Pierwszenstwo: 15.03.1968 Stany Zjednoczone Ameryki Opublikowano: 20.04 1974 I 69492 Ki. 42t2,7/02 MKP Gile 7/02 Wspóltwórcy wynalazku: George Victor Jacoby, Joseph David Gleitman Wlasciciel patentu: Radio Corporation of America (Princeton, Stany Zjed¬ noczone Ameryki) Uklad polaczen do odczytywania informacji zapisanych na polaryzowanym nosniku pamieci Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen do odczytywania informacji zapisanych na polaryzo¬ wanym nosniku pamieci przy obu kierunkach prze¬ suwu nosnika.Warunkiem uzyskania wysokiej sprawnosci urza¬ dzen pamieci takich jak magnetyczna pamiec tas¬ mowa, plytowa, dielektryczna i tym podobne, jest zapewnienie duzej gestosci zapisu informacji cy¬ frowych w nosniku pamieci, aby umozliwic szyb¬ kie odczytywanie w obu kierunkach. Duza gestosc zapisu informacji uzyskuje sie poprzez zastoso¬ wanie róznego typu kodów zapisu takich, jak kod powrotu do zera (NRZ), kod zapisowy z modulacja fazy Manchestera, kod dwuczestotliwosciowy i im podobne. Wspólna cecha takich kodów jest fakt, ze znaczace informacje przenoszone sa dzieki zmia¬ nom polaryzacji polaryzowanych elementów nos¬ nika pamieci.Znane jest takze stosowanie przetwarzania sy¬ gnalu odczytu w celu otrzymania sygnalu samo- okreslonego w czasie lub sygnalu zegara. Wytwo¬ rzony sygnal zegara eliminuje potrzebe stosowa¬ nia zarówno zewnetrznego generatora sygnalów ze¬ gara jak i specjalnej sciezki przeznaczonej do za¬ pisu sygnalów czasu.Wada stosowania tego rodzaju wysokospraw- nyeh urzadzen zapisujacych jest wystepowanie znieksztalcen fazowych w sygnale odczytu, spo¬ wodowane niedoskonaloscia, zarówno procesu za¬ pisu, jak i procesu odtwarzania.W celu ograniczenia do minimum tych znie¬ ksztalcen stosuje sie uklady korekcji znieksztal¬ cen fazowych w sygnale odczytu. Przykladem ta¬ kiego rozwiazania jest bierny uklad mostkowy 5 korektora fazowego o stalym przesunieciu fazy, który zazwyczaj polaczony jest bezposrednio z prze¬ twornikiem. Sygnal wyjsciowy, odczytany przy przesuwie nosnika wprzód w takich urzadzeniach rózni sie od sygnalu odczytywanego przy prze- i° suwie wstecz. W wyniku tego, pojedynczy uklad korekcji fazy nie spelnia w pelni wymogów ko¬ rekcji fazy przy odczycie sygnalu ze spolaryzo¬ wanego nosnika podczas jego przesuwu w obydwu kierunkach. Znieksztalcenia fazowe zawarte w sy- 15 gnale odczytu ulegaja dodatkowo pogorszeniu po przejsciu przez przetwornik taki, jak uniwersal¬ na glowica magnetyczna. Przejscie przez glowice oraz niemozliwosc zapewnienia dokladnego ukladu mechanicznego w sumie uwypuklaja róznice mie¬ dzy sygnalami odczytu wprzód i wstecz. W wy¬ niku powyzszego nalezy czesto wymieniac glowi¬ ce, zwiekszajac tym samym koszt eksploatacji urzadzenia.Celem wynalazku jest zrealizowanie takiego ukladu polaczen do odczytywania informacji za¬ pisanych na polaryzowanym nosniku pamieci, w którym przesuniecie fazy sygnalu odczytu jest jed¬ nakowe przy przesuwie tasmy wprzód i wstecz.