PL67869B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 21.VI.1969 (P. 134 333) Opublikowano: 19.VII.1973 67869 KI. 12p,3 MKP C07d 85/44 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Teresa Sikorska, Andrzej Rudnicki, Krystyna Kopp-Kowalska, Stanislaw Poradowski, Zyg¬ munt Zaczynski Wlasciciel patentu: Krakowskie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa", Kra¬ ków (Polska) Sposób wytwarzania 4-metylo-5-karboalkoksy-l, 3-oksazoli Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia 4-metylo-5-karboalkoksy-l,3-oksazoli, o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, gdzie R oznacza grupe alkilowa o ilosci wegli 1—4, które stanowia podstawowe pólprodukty w syntezie wi¬ taminy Be. Zwiazki te daja sie latwo przeksztalcic w 4-metylo-oksazol, lub 4-metylo-5-cyjanooksazol, stosowane jako dieny w syntezie Diels-Aldera i dajace z odpowiednimi dienofilami zwiazki latwo przeksztalcalne w pirydoksyne.Znane metody otrzymywania 4-metylo-5-karbo- etoksy-l,3-oksazolu polegaja na ogrzewaniu a-chlo- roacetylo-octanu etylu z mrówczanem amonowym w bezwodnym kwasie mrówkowym jako rozpusz¬ czalniku w temperaturze wrzenia (Cornforth J.a.Cornforth R., J. Chem. Soc. 93/1953) lub z wegla¬ nem amonowym w tych samych warunkach (Kon- dratieva G., Huang C, Zurnal Obszczej Chimi, 32, 2348/1962). Podane przez autorów wydajnosci nie przekraczaja 50% wydajnosci teoretycznej w prze¬ liczeniu na a-chloroacetylo-octan etylu. Inna zna¬ na metoda (Dornów, Chem. Ber., 94, 1248/1961) otrzymuje sie 4-metylo-5-karboetoksyoksazol z wy¬ dajnoscia okolo 25%, ogrzewajac a-chloro-acetylo- octan etylu z formamidem w srodowisku 99% kwa¬ su mrówkowego, w ilosci okolo trzykrotnej w sto¬ sunku do uzytego formamidu w temperaturze 145—150°C.We wszystkich tych metodach niezbedne jest zobojetnianie duzych ilosci kwasu mrówkowego wodnymi roztworami wodorotlenków lub weglanów sodu, lub potasu dla umozliwienia przeprowadze¬ nia ekstrakcji powstalego oksazolu. We wszyst¬ kich znanych metodach do ekstrakcji produktu 5 reakcji stosowany jest eter etylowy.Wyzej przytoczone metody sa stosunkowo malo wydajne i uciazliwe z punktu widzenia technolo¬ gicznego. Nie nadaja sie one do zastosowania w skali przemyslowej. Uzywanie bowiem kwasu 10 mrówkowego jako rozpuszczalnika stwarza trudne problemy korozyjno-aparaturowe, a koniecznosc stosowania bezwodnego kwasu mrówkowego stwa¬ rza dodatkowe trudnosci zwiazane z jego odwad¬ nianiem. 15 Równiez koniecznosc neutralizowania wielkich ilosci stezonego kwasu mrówkowego w celu wy¬ odrebnienia produktu jest nie do przyjecia w skali technicznej ze wzgledu na wielkie objetosci, duzy efekt cieplny reakcji oraz brak regeneracji roz- 20 puszczalnika i silne zanieczyszczenie scieków. Sto¬ sowanie eteru etylowego do ekstrakcji oksazolu jest równiez w skali przemyslowej niedogodne i stwarza niebezpieczenstwo wybuchu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz- 25 szych niedogodnosci i uzyskanie 4-metylo-5-karbo- etoksy-l,3-oksazolu z wysoka wydajnoscia, siega¬ jaca 75%.Sposobem wedlug wynalazku 4-metylo-5-karbo- alkoksy-l,3-oksazol, o wzorze ogólnym przedsta- 3o wionym na rysunku, gdzie R oznacza grupe alki- 67 86907869 Iowa o ilosci wegli 1—4, otrzymuje sie na drodze reakcji estrów nizszych alkoholi alifatycznych kwasu a-chloroacetylooctowego z formamidem, który dodaje sie w 