Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.IX.1973 KI. 49a,25/06 MKP B23b 25/06 UKD I Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Manka, Karol Ochojski, Bronislaw Sabela, Leonard Rudek Wlasciciel patentu: Rybnicka Fabryka Maszyn „Ryfama" Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Rybnik (Polska) Przyrzad do mocowania na stole obrabiarki dwudzielnych przedmiotów, do obróbki których baza wyjsciowa sa równoczesnie plaszczyzna podzialu tych przedmiotów oraz ich ksztalt zewnetrzny Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do moco¬ wania na stole obrabiarki, zwlaszcza wytaczarki, dwudzielnych przedmiotów, dla obróbki których baza wyjsciowa sa równoczesnie ich obrobione uprzednio powierzchnie stykowe lezace w plasz¬ czyznie podzialu tych przedmiotów, jak równiez ich nie podlegajace obróbce wiórowej symetryczne po¬ wierzchnie zewnetrzne.Znane dotychczas przyrzady do mocowania takich przedmiotów zbudowane sa w ten sposób, ze przed¬ miot obrabiany styka sie z przyrzadem swoja po¬ wierzchnia zewnetrzna, zas ustawienia plaszczyzny podzialu na wysokosc osi wrzeciennika obrabiarki dokonuje sie za pomoca podkladek lub mechanizmu srubowego, po czym nastepuje zacisniecie przed¬ miotu w przyrzadzie przy pomocy obejm i srub lub mechanizmu zaciskajacego. Przyrzady te maja najczesciej konstrukcje skrzynkowa i sa przysto¬ sowane do pomieszczenia w swoim wnetrzu calego przedmiotu obrabianego.Znane sa równiez r^zyrzady dzialajace na zasa¬ dzie imadla samocentrujacego, sluzace do ustawie¬ nia przedmiotu obrabianego w plaszczyznie równo¬ leglej do powierzchni stolu obrabiarki, podczas gdy ustawienia w plaszczyznie prostopadlej do stolu dokonuje sie indywidualnie dla kazdego przed¬ miotu.Znane przyrzady wykazuja nastepujace wady: niedokladnosc nie obrobionej powierzchni zewnetrz¬ nej sprawia, ze kazdorazowo przy zamocowaniu 10 25 30 nowego przedmiotu obrabianego w przyrzadzie wy¬ magane jest odrebne jego ustawienie na zgodnosc plaszczyzny podzialu z osia wrzeciennika. Zabieg ten jest bardzo uciazliwy i pracochlonny, nie gwa¬ rantuje poza tym zbyt duzej dokladnosci ustawie¬ nia. Dodatkowa trudnosc powstaje w przypadku mocowania przedmiotów walcowych o skompliko¬ wanej budowie powierzchni zewnetrznej, gdy za¬ chowana byc musi centrycznosc tej powierzchni w stosunku do obrabianego otworu przedmiotu.Ma to na przyklad miejsce przy obróbce otworów bebna napedowego do przenosnika zgrzeblowego, gdzie zachowana musi byc oprócz zgodnosci plasz¬ czyzny podzialu bebna z osia wrzeciennika, równiez centrycznosc uprofilowanych w formie gniazd biezni lancuchów ogniwowych, rozstawionych w stosun¬ kowo znacznej odleglosci od siebie.Celem wynalazku jest zwiekszenie dokladnosci ustawienia przedmiotu oraz skrócenie pracochlon¬ nosci jego mocowania w przyrzadzie. Dla osiagnie¬ cia tego celu nalezy opracowac taki przyrzad, który zapewnialby mozliwosc szybkiego i dokladnego ustawienia obrabianego przedmiotu wedlug jego baz wymiarowych.