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie ta¬ kiego ukladu, który przesuwa faze sygnalu od- 20 25 69 49269 492 3 czytu w Kierunku przeciwnym do przesuniecia fazy, otrzymanego w trakcie odczytu, przez co uzyskuje sie pelna kompensacje niepozadanego przesuniecia fazy odczytywanego sygnalu.W ukladzie wedlug wynalazku, czlon przesuwa¬ jacy faze stanowi dwukierunkowy uklad przesuw- nika fazy, do którego wejscia jest dolaczony uklad przelaczajacy, a do jego wyjscia jest dolaczony wzmacniacz, przy czym uklad przesuwnika fazy sklada sie z pierwszego ukladu przesuwnika, prze¬ znaczonego do przyjmowania sygnalu, odczytane¬ go nosnika przy jego przesuwie wprzód oraz z drugiego ukladu przesuwnika fazy do przyjmo¬ wania sygnalu odczytu przy przesuwie nosnika wstecz oraz do przesuwania fazy tego sygnalu w kierunku przeciwnym.Uklad przelaczajacy przelacza sygnal odczytu do pierwszego ukladu przesuwnika fazy przy prze¬ suwie wprzód oraz do drugiego ukladu przesuw¬ nika fazy przy przesuwie nosnika wstecz. Przy zmianie kierunku odczytu, charakterystyka prze¬ suniecia fazowego sygnalu przy odczycie wstecz ma znak przeciwny w stosunku do charakterysty¬ ki przesuniecia fazowego przy odczycie wprzód, a wartosci tych przesuniec uzyskiwane na wyj¬ sciu ukladów przesuwnika fazy maja jednakowe wartosci dla obydwu kierunków przesuwu nos¬ nika. Dzieki okreslonej konstrukcji ukladu prze¬ suwnika fazy oraz jego wspólpracy z ukladem przelaczajacym wedlug wynalazku, do odczytywa¬ nego sygnalu wprowadza sie korekcje przesunie¬ cia fazy o okreslonej wartosci i kierunku bez wzgledu na kierunek przesuwu nosnika pamieci.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu odczy¬ tu wedlug wynalazku, fig. 2 i 3 przedstawiaja im¬ pulsy wyjsciowe uzyskiwane przy odczycie zmian polaryzacji polaryzowanego nosnika pamieci, fig. 4 i 5 przedstawiaja wykresy kompensacji fazy nie¬ zbednej do przywrócenia symetrii impulsów od¬ czytu.Na fig. 1 pokazano urzadzenie odczytu 10, na wyjsciu którego uzyskuje sie kompensacje znie¬ ksztalcen fazowych sygnalów odczytywanych za¬ równo w kierunku wprzód jak i w kierunku wstecz polaryzowanego nosnika pamieci 12. Nos¬ nik ten moze byc przykladowo, nosnikiem mag¬ netycznym, dielektrycznym lub innym zachowu¬ jacym polaryzacje i moze byc wykonany w po¬ staci tasmy, plyty, bebna lub im podobnych. W omawianym przykladzie przyjeto, ze osrodkiem pamieci jest tasma pokryta materialem magne¬ tycznym, w której zapisane sa informacje cyfro¬ we w kodzie binarnym. Informacje zapisane na tasmie 12 odpowiadaja skokowym zmianom pradu w glowicy zapisu. Skokowe zmiany pradu powo¬ duja zmiany polaryzacji powierzchni magnetycz¬ nej, tak jak to ilustruje skok 14 na fig. 1.Podczas odczytywania kazdy jednostkowy skok 14 wywoluje impuls odczytu. Tasma 12 przemie¬ szcza sie w czasie odczytywania w kierunku do przodu — zgodnie ze strzalka 16 na fig. 1, lub w kierunku wstecznym — zgodnie ze strzalka 18.Zapisywanie odbywa sie jedynie w trakcie prze- 4 suwu w kierunku do przodu. W czasie odczyty¬ wania skok 14 wytwarza przykladowo, dodatni impuls odczytu. Impuls o odwrotnej polaryzacji wywolany jest skokiem w przeciwnym kierunku. 5 Glowica magnetyczna 20 przetwornika umiesz¬ czona jest przylegle do tasmy 12 i przesuw tas¬ my 12 wstecz lub wprzód wywoluje odpowiednie zmiany polaryzacji w wytworzonym w glowicy 20 impulsie odczytu. W idealnym przypadku glowi¬ ca 20 pracuje jako uklad rózniczkujacy wytwa¬ rzajacy impuls szpilkowy przy kazdym skoku 14, jak to ilustruje impuls 22 na fig. 1. Jednakze we¬ wnetrzne niedokladnosci ukladów odtwarzania wy¬ woluja impulsy podobne w ksztalcie do impulsu 24. Impuls odczytu 24 jest szerszy niz impuls szpilkowy 22.Impuls 24 oznaczony na fig. 2 linia ciagla po¬ wstaje przy odczycie skoku 14, kiedy tasma 12 20 przesuwa sie do przodu zgodnie ze strzalka 16.Nalezy zauwazyc, ze impuls 24 odczytu do przodu na czolo 26 o znacznie krótszym czasie narasta¬ nia, niz czas opadania — tylnej krawedzi 28. Ta asymetria impulsu 24 wzgledem srodkowego punk- 25 tu 30 jest wynikiem znieksztalcen fazowych po¬ wstalych w czasie odczytywania. Znieksztalcenia fazowe lub nieliniowe przesuniecia fazowe wply¬ waja na asymetrie impulsu odczytu. Przy duzej gestosci zapisanych informacji niesymetria ta jest powodem niedokladnego usytuowania impulsów w czasie. Przykladowo ze szpilkowego sygnalu odczytu moze byc wytwarzany samookreslony w czasie sygnal zegarowego dawkownika czasu. Bez odpowiedniej kompensacji, wzajemne oddzialywa- nie asymetrycznych impulsów takich, jak impuls 24, powoduje bledy czasowe wywolane przemie¬ szczeniem impulsów szpilkowych.Na fig. 2 oznaczono linia przerywana symetrycz¬ ny wzgledem punktu 30 impuls odczytu 31 nalo- 40 zony na impuls 24. Symetryczny impuls 31 uzy¬ skuje sie w ukladzie odczytu o idealnie liniowej fazowej charakterystyce 32 oznaczonej linia cia¬ gla na fig. 4. Symetrie impulsu odczytu 31 uzy¬ skuje sie dzieki temu, ze brak jest jakichkolwiek 45 nieliniowych przesuniec fazowych. Symetryczne impulsy 31 umozliwiaja wierne odtworzenie infor¬ macji zawartych w sygnale odczytu. Nieskoordy¬ nowany uklad odczytu posiada jednak nieliniowa charakterystyke fazowa narysowana przerywana 60 linia 34 na fig. 4.W celu skompensowania tej nieliniowosci do ukladu 10 nalezy zatem wprowadzic kompensacje przesuniecia fazy. Charakterystyke 36 kompensa¬ cji fazy oznaczono linia ciagla na fig, 4. Charak- 55 terystyka 36 stanowi lustrzane odbicie nieskorygo- wanej krzywej 34 i wprowadza przesuniecie fazy w kierunku przeciwnym do charakterystyki 34.W wyniku tego, obydwie krzywe daja zadana wy¬ padkowa liniowa charakterystyke 35. Liniowa cha- 60 rakterystyka 35 rózni sie od liniowej charaktery¬ styki 32 jedynie wprowadzaniem róznego opóznie¬ nia sygnalu odczytu. Charakterystyka fazowa 35 zapewnia calkowicie liniowa charakterystyke prze¬ suniecia fazy w ukladzie 10 wylacznie przy kie- 65 runku przesuwu tasmy 12 do przodu.5 69 492 6 Wprowadzenie kompensujacego przesuniecia fa¬ zy do ukladu odczytu 10 rozwiazuje problem znie¬ ksztalcen fazowych przy odczycie do przodu. Kie¬ dy osrodek pamieci Iz przesuwa sie w kierunku wstecz* impuls 40 odczytu wstecz, jak pokazano na fig. 3 powstaje wskutek skokowej zmiany od¬ wrotnej do skoku 14. Impuls 40 jest równiez asy¬ metryczny wzgledem punktu 41, jednakze w tym przypadku, czas opadania tylnej krawedzi 42 im¬ pulsu jest krótszy niz czas narastania czola 43 impulsu. Przy kierunku wstecz, nieskorygowany uklad odczytu posiada nieliniowa charakterystyke 44, oznaczona linia przerywana na fig. 5. Charak¬ terystyka 44 jest dokladnie odwrotna do nielinio¬ wej charakterystyki fazowej 34 uzyskiwanej dla odczytu wprzód.W wyniku tego, wprowadzenie kompensacji fazy takiej, jak przy odczycie wprzód zgodnie z krzy¬ wa 36 na fig. 4 pogorszyloby znieksztalcenia fa¬ zowe powstajace dla przesuwu wstecz. Praktycz¬ nie calkowicie liniowa fazowa charakterystyke 47 mozna uzyskac przez wprowadzenie do ukladu 10 — ukladu realizujacego charakterystyke 46 prze¬ suniecia fazy, oznaczona linia przerywana na fig. 5.W tym celu do ukladu odczytu 10 wprowadzono dwukierunkowy uklad fazowego przesuwnika 50 wytwarzajacy rózne przesuniecie fazy dla kierun¬ ków odczytu wprzód i wstecz.Sygnaly odczytu wprzód i wstecz wychodzace z przetwornika 20 wzmacniane sa we wstepnym wzmacniaczu 52 przed podaniem ich do ukladu dwukierunkowego przesuwnika fazy 50. Uklad tego przesuwnika zawiera tranzystory 54 i 56, których bazy polaczone sa z wyjsciami wzmacniacza 52 pracujacego w ukladzie przeciwsobnym. Tranzy¬ story 54 i 56 pracuja w ukladach wtórników emi- terowych w celu zapewnienia malej impedancji zródla dla pary dwukierunkowych ukladów prze¬ suwników fazy 60, które posiadaja wspólny reak¬ tancyjny element 62 i pare równoleglych rezystan¬ cyjnych galezi 64 i 66. Reaktancyjny element 62 i galaz 64 stanowia uklad 65 przesuwnika fazy przy odczycie wprzód, podczas gdy reaktancyjny element 62 i galaz 66 stanowia uklad 67 przesuw¬ nika fazy przy odczycie wstecz.Emitery tranzystorów 54 i 56 polaczone sa od¬ powiednio przez oporniki 58 i 59 do masy ukladu, kolektory zas polaczone sa ze zródlem zasilania — Vcci • Uklady 60 obydwu przesuwników fazy wla¬ czane sa kolejno pomiedzy emitery tranzystorów 54 i 56. Reaktancyjny element 62 stanowic moze, dla przykladu, indukcyjnosc lub pojemnosc. Jako indukcyjnosc ukazano go na fig. 1, gdzie jest ona wlaczona pomiedzy emiter tranzystora 56 i punkt 67 równolegle polaczonych rezystancyjnych galezi 64 i 66, Galaz 64 zawiera regulowany opornik lub potencjometr 68 wlaczony pomiedzy diodami 70 i 72 o tym samym kierunku przewodzenia. Taki uklad szeregowy jest dolaczony poprzez przeciw¬ nie spolaryzowana diode 78 do emitera tranzysto¬ ra 54. Galaz 66 zawiera potencjometr 69 wlaczony pomiedzy diody 74 i 76 o tym samym kierunku przewodzenia, przy czym utworzony uklad sze¬ regowy dolaczony jest poprzez przeciwnie spola¬ ryzowana diode 79 do emitera tranzystora 54. W ten sposób galezie 64 i 66 sa polaczone równolegle miedzy punktem 67 i emiterem tranzystora 54.Uklady przesuwnika fazy 65 przy odczycie wprzód i przesuwnika fazy 67 przy odczycie wstecz, kazdy w polaczeniu z ukladem wzmacniacza 120 ampli¬ tudy, wprowadzaja korekte przesuniecia fazy w ukladzie odczytu 10, powodujac, ze skorygowane charakterystyki fazy 35 i 47 tego ukladu przebie¬ gaja jak to pokazano odpowiednio na fig. 4 i 5.Potencjometr 68 przesuwnika fazy 65 przy odczy¬ cie wprzód przedstawia soba duza rezystencje, zas potencjometr 69 przesuwnika fazy 67 przy odczy¬ cie wstecz przedstawia soba mala rezystencje.W kazdym przypadku, w dwukierunkowym ukladzie 50 przesuwnika fazy pracuje tylko je¬ den z dwu ukladów przesuwników fazy 65 lub 67.W tym celu w ukladzie odczytu 10 jest przewi¬ dziany przelaczajacy uklad 80, który ma za za¬ danie wlaczanie ukladu 65 przesuwnika fazy dla kierunku wprzód lub ukladu 67 przesuwnika fazy dla kierunku wstecz. Przy przelaczaniu zmieniaja sie odpowiednie potencjaly punktów 82 i 84 rów¬ noleglych rezystancyjnych galezi 64 i 