rozpuszczalnika w powstalych skroplinach doprowadza sie razem z woda lub bez z powrotem do kapieli barwia¬ cej.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze skropliny przed powrotnym doprowadzeniem do kapieli barwiacej przeprowadza sie przez pompe lub przez odpowiednie urzadzenia emulgujace.

3. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze cisnienie gazu, wytworzone podczas ogrzewania kapieli barwiacej z chwila zamkniecia odpowie¬ trzania, reguluje sie za pomoca nastawnego zabez¬ pieczenia przed nadcisnieniem i/lub za pomoca chlodzenia unoszacych sie oparów w skraplaczu.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze po odprowadzeniu kapieli farbiarskiej, wyrób wlókienniczy suszy sie za pomoca obiegu powietrza dotad, az wydalona i skondensowana zostanie w znacznym stopniu czesc rozpuszczalnika, po czym bez wzgledu na zawartosc ilosci wody w wyrobie wybarwionym wstrzymany zostaje obieg powietrza.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—3 w zastosowaniu do barwienia w kapieli z rozpuszczalnikami orga¬ nicznymi, znamienny tym, ze po odprowadzeniu kapieli wyrób wybarwiony zalewa sie woda i ogrze¬ wa do azeotropowego punktu wrzenia tak dlugo, az skropliny nie beda zawieraly zadnego rozpuszczal¬ nika.

6. Sposób wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze skropliny doprowadza sie w znany sposób do urzadzenia oddzielajacego, po czym oddzielone czesci rozpuszczalnika przeprowadza sie poprzez przeplywomierz celem okreslenia koncowego mo¬ mentu wyparowywania rozpuszczalnika.

7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze hydrofobowy organiczny wyrób wlókienniczy bar¬ wi sie w homogenicznym, organicznym rozpuszczal¬ niku lub w emulsjach.

8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze stosuje sie homogeniczna, organiczna kapiel, która sklada sie z chlorowanych, alifatycznych weglo¬ wodorów i do 10% czynnika ulatwiajacego roz¬ puszczanie.

9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze stosuje sie kapiel, która zawiera czynnik ulatwia¬ jacy rozpuszczanie rozpuszczalników? które w czy¬ stym stanie odpowiednie sa do rozpuszczania nie- rozciagnietego poliakrylonitrylu, a w szczególnosci dwumetyloacetamidu i dwumetyloformamidu.

10. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze 5 stosuje sie emulsje z chlorowanych, alifatycznych weglowodorów i wody.

11. Sposób, wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze stosuje sie emulsje, które zawieraja mniej niz 10% wody, korzystnie 0,3 do 5%. 10

12. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1—11, skladajace sie z co najmniej jednego pojemnika na wyroby wlókiennicze i z systemu przewodowego wraz z pompa do przetaczania ka- , pieli ^barwiacej, znamienne tym, ze pojemnik (1) ¦¦ 15 polaczony jest za pomoca przewodu (2) bezposred- J nio ze skraplaczem <3), z którego odprowadzony przewód skroplin (5) polaczony jest z pojemni¬ kiem (1).

13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, 20 ze przewód skroplin (5) polaczony jest od strony ssacej z pompa (8), a od strony tloczacej z pojem¬ nikiem (1).

14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, ze strona ssaca pompy przylega do pojemnika. 25

15. Urzadzenie wedlug zastrz. 12—14, znamienne , tym, ze przewód skroplin (5) skraplacza (3) pola¬ czony jest zaworem (6) bezposrednio z pojemni¬ kiem (1) lub przez pompe (8).

16. Urzadzenie wedlug zastrz. 12—15, znamienne 30 tym, ze do przewodu (2) skraplacza (3) polaczone sa pojemniki przewodzace kapiel barwiaca.

17. Urzadzenie wedlug zastrz. 12—16, znamienne tym, ze skraplacz (3) polaczony jest z atmosfera poprzez zawór nadcisnieniowy (10). 35

18. Urzadzenie wedlug zastrz. 12—17, znamienne tym, ze pojemnik (10 wlaczony jest w zamkniety obieg powietrza, w którym powietrze odprowadzo¬ ne jest z szybu powietrznego (22) poprzez wenty¬ lator (19) do wlotu skraplacza (3) a nastepnie do 40 szybu powietrza (21) od wylotu skraplacza poprzez podgrzewacz powietrza (20) i w koncu z powrotem do pojemnika (10.

19. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze zaopatrzone jest w pojemnik farbiarski (A) 45 wbudowany pochylo i obrotowo w chlodnice zwrot¬ na (X), w wyjsciowy zbiornik zapasowy na roz¬ puszczalnik (H) w chlodnicy zwrotnej, w rurke odsysajaca z gietkim zakonczeniem, która wchodzi poprzez wlot do pojemnika farbiarskiego (A), 50 a z drugiej strony do zbiornika zapasowego (E), który jest polaczony z przewodem prózniowym, w rozdzielacz (K), przeznaczony do kierowania kroplami rozpuszczalnika z chlodnicy zwrotnej do pojemnika farbiarskiego i/lub do pojemnika zapa- 55 sowego, przeznaczonego na czysty rozpuszczalnik, a oparów z pojemnika do chlodnicy zwrotnej.

20. Urzadzenie wedlug zastrz. 21, znamienne tym, ze wykonane jest ze szkla, Errata Na stronie 3 w lamie 5 w wierszu 13 od góry jest: tym podobne, utleniaja sie bardzo latwo powinno byc: tym podobne, ulatniaja sie bardzo latwo .....KI. 8a,3 69 841 MKP BÓ5c 3/OS i-r 11 12 8 13 FIG.1 FIG.2 19 23 72 31 3 9 25 24 UKI. 8a,3 691891 MKP B05c 3/08 0 NH, Uzóri Uiór Z 0 «/, fi HH-CH2lHlOllj-[H',Cl o m-CHiCu/OHi-c^a 23 3' 3 i/9 24 lec//ttWj 69 891 MKP B05c 3/08 FIG. 5 PL PL