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze przyrzad ten jest zbudowany w ten sposób, ze sklada sie z pod¬ pórek, których szczytowe powierzchnie usytuowane sa dokladnie w plaszczyznie równoleglej do stolu obrabiarki i przechodzacej przez os wrzeciennika.Podpórki te osadzone sa trwale w plycie podsta- 68 14968 149 wowej lezacej bezposrednio na stole obrabiarki.Plyta podstawowa zaopatrzona jest w znany me¬ chanizm imadla centrujacego majacy szczeki uksztaltowane w ten sposób, ze ich koncówki od¬ powiadaja zewnetrznej powierzchni przedmiotu 5 bedacej baza wyjsciowa dla obróbki.Jedna z koncówek powyzszych szczek jest prze¬ suwna w celu umozliwienia okresowej korekty po¬ lozenia danej szczeki wzgledem osi wrzeciennika.Przedmiot obrabiany osadzony jest na podpórkach 10 obrabiana powierzchnia stykowa w plaszczyznie jego podzialu. W tym celu przed osadzeniem przed- nriictu na podpórkach usuwa sie naddatek materialu na powierzchniach czolowych polówki dolnej obra¬ bianego przedmiotu, natomiast powierzchnie czo- is lowe polówki górnej pozostaja w stanie surowym.Powstaja w ten siposób na styku obydwu polówek odsadzenia umozliwiajace oparcie górnej polówki na podpórkach. Zachowany jest wiec juz w chwili zalozenia przedmiotu do przyrzadu warunek zgod- 20 nosci plaszczyzny podzialu przedmiotu z osia wrze¬ ciennika wobec czego zbedna jest pionowa regula¬ cja polozenia przedmiotu.Ruchome symetrycznie wzgledem osi wrzecienni¬ ka szczeki stykajac sie przy pokreceniu sruba 25 z powierzchnia zewnetrzna przedmiotu, dokonuja jego ustawienia w plaszczyznie poziomej tak, ze os symetrii tych powierzchni pokrywa sie z osia wrzeciennika. Po ustawieniu przedmiotu nastepuje jego zacisniecie w przyrzadzie przy pomocy urza- 30 dzen znanych i odsuniecie szczek centrujacych.Naddatek materialu na powierzchniach czolowych polówki górnej usuwany jest w dalszej kolejnosci po dokonaniu operacji wytaczania i zdjeciu przed¬ miotu z przyrzadu. 35 Przedstawione rozwiazanie pozwala na szybkie i dokladne ustawienie obrabianego przedmiotu w przyrzadzie, bez koniecznosci kazdorazowego kontrolowania i korygowania polozenia wyjscio¬ wych baz wymiarowych. Poza tym przyrzad jest «»o prosty konstrukcyjnie, lekki, latwy w obsludze i niezawodny w uzytkowaniu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w widoku z czola, fig. 2 45 przedstawia przyrzad w widoku z boku, oraz fig. 3 przesuwna koncówke szczeki w przekroju poprzecz¬ nym.Przyrzad sklada sie z podpórek 1 polaczonych trwale z plyta 2 spoczywajaca na stole 3 obrabiar¬ ki. Szczytowe poziome powierzchnie podpórek 1 leza w plaszczyznie przechodzacej przez os 4 wrze¬ ciennika obrabiarki. Na plycie 2 zamocowany jest znany mechanizm imadla samocentrujacego skla¬ dajacy sie ze srub 5, wyposazonych w korbki 6, osadzonych w nakretkach 7. Z nakretkami 7 po¬ laczone sa trwale znane szczeki 8, których kon¬ cówki 9 dostosowane sa pod wzgledem ksztaltu do powierzchni zewnetrznej obrabianego przedmio¬ tu 10. W kazdej parze szczek 8 jedna z koncówek 9 polaczona jest ze szczeka 8 za posrednictwem tu- lei 11 majacej od strony koncówki 9 gwint we¬ wnetrzny, a od strony szczeki 8 gwint zewnetrzny, przy czym wielkosci skoków tych gwintów sa rózne. Przez obrót tulei 11 przy nieruchomej szczece 8 i koncówce 9 nastepuje zmiana oddalenia koncówki 9 od szczeki 8 co stwarza mozliwosc na¬ stawiania odleglosci szczek 8 na symetrycznosc wzgledem osi 4 wrzeciennika obrabiarki.Tuleja 11 zabezpieczona jest przed samoczynnym kreceniem sie w sposób znany, na przyklad przy pomocy ciernego mechanizmu zaciskajacego. W za¬ leznosci od wymaganej dokladnosci nastawienia dobiera sie róznice wielkosci skoków gwintu we¬ wnetrznego i zewnetrznego. PL