66.Przelaczajacy uklad 80 zawiera tranzystory 88 i 90, których emitery dolaczone sa do masy, a ko¬ lektory sa dolaczone — poprzez diody 92 i 94 spo¬ laryzowane w kierunku przewodzenia i oporniki 95 i 97 — do zródla zasilania — VEE1 i Zródlo — VEE1 ma potencjal nizszy niz zródlo — VCCi.Katody diod 92 i 94 sa dolaczone odpowiednio do punktów 84 i 82. Baza tranzystora 88 jest spola¬ ryzowana poprzez dzielnik napiecia utworzony z oporników 96 i 98, które polaczone sa szeregowo miedzy wejsciem 100 i zródlem zasilania +V EE2.Wejscie 100 ukladu przelaczajacego sterowane jest sygnalem wprzód podczas przesuwania sie tasmy w kierunku wprzód. Podobnie, tranzystor 90 jest spolaryzowany przez dzielnik napiecia utworzony z oporników 102 i 104^ polaczonych szeregowo po¬ miedzy drugim punktem wejscia 106 i zródlem zasilania +VEE2.. Wejscie 106 ukladu przelacza¬ jacego sterowane jest sygnalem wstecz, kiedy tas¬ ma 12 przesuwa sie w kierunku wstecz.Fazowo przesuniete sygnaly odczytu podawane sa z punktu 67 do indukcyjnosci 62 i równoleglych rezystancyjnych galezi 64 i 66, a nastepnie prze¬ noszone sa do bazy wtórnika emiterowego na tran¬ zystorze 112. Emiter tego tranzystora polaczony jest poprzez opornik 114 ze zródlem zasilania —VEEi, a kolektor jego polaczony jest przez opor¬ nik 116 ze zródlem zasilania +VCC2 . Emiter tran¬ zystora 112 polaczony jest z wejsciem ukladu wzmacniacza 120 amplitudy. Wzmacniacz 126 am¬ plitudy moze, dla przykladu, stanowic czwórnik typu zbocznikowanego — T, który zlozony jest z pary oporników 122 i 124, szeregowo polaczonych z emiterem tranzystora 112 i baza tranzystora 126.Równolegle do oporników 122 i 124 dolaczony jest szeregowy uklad rezonansowy zlozony z indukcyj¬ nosci 128 i pojemnosci 13Q, przy czym czestotli^ wosc rezonansowa tego ukladu znajduje sie w po¬ blizu górnego zakresu czestotliwosci pracy urza¬ dzenia odczytu 10. Z równoleglym ukladem rezo¬ nansowym indukcyjnosci 128 i pojemnosci 130 po¬ laczony jest opornik 132. Uklad rezonansowy in- 10 15 20 25 30 35 40 45 M 55 6069 492 7 8 dukcyjnosci 128 i pojemnosci 130 dolaczony jest przez* opornik 142 do masy oraz przez oporniki 122 i 124 do punktu 140. Indukcyjnosc 134 i po¬ jemnosc 136 sa tak dobrane, aby uzyskac czesto¬ tliwosc rezonansowa okreslona indukcyjnoscia 128 i pojemnoscia 130. Opornik 142 jest równiez wla¬ czony pomiedzy baza tranzystora 126 i masa. Ko¬ lektor tranzystora 126 dolaczony jest do zródla zasilania +VCC2 , a emiter poprzez opornik 144 do masy.Wzmacniacz 120 amplitudy wzmacnia amplitude skladowych sygnalu odczytu o wyzszych czesto¬ tliwosciach w stopniu wiekszym niz skladowe ni¬ skich czestotliwosci, dzieki czemu sygnal odczytu po wzmocnieniu ma ksztalt wezszy niz przed wzmocnieniem. Proces zawezania impulsu korygu¬ je znieksztalcenia amplitudy spowodowane wza¬ jemnymi interferencjami zageszczonych impulsów w urzadzeniach odczytu o znacznej ilosci impul¬ sów. Ponadto wzmacniacz 120 amplitudy wprowa¬ dza dodatkowe przesuniecie fazy, które po nalo¬ zeniu sie z przesunieciem fazy wprowadzonym przez uklady 65 i 67 przesuwników fazy daje wy¬ padkowe charakterystyki 35 i 47 fazy odpowied¬ nio przy odczycie wprzód i wstecz.Sygnaly skompensowane amplitudowo i fazowo ze wzmacniacza 120 przenoszone sa do