PL68918B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 21.111.1967 Szwajcaria Opublikowano: 30.XI.1973 68918 KI. 12o,27 MKP C07c 121/12 • Wspóltwórcy wynalazku: Heinrich Goldschmid, Theodul Pfammatter Wlasciciel patentu: Lonza A.G., Gampel, Zarzad Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nitryli 1 Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nitryli z ich amidów.Znane jest z Org. Synth. Coli. tom II, str. 379 wytwarza¬ nie nitrylu kwasu malonowego z cyjanoacetamidu 1 zwiazku fosforu odszczepiajacego wode. Reakcje prowadzi sie bez 5 rozpuszczalnika, przy czym wydajanosc czystego produktu wynosi zaledwie 60-70%.Wedlug opisu patentowego St.Zjedn.Am, nr 2 459 128 prowadzac reakcje te w obecnosci wodorosiarczynu sodu osiaga sie nieco wyzsza (o 7,4%) wydajnosc produktu konco- io wego.Wedlug American Chem. Journal 18 (1896) strr. 726 otrzymany nitryl kwasu malonowego destyluje sie trzykrot¬ nie uzyskujac wydajnosc produktu koncowego rzedu wyzej podanego. 15 Znane jest równiez z opisu patentowego NRF nr 1 232 127 stosowanie w reakcji otrzymywania nitrylu z amidu chlorku sodowego jako dodatku, w ilosciach powy¬ zej 50% molowych, przy czym proces prowadzi sie w srodo¬ wiskurozpuszczalnika. 20 Wszystkie te znane sposoby wytwarzania nitryli z ich ami¬ dów byly niezadawalajace zarówno z6 wzgledu na niskie wydajnosci, jak i koniecznosc regenerowania rozpuszczalni¬ ka, w tych przypadkach, kiedy znajdowal on zastosowanie jako srodowiskoreakcyjne. 25 Wynalazek eliminuje te niedogodnosci, umozliwiajac otrzy¬ mywanie nitryli z ich amidów z wysoka wydajnoscia w skali wielkotechnicznej.Wedlug wynalazku nitryle wytwarza sie przez odwadnia¬ nie ich amidów zapomoca srodka odwadniajacego, zawieraja- 30 cego fosfor, w obecnosci mocnych kwasów nieorganicznych, 1-50% wagowych, korzystnie 5-15% wagowych soli meta¬ licznych i 0,1-10% wagowych, korzystnie 2-3% wagowych zasad organicznych zawierajacych azot albo ich zwiazków chlorówcowodorowyeh w stosunku do wyjsciowego amidu.Surowy nitryl otrzymany z wydajnoscib 94-95% oczysz¬ cza sie przez jednorazowa destylacje pod zmniejszonym cis¬ nieniem, uzyskujac czysty produkt z wydajnoscia 90-92%.Jako organiczne zasady zawierajace azot stosuje sie zasa¬ dy pierwszo-, drugo- lub trzeciorzedowe, alifatyczne, aroma¬ tyczne lub heterocykliczne, takie jak np. dwumetyloamina, dwuetyloamina, trójetyloamina, naftyloamina, dwufenylo- amina, pirydyna, dwumetyloformamid, N,N-dwumetyloanili- na, chlorowodorek dwumetyloaminy, chlorowodorek etylo- aminy.Jako sole metali alkalicznych wchodza w rachube sole mocnych kwasów nieorganicznych, jak kwasu solnego, siar¬ kowego, fosforowego, korzystnie chlorek sodowy albo pota¬ sowy, dalej fosforan dwusodowy lub trójsodowy albo siar¬ czan metalu alkalicznego.Jako srodek odwadniajacy zawierajacy fosfor stosuje sie pieciotlenek fosforu, pieciochlorek fosforu i tlenochlorek fosforu, korzystnie pieciochlorek fosforu. Srodek odwadnia¬ jacy stosuje sie w niewielkim nadmiarze, wynoszacym ko¬ rzystnie 5-20% ilosci teoretycznej.Reakcje prowadzi sie w temperaturze 50-300°C, korzys¬ tnie w temperaturze 100-200°C, oraz pod cisnieniem 1-700, korzystnie 10-100 mm Hg.Wytwarzanie nitryli z ich amidów sposobem wedlug wynalazku umozliwia prowadzenie procesu w skali wielko- 68 9183 68 918 4 technicznej z wydajnoscia bardzo wysoka. Jest to tymbar- dziej nieoczekiwane, ze proces prowadzi sie w nieobecnosci rozpuszczalnika, zwykle ulatwiajacego przebieg reakcji. Nie stosowanie rozpuszczalnika korzystnie wplywa na efekty ekonomiczne procesu, gdyz zostaja wyeliminowane naklady energetyczne i aparaturowe zwiazane z regeneracja rozpusz¬ czalnika, oraz koniecznosc uzupelniania ilosci rozpuszczalni¬ ka wskutek strat powstajacych w czasiejego regeneracji Nastepujace przyklady wyjasniaja blizej sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. 