Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.X.1973 [ 68 335 KI. 48a,5/46 MKP C23b5/46 UKDJ ICZYTEL;" Urzodi: Fv'v...Twórca wynalazku. Adolf Pilsniak Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze Sp. z o. o., Warsza¬ wa (Polska) Sposób wprowadzania kadmu w kapielach do niklowania z po lyskiem oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu 1 2 Przedmiotem wynalazku jest sposób wprowadza¬ nia kadmu w kapielach do niklowania z polyskiem oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.W znanym sposobie niklowania z polyskiem, w którym do elektrolitu dodaje sie kilka jedno¬ czesnie dodatków blaskotwórczych, najwiecej trud¬ nosci przysparza uzupelnienie roztworu sola kadmu, który w porównaniu z innymi dodatkami blasko- twórczymi najszybciej sie zuzywa.Niedogodnosc ta nie ma wiekszego znaczenia w procesie niklowania w stojacych wannach do niklowania z polyskiem, w których na 1 dm2 po¬ wierzchni niklowanej przypada 3—10 litrów ele¬ ktrolitu a proces niklowania trwa 15—60 min.Uzupelnienie dodatków blaskotwórczych nastepuje w tym przypadku raz na kilka wsadów. Nato¬ miast w kielichach, w których na 1 dm2 po¬ wierzchni niklowanej przypada 0,5—2 litrów ele¬ ktrolitu, a proces niklowania trwa 3—6 godz. sól kadmu zuzywa sie bardzo szybko i trzeba ja uzupelniac kilkakrotnie w trakcie tworzenia sie powloki niklowej, co powoduje wahania w skladzie elektrolitu. Ilosc soli kadmu oraz czestotliwosc jej dodawania pozostawiana jest pracownikowi do wlasnej oceny w zaleznosci od uzyskiwanego po¬ lysku na przedmiotach. W czasie pracy na trzy zmiany i zwiazana z tym zmienna ocena wzrokowa latwo nastepuje przekadmowanie albo niedobór kadmu. W wyniku przeprowadzenia takiego pro¬ cesu uzyskuje sie wadliwa, latwo luszczaca sie powloke niklowa.Niedogodnosci tych pozbawiony jest sposób wpro¬ wadzania kadmu wedlug wynalazku, polegajacy na 5 regulowanym anodowym rozpuszczaniu metalicznego kadmu i wprowadzaniu jego jonów do kapieli w wymaganej ilosci, proporcjonalnej do natezenia pradu stalego doprowadzanego do anody, przy czym optymalny prad dawkowania kadmu wynosi 10 0,016 A/litr, przy obciazeniu kapieli pradem 12 A/litr.Wedlug wynalazku anoda kadmowa pracuje rów¬ nolegle z anoda niklowa. Prad do anody kadmowej plynie przez odpowiednio dobrany opór przewodem, 15 który jest odgalezieniem przewodu glównego do¬ prowadzajacego prad do anody niklowej. W obwód kadmowy jest wlaczona: zarówka, opór regulo¬ wany oraz amperomierz. Zarówka jest zabezpie¬ czeniem przyrzadu pomiarowego i jednoczesnie 20 sygnalizuje przerwy w doplywie pradu. Przy zmia¬ nach zachodzacych w natezeniu pradu doprowa¬ dzajacego do anody niklowej, proporcjonalne zmiany zachodza równiez w doplywie pradu do anody kadmowej, a wiec i w ilosci przechodzacego kadmu 25 do elektrolitu. Pozwala to na utrzymanie regulo¬ wanej wymaganej zawartosci kadmu w kapieli.Przebieg automatycznego dawkowania kadmu po¬ lega na rozpuszczeniu anody kadmowej w pracuja¬ cym elektrolicie niklowym. Parametry pracy ano- 3(J dy kadmowej dobiera sie tak, aby równoczesnie 68 33568 335 3 4 z osadzaniem sie okreslonej ilosci niklu na przed¬ miotach rozpuscila sie ilosc kadmu metalicznego potrzebnego do wywolania maksymalnego polysku.W tym celu obok anody niklowej na szynie ano¬ dowej mocuje sie uchwyt przyrzadu. W drugim odizolowanym koncu uchwytu mocuje sie pret kadmowy w dobranej srednicy i zanurza w ele¬ ktrolicie na ustalona glebokosc w odleglosci kilku centymetrów od anody niklowej. Prad do anody kadmowej jest doprowadzony od szyny anodowej przez zarówke, opór regulowany pokretlem oraz amperomierz. Na poczatku procesu niklowania na¬ stawia sie pokretlem opornika prad rozpuszczania kadmu wg amperomierza. I od tej chwili proces dawkowania odbywa sie automatycznie. Regulator pradu dawkowania kadmu daje dodatkowe mozli¬ wosci skracania lub wydluzania czasu niklowania zaleznie od wymaganej grubosci powloki. Polega to na nastawieniu wielkosci pradu rozpuszczania anody kadmowej, który zawiera sie w granicach od 0,1—0,8 A.Jezeli jonów kadmu do kapieli wprowadza sie mniej to polysk wystepuje wolniej po nalozeniu grubszej warstwy niklu i odwrotnie. Tak na przy¬ klad przy pradzie dawkowania kadmu 0,3 A ma¬ ksymalny polysk wystapi po 6 godzinach, a przy pradzie dawkowania 0,6 A, po 3 godzinach niklo¬ wania, bedzie przy tym ciensza warstwa niklu.Optymalna granica wielkosci pradu dawkowania kadmu wynosi 0,016 A/litr przy obciazeniu ka¬ pieli 1,2 A/l. Przy mniejszym obciazeniu kapieli nalezy o ten sam procent zmniejszyc prad daw¬ kowania.Urzadzenie wedlug wynalazku zostalo przedsta¬ wione na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia widok kielicha czesciowo w przekroju podluznym, fig. 2 widok kielicha w przekroju po linii A—A, a fig. 3 ukazuje powiekszony szczegól elementu doprowadzajacego prad do anody kadmowej.Urzadzenie sklada sie z anodowej szyny 1 do¬ prowadzajacej prad do niklowej anody 3 i kadmo¬ wej anody 2, pod która umieszcza sie przeznaczone do niklowania przedmioty 4, a ponizej nich znaj¬ duja sie dwie katody 10. Prad do kadmowej anody 2 doprowadzony jest za posrednictwem uchwytu 5, nitów 6, izolacyjnej plytki 7, zaciskaczy srub 8, przewodów 9 i uchwytu 15. Wielkosc tego pradu jest regulowana przez regulator pradu 12 i wska¬ zywana jest przez amperomierz 13 i kontrolna po¬ miarowa zarówke 14. Elementy te znajduja sie we wspólnej obudowie 11 zawieszonej ponad kielicha¬ mi. PL