2—8-krotnym, korzystnie 3— 5-krotnym, wagowym nadmiarze w obecnosci kwas¬ nych mrówczanów o wzorze ogólnym MeH(HCOO2, gdzie Me oznacza sód, potas lub grupe amonowa.Kwasny mrówczan, o wzorze jak wyzej, dodaje sie w stosunku molowym do estru kwasu a-chloro¬ acetylooctowego, jak 0,4: 1 do 1:1 w temperatu¬ rze powyzej 100°C, korzystnie 110—120°C, w cza¬ sie 3—5 godzin i bezposrednio ekstrahuje z mie¬ szaniny poreakcyjnej 4-metylo-5-karboalkoksy-l,3- -oksazol weglowodorami aromatycznymi lub chlo- roaromatycznymi, korzystnie benzenem. Z war¬ stwy formamidowej regeneruje sie formamid przez destylacje prózniowa.Kwasny mrówczan, o wzorze ogólnym jak wy¬ zej, stosuje sie w formie gotowego polaczenia, lub wytwarza w srodowisku reakcji przez wprowa¬ dzenie ekwimolekularnych ilosci obojetnego mrów¬ czanu i kwasu mrówkowego, uwzgledniajac w wy¬ padku regenerowanego formamidu zawarta w nim ilosc kwasu mrówkowego i ewentualnie mrów¬ czanu amonowego. Zarówno formamid, jak i sole kwasu mrówkowego moga byc uzywane o czy¬ stosci technicznej.Rozwiazanie wedlug wynalazku stanowi wyraz¬ ny postep w stosunku do znanych metod, dzieki wysokiej wydajnosci reakcji, prostocie i malej ilosci operacji technologicznych oraz utrzymaniu w obiegu rozpuszczalnika i surowców pomocni¬ czych.Przyklad I: 50 g a-chloroacetooctanu etylu, 200 ml formamidu, 17,3 g kwasnego mrówczanu sodowego ogrzewa sie przez 4 godziny w tempe¬ raturze 110—115°C. Z mieszaniny poreakcyjnej ekstrahuje sie powstaly oksazol benzenem. Po od¬ pedzeniu rozpuszczalnika surowy produkt oczysz¬ cza sie przez destylacje prózniowa, zbierajac frak¬ cje w temperaturze 100—105°C przy cisnieniu 15 mm Hg, krzepnaca w odbieralniku. Otrzymuje sie 35,5 g 4-metylo-5-karboetoksy-oksazolu o tem¬ peraturze topnienia 35—37°C. Wydajnosc 75% wy¬ dajnosci teoretycznej.Przyklad II: 50 g a-chloro-acetylooctanu etylu, 200 ml formamidu, 9,5 g mrówczanu amo¬ nowego, 6,9 ml kwasu mrówkowego 85% ogrzewa sie 4 godziny w temperaturze 110—115°C. Po ekstrakcji chlorobenzenem odpedza sie rozpusz¬ czalnik i destyluje pozostalosc, zbierajac frakcje w temperaturze 56—58°C/1 mm Hg. Otrzymuje sie 31,5 g 4-metylo-5-karboetoksy-oksazolu, co stanowi 10 15 20 25 40 45 50 66,7% wydajnosci teoretycznej. Temperatura top¬ nienia 34^36°C.Przyklad III: 50 g a-chloro-acetylooctanu etylu, 150 ml formamidu, 12,6 g mrówczanu pota¬ sowego, 7,7 g kwasu mrówkowego 90% ogrzewa sie w temperaturze 110°C przez 3 godziny. Po ekstrakcji benzenem oddestylowuje sie rozpusz¬ czalnik, a pozostalosc oczyszcza przez destylacje prózniowa. Otrzymuje sie 34 g frakcji wlasciwej, co stanowi 75% wydajnosci teoretycznej, krzepna¬ cej po zaszczepieniu krysztalami 4-metylo-5-kar- boetoksy-oksazolu. Temperatura topnienia 35—37°C.Przyklad IV: 50 g a-chloro-acetylooctanu etylu, 170 ml formamidu regenerowanego, zawie¬ rajacego 4,5 g/100 ml mrówczanu amonowego i 2,3 g/100 ml kwasu mrówkowego, 30 ml forma¬ midu technicznego, 1,85 g mrówczanu amonowego i 3,16 ml 80% kwasu mrówkowego ogrzewa sie 4 godziny w temperaturze 113—115°C. Nastepnie ekstrahuje sie benzenem, warstwe benzenowa prze¬ mywa woda, odpedza rozpuszczalnik i surowy oksazol poddaje destylacji prózniowej. Otrzymuje sie 33,9 g oksazolu, krzepnacego w odbieralniku, co stanowi 71,8% wydajnosci teoretycznej. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania 4-metylo-karboalkoksy- