Pierwszenstwo: 05.XII.1968 Wlochy Opublikowano: 15.XI.1973 68701 KI. 21n7,3/18 MKP H04n 3/18 BIBLIOTEKA r Wspóltwórcy wynalazku: Italo Seardi, Giancarlo Pagani Wlasciciel patentu: ATES Componenti Elettronici S.p.A., Catania (Wlochy) Uklad zasilacza pradu stalego o niskim napieciu wyjsciowym, zwlaszcza do tranzystorowych odbiorników telewizyjnych Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilacza pradu stalego o niskim napieciu wyjsciowym zwla¬ szcza do tranzystorowych odbiorników telewizyj¬ nych, w których stosuje sie impulsowy podzial wy¬ prostowanego napiecia sieci, zawierajacy stopien przelaczajacy stabilizowany pradowo, którego tran¬ zystor przelaczajacy pracuje w warunkach, zapew¬ niajacych najwieksza jego wytrzymalosc napiecio¬ wa.Znany jest ze zgloszenia 67 152 uklad zasilacza pradu stalego o niskim napieciu wyjsciowym do tranzystorowych odbiorników telewizyjnych, który obejmuje prostownik napiecia sieci, po którym na¬ stepuje pierwszy filtr tetnien i klucz przerywajacy napiecie stale na wyjsciu i wytwarzajacy impulsy, których czas trwania i okres daja wartosc srednia napiecia przerywanego równa wymaganemu napie¬ ciu zasilania, uklad zawiera ponadto drugi filtr tetnien, dolnoprzepustowy, pozwalajacy na wy¬ odrebnienie takiej wartosci sredniej, która wyko¬ rzystuje sie jako napiecie zasilajace.Do sterowania przerywacza stosowane sa perio¬ dyczne impulsy telewizora zwane impulsami po¬ wrotu, które w czasie powrotu plamki kineskopu pojawiaja sie na uzwojeniu pierwotnym transfor¬ matora, wytwarzajac wysokie napiecie na konco¬ wej anodzie kineskopu. Uzwojenie pierwotne tego transformatora jest polaczone z wyjsciem klucza przez opornik sprzegajacy i jest wykorzystane ja¬ ko indukcyjnosc filtru dolnoprzepustowego typu 2 wartosc srednia napiecia 20 25 30 LC, który wyodrebnia przerywanego.Klucz sklada sie z tranzystora którego baza ste¬ rowana jest przez uklad rózniczkujacy impulsem sterujacym, który skraca jego czas przelaczenia od przewodzenia do odciecia. Podczas zatkania po¬ miedzy kolektorem i emiterem tranzystora, cale napiecie stale na wyjsciu filtra tetnien jest usta¬ lone jako napiecie ukladu. Ten znany uklad zasi¬ lacza wykazuje jednak te niedogodnosc, ze jego niezawodnosc stopnia przelaczajacego jest okreslo¬ na przez warunki jego pracy — gdy wystepujace napiecia sa bliskie wielkosciom granicznym, nie¬ zawodnosc dzialania tranzystora maleje.Celem wynalazku jest usuniecie podanej nie¬ dogodnosci dotychczasowego zasilacza do tranzysto¬ rowych odbiorników telewizyjnych.Zadaniem technicznym, prowadzacym do celu jest opracowanie ukladu przy wykorzystaniu glów¬ nych elementów znanego zasilacza i wprowadzeniu stopnia przelaczajacego o duzej niezawodnosci, w którym tranzystor przelaczajacy pracuje w warun¬ kach odpowiadajacych jego najwyzszej wytrzy¬ malosci napieciowej.Rozwiazanie postawionego zadania technicznego stanowi wedlug wynalazku uklad w sklad którego wchodzi stopien przelaczajacy, którego tranzystor jest sterowany impulsami powrotu plamki przy odchylaniu poziomym. Szeregowo z tranzystorem przelaczajacym jest wlaczony drugi tranzystor se- 68 70168 3 parujacy okreslony dalej jako izolujacy, którego wejscie jest polaczone z tym samym zródlem im¬ pulsów sterujacych, które stanowi wtórne uzwo¬ jenie transformatora. Tranzystor