wzmacnia¬ czy 146 i 148 o regulowanym wzmocnieniu. Wzmac¬ niacz 146 pracuje w ukladzie wzmacniacza o re¬ gulowanym wzmocnieniu dla sygnalów odczytu wprzód, podczas gdy wzmacniacz 148 pracuje jako wzmacniacz o regulowanym wzmocnieniu dla sy¬ gnalów odczytu wstecz. Obydwa wzmacniacze 116 i 148 utrzymuja ten sam poziom sygnalów dla obydwu kierunków odczytu.Wyjscia wzmacniaczy 146 i 148 o regulowanym wzmocnieniu polaczone sa odpowiednio z kierun¬ kowymi przelacznikami 150 i 152. Przelacznik 150 wlacza sie jedynie dla kierunku odczytu wprzód, zas przelacznik 152 wlaczany jest jedynie przy od¬ czycie wstecz. Przelaczniki 150 i 152 pracuja zatem na przemian.Wyjscia ukladu przelaczajacego 150 i wyjscia ukladu 152 polaczone sa róznicowym wzmacnia¬ czem 154. Wzmacniacz ten oddzialuje na ujem¬ ne i dodatnie zmiany sygnalu odczytu, korygujac ich amplitude. Amplitudy dodatnich i ujemnych zmian sygnalu odczytu nie sa jednakowe, ponie¬ waz prad w przetworniku wywoluje intensywniej¬ sza magnetyzacje przy odczycie w jednym kie¬ runku, niz w drugim. Róznicowy wzmacniacz 154 wzmacnia zatem jednokierunkowe zmiany ujemne, zarówno dla sygnalów odczytu wprzód jak i wstecz, w stopniu wiekszym niz zmiany dodatnie tych sygnalów. Wzmacniacz ten wyposazony jest w pa¬ re tranzystorów 160 i 162, których kolektory do¬ laczone sa odpowiednio poprzez oporniki 164 i 166 do zródla zasilania — VCC1. Emitery tranzystorów 160 i 162 polaczone sa odpowiednio poprzez opor¬ niki 168 i 170 do zródla zasilania +VEE2.Kondensator 172, zwierajacy przy pradzie zmien¬ nym, wlaczony jest miedzy emiter tranzystora 160 a przeciwnie spolaryzowane diody 174 i 176. Jed- nobiegunowy przelacznik 178, który moze byc przelacznikiem tranzystorowym, zabocznikowany jest równolegle polaczona para diod 174 i 176.Przeznaczenie diod 174 i 176 oraz przelacznika 178 zostanie podane ponizej. Drugie koncówki pary diod 174 i 176 dolaczone sa do jednego z punktów 5 177 ukladu 180 regulacji wzmocnienia, drugi zas punkt 179 dolaczony jest do emitera tranzysto¬ ra 162.Uklad regulacji wzmocnienia zawiera dwie rów¬ nolegle galezie, z których jedna zawiera opornik 182, a druga diode 184 wlaczona szeregowo z opor¬ nikiem 186. Dioda 184 jest tak spolaryzowana, ze jej anoda jest dolaczona do emitera tranzystora 162. Wyjscie wzmacniacza znajduje sie miedzy ko¬ lektorami tranzystorów 160 i 162.Uklad 180 regulacji wzmocnienia powoduje wiek¬ sze wzmocnienie dla ujemnych sygnalów niz dla dodatnich we wzmacniaczu 154. Zakladajac, ze przelacznik 178 zwiera diody 174 i 176, do wzmac¬ niacza 154 przedostaja sie sygnaly dodatnie wy¬ wolujac wyzszy potencjal na emiterze tranzystora 160 niz na emiterze tranzystora 162. W wyniku tego dioda 184 zostaje spolaryzowana w kierunku zaporowym i przez opornik 186 nie przeplywa za¬ den prad. Jedynie opornik 182 okresla wzmocnie¬ nie wzmacniacza. Gdy na baze tranzystora 160 dochodza ujemne przyrosty sygnalu wyjsciowego, tranzystor 160 przewodzi, przez co na jego emi¬ terze wystepuje nizszy potencjal niz na emiterze tranzystora 162, co powoduje spolaryzowanie diody 184 w kierunku przewodzenia. Przez równolegle polaczone oporniki 182 i 186 przeplywa prad okre¬ slajacy wzmocnienie wzmacniacza 154. W wyniku tego wzmocnienie jest wieksze dla sygnalów ujem¬ nych niz dla dodatnich.Gdy przelacznik 178 jest otwarty, przeciwnie spolaryzowane diody 174 i 176 uniemozliwiaja przewodzenie sygnalów o poziomie ponizej progu zadzialania. Przepuszczane sa sygnaly o wyzszym poziomie. W efekcie diody 174 i 176 pelnia role ogranicznika szumów. Diody te sa wlaczane do ukladu jedynie wówczas kiedy detekcje impul¬ sów szpilkowych wykorzystuje sie do wytworze¬ nia z sygnalu odczytu sygnalów samookreslanych w czasie. Gdy stosuje sie wybieranie „na prze¬ mian" przelacznik 178 zwiera diody 174 i 176 Skompensowane amplitudowo i fazowo sygnaly wyjsciowe ze wzmacniacza 154 przechodza do de¬ tektora 190 gdzie, przykladowo impulsy szpilkawe sygnalu odczytu moga byc detekowane.Kiedy tasma 12 przesuwa sie wprzód tak, jak wskazuje strzalka 16 na fig. 1, glowica magnetycz¬ na 20 wykrywa wszystkie zmiany polaryzacji, któ¬ re reprezentuja informacje zapisane na tasmie 12.Kazdy impuls odczytu posiada znieksztalcenia fazy wywolane elektrycznymi i mechanicznymi niedo¬ kladnosciami urzadzenia 10. Impuls 24 odczytu wprzód, jak to przedstawiono na fig. 2, zawiera znieksztalcenia fazowe wzdluz tylnej krawedzi 28 impulsu. Sygnal odczytu przed podaniem go do dwukierunkowego przesuwnika fazy 50 wzmacnia¬ ny jest we wstepnym wzmacniaczu 52. Jednoczes¬ nie sygnal odczytu podawany jest do wejscia 100 przelaczajacego ukladu 80 sterujac tranzystor 88.W czasie nieprzewodzenia tranzystorów 88 i 90, punkty 82 i 84 dwukierunkowego przesuwnika 50 15 20 25 30 35 40 45 50 55 fin9 maja potencjal nizszy od potencjalu masy. Kiedy tranzystor 88 przewodzi i znajduje sie w stanie nasycenia, jego kolektor zwiera punkt 84 do masy.Wówczas diody 74 i 76 zostaja spolaryzowane w kierunku zaporowym i uklad 67 przesuwnika fazy 5 dla kierunku wstecz wylacza dwukierunkowy fa¬ zowy przesuwnik 50. Faza sygnalu odczytu wprzód jest uzalezniona jedynie od indukcyjnosci 62 i po¬ tencjometru 68 w ukladzie 65 przesuwnika fazy wprzód. Potencjometr 68 przedstawia soba duza io rezystancje tak, ze uklad 65 przesuwnika fazy w polaczeniu z kompensatorem 120 amplitudy daje charakterystyke 36 fazy przedstawiona na fig. 4.Taka charakterystyke uzyskuje sie dla sygnalów o tej samej polaryzacji. Liniowo zmieniajaca sie 15 charakterystyke fazowa 35 urzadzenia odczytu 10 uzyskuje sie przez zsumowanie charakterystyki 36 z jej lustrzanym odbiciem 34. Impulsy 28 odczytu wprzód sa zatem ustawione symetrycznie w sto¬ sunku do punktu srodkowego 30, jak pokazano 20 linia przerywana 31 na fig. 2. Poniewaz potencjo¬ metr 68 przedstawia soba wysoka rezystancje, aby osiagnac dodatkowa kompensacje fazy, dopuszczal¬ na jest dalsza jej regulacja poprzez regulacje glo¬ wicy 20 przetwornika, przy czym okresowe usta- 25 wienie glowicy pozwoli przedluzyc jej uzyteczny okres pracy.Kiedy tasma 12 przesuwa sie w kierunku od¬ wrotnym, tranzystor 88 jest odciety, a tranzystor 90 pracuje w stanie nasycenia na skutek zmiany 30 polaryzacji sygnalu przychodzacego na baze. Tran¬ zystor 90 zwiera punkt 82 do masy i zmienia po¬ laryzacje diod 70 i 72. Potencjometr 68, a przez to i uklad 65 przesuwnika fazy przy kierunku prze¬ suwu wprzód zostaje odlaczony. Diody 74 i 76 sa 35 spolaryzowane w kierunku przewodzenia i uklad 67 przesuwnika fazy przy