1,5-litrowa kolbe szklana zaopatrzona w silne mieszadloJ odbiornik, podlaczona do pompy próz¬ niowej napelnia sie 500 g cyjanoacetymidu, 460 g piecio¬ chlorku fosforu, 50 g soli kuchennej i 15 g dwuetyloaminy.Przy temperaturze lazni 125°C rozpoczyna sie wydzielanie gazowego HCL, które poteguje sie stopniowo. Przez odpo¬ wiednia regulacje utrzymuje sie cisnienie w kolbie stale oko¬ lo 100 mm Hg. Gdy wywiazywanie sie HCL oslabnie, tempe¬ rature lazni podnosi sie do okolo 200° C i utrzymuje dotad az utworzony nitryl kwasu malonowego przejdzie calkowicie do odbieralnika. Otrzymuje sie przy tym372 g destylatu za¬ wierajacego 95,4% czystego produktu, co odpowiada 90,3% wydajnosci surowego produktu.Przykladu. Proces prowadzi sie analogicznie jak w przykladzie I stosujac do reakcji 500 g cyjanoacetamidu, 460 g pieciochlorku fosforu, 50 g chlorku potasowego i 15 g dwuetyloaminy. Otrzymuje sie 389 g destylatu zawie¬ rajacego 95% czystego nitrylu kwasu malonowego, co odpo¬ wiada 94,1% wydajnosci surowego produktu.P r z y k l a d III. Poddaje sie mieszanine reakcji 500 g cyjanoacetamidu, 460 g pieciochlorku fosforu, 50 g so¬ li kuchennej 150 g dwufenyloaminy, przy czym reakcje pro¬ wadzi sie w sposób opisany w przykladzie I. Otrzymuje sie 396 g destylatu, zawierajacego 94,7% czystego nitrylu kwasu malonowego co odpowiada 95,4% wydajnosci surowego pro¬ duktu! Przyklad IV. Analogicznie jak w przykladzie I do reakcji stosuje sie 500 g cyjanoacetamidu, 460 g pieciochlor- 5 ku fosforu, 50 g chlorku potasowego i50g naftyloaminy.Otrzymuje sie 368 g destylatu zawierajacego 99,5% czystego nitrylu kwasu malonowego, co odpowiada 93,3% wydajnosci surowego produktu.Przyklady.Kolbe opisana w przykladzie I napelnia sie 730 g amidu kwasu benzoesowego, 460 g pieciochlorku fosforu, 50 g soli kuchennej i 20 g dwuetyloaminy. Reakcja rozpoczyna sie w temperaturze okolo 55°C. Otrzymany pro¬ dukt destyluje sie pod cisnieniem ponizej 50 mm Hg, az tem¬ peratura lazni osiagnie 150°C. Otrzymuje sie 630 g desty¬ latu zawierajacego 92,1% nitrylu kwasu benzoesowego, co odpowiada 93,3% wydajnosci surowego produktu.P r z y k l a d VI. Analogicznie jak w przykladzie I poddaje sie reakcji 500 g cyjanoacetamidu z460g piecio¬ chlorku fosforu w obecnosci 50 g fosforanu dwusodowego i 50 g naftyloaminy. Otrzymuje sie 372,5 g destylatu zawie¬ rajacego 95% czystego nitrylu kwasu malonowego, co odpo¬ wiada 90% wydajnosci surowego produktu. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nitryli przez odwadnianie ich amidów za pomoca srodka odwadniajacego zawierajacego fosfor w obecnosci soli metali alkalicznych i mocnych kwasów nie¬ organicznych oraz katalitycznych ilosci organicznych zasad zawierajacych azot albo ich zwiazków chlorówcowodoro¬ wych, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w obecnosci 1. -50% wagowych, korzystnie 5-15% soli metali alkalicz¬ nych i 0,1-10% wagowych, korzystnie

2. -3% organicznych zasad zawierajacych azot, w stosunku do amidu. 15 30 25 Prac. Repr. UP PRL zam. 160/73 naklad 120+18 Cena 10 zl PL PL