izolujacy jest za¬ tykany jednoczesnie z tranzystorem przelaczajacym tak, ze w stanie zatkania tranzystora przelaczaja¬ cego jego emiter jest izolowany od jego bazy.W ten sposób zatkany tranzystor przelaczaja¬ cy pracuje ze zwarta na ziemie baza, który to uklad odznacza sie maksymalna wartoscia napie¬ cia przebicia tranzystora.Korzystnym jest, dla wykorzystania impulsów powrotu plamki do sterowania, gdy kolektor tran¬ zystora przelaczajacego jest polaczony z uzwoje¬ niem pierwotnym transformatora, a wejscie obwo¬ du odchylania poziomego jest polaczone z zacze¬ pem posrednim na tym pierwotnym uzwojeniu transformatora.Amplituda impulsów pradu zasilania jest stabi¬ lizowana przez stabilitron-diode Zenera wlaczona w obwodzie wejsciowym tranzystora izolujacego separujacego.Szczególnie korzystne jest zastosowanie ukladu stabilizowanego zasilacza wedlug wynalazku w tranzystorowych odbiornikach telewizyjnych o ma¬ lych ekranach (do 30 cm), gdzie maly pobór mocy pozwala stosowac jeden germanowy tranzystor mocy co powoduje znaczne uproszczenie budowy i obnizke kosztów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia uklad elektryczny stabilizowanego zasila¬ cza wedlug wynalazku.Napiecie sieci jest prostowane i filtrowane przez uklad prostujacy i wygladzajacy napiecie sieci RS, który jest polaczony poprzez obwód stabili¬ zacji pradowej z ukladem klucza elektronicznego CS. Uklad klucza elektronicznego CS zawiera ger¬ manowy tranzystor mccy zwany tranzystorem przelaczajacym Q2, który jest polaczony szeregowo z tranzystorem izolujacym Q2. Bazy tranzystorów Qi i Q2 sa ze soba polaczone a kolektor tranzysto¬ ra izolujacego Q1 jest polaczony przez elementy sprzegajace z emiterem tranzystora Q2. Miedzy emiter tranzystora Qj a baze tranzystora Q2 sa wlaczone zaciski 8 i 9 uzwojenia wtórnego n3 tran- formatora TAT. Izolujacy tranzystor Qx przerywa obwód zasilania w czasie, kiedy Q2 jest zatkany.Poniewaz miedzy baza, a emiterem tranzystora Q2 wystepuje wtedy praktycznie przerwa obwodu, tranzystor ten pracuje ze zwarta na ziemie baza, co odpowiada maksymalnej jego wytrzymalosci na¬ pieciowej.Uklad klucza CS jest stabilizowany przez stabi- litron diode Zenera Dz, która jest wlaczona po¬ miedzy baza i emiterem tranzystora Qx. Impulsy 701 4 sterujace sa pobierane z zacisków 8—9 uzwojenia n3 transformatora TAT wysokiego napiecia, które¬ go uzwojenie pierwotne ni jest polaczone z kolek¬ torem tranzystora Q2. Podzielone impulsowo na- 5 piecie podlega filtracji przez pierwotne uzwojenie ni transformatora TAT i polaczony z nim szere¬ gowo kondensator C, na którego zaciskach wyste¬ puje niskie napiecie V4 zasilajace odbiornik.Na pierwotnym uzwojeniu ni znajduje sie od- 10 czep, sluzacy do dobrania amplitudy impulsu ste¬ rujacego w celu uzyskania odpowiedniej wartosci podzielonego napiecia. Impulsy sterujace ukladem klucza pochodza z ukladu DO odchylania poziome¬ go, którego wejscie jest polaczone z zaczepem na 15 uzwojeniu pierwotnym ni transformatora TAT.Uklad startowy, skladajacy sie z kondensatora Cl, polaczonego szeregowo z opornikiem R, pomiedzy punktem polaczenia których a kondensatorem C jest wlaczona dioda D, sluzy do podawania na kondensator C napiecia zaraz po wlaczeniu od^ biornika. Uklad startowy jest wlaczony pomiedzy ukladem RS a kluczem CS. PL