kierunku przesuwu wstecz zostaje wlaczony do ukladu. Sygnaly od¬ czytu przy kierunku przesuwu wstecz zawieraja dokladnie odwrotne przesuniecie fazy w stosunku 40 do sygnalów odczytu przy kierunku wprzód, w wyniku czego potencjometr 69 przedstawia soba mala rezystencje tak, ze charakterystyka wypad¬ kowa przesuwnika fazy 67 wstecz i kompensatora 120 amplitudy jest zblizona do charakterystyki 46 45 pokazanej na fig. 5. Charakterystyke taka uzy¬ skuje sie dla sygnalów odczytu wstecz o przeciw¬ nej polaryzacji i kierunku w stosunku do sygna¬ lów odczytu wprzód. W wyniku powyzszego uzy¬ skuje sie w pelni liniowa charakterystyke fazowa 3° 47. Impuls odczytu wstecz, podobnie jak impuls 39, jest zatem symetryczny w stosunku do punktu srodkowego. Wypadkowa charakterystyka fazy 47 dla kierunku wstecz nie powoduje tak dobrej kompensacji jak wypadkowa charakterystyka 35 55 fazy dla kierunku wprzód.Pelna kompensacja fazy dla kierunku wstecz wystapi w przypadku gdy przesuniecie fazy wpro¬ wadzone przez urzadzenie 10 jest lustrzanym od¬ biciem charakterystyki 44 znieksztalcen fazy dla 60 kierunku przesuwu wstecz. W takim przypadku, zarówno charakterystyka 44 znieksztalcen fazo¬ wych, jak i jej lustrzane odbicie, musza miec prze¬ bieg liniowy. Ukladem, w którym uzyskuje sie charakterystyke bedaca odbiciem lustrzanym, jest 65 10 tylko uklad 67 przesuwnika fazy wstecz. Jesli kom¬ pensator 120 amplitudy jest pominiety przy pra- .cy dla kierunku wstecz, calkowita kompensacje fazy uzyskuje sie tylko dzieki ukladowi przesuw¬ nika fazy 67, Przy pracy w kierunku wprzód pominiecie kom¬ pensatora 120 amplitudy powoduje jednak, ze uklad przesuwnika fazy 65 wprzód wnosi przesu¬ niecie fazy o tej samej polaryzacji jak przesunie¬ cie fazy ukladu przesuwnika fazy 67. Taka cha¬ rakterystyka nie bylaby lustrzanym odbiciem cha¬ rakterystyki 34, a zatem w przypadku braku kom¬ pensatora 120 amplitudy nie uzyskiwaloby sie cal¬ kowitej kompensacji dla kierunku wprzód. Fazo¬ wo skompensowane sygnaly po wyjsciu z kom¬ pensatora 50 fazy przechodza do kompensatora 120 amplitudy. Skompensowane fazowo i amplitudo¬ wo sygnaly przechodza do wzmacniaczy 146 i 148 o regulowanym wzmocnieniu. Wzmacniacze te wzmacniaja odpowiednio sygnaly odczytu wprzód i wstecz tak, aby uzyskac ich jednakowa ampli¬ tude.Jeden lub drugi z tych sygnalów przelaczane sa odpowiednio za pomoca przelaczników 150 i 152 do róznicowego wzmacniacza 154. Wzmacniacz ten wyrównuje amplitudy dodatnich i ujemnych prze¬ biegów sygnalów odczytu. W wyniku tego, sy¬ gnaly odczytu po przejsciu przez wzmacniacz 154 maja amplitudy uksztaltowane zaleznie od pola¬ ryzacji i od kierunku przesuwu tasmy 12. Skory¬ gowane sygnaly przechodza do detektora 180.Dzieki wynalazkowi, przez zastosowanie kompen¬ sacji fazowej i amplitudowej, przy odczycie sy¬ gnalów wprzód i wstecz, urzadzenie odczytujace odznacza sie wysoka sprawnoscia i dlugim okre¬ sem uzytecznosci. Umozliwia to odtwarzanie in¬ formacji nosników pamieci, charakteryzujacych sie duza gestoscia zapisu informacji. Urzadzenie po¬ zwala równiez korygowac w sposób ciagly faze sygnalów odczytu poprzez kompensacje fazy, po¬ mimo ciaglej pracy przetwornika. Cecha ta przy¬ czynia sie do przedluzania zywotnosci przetwor¬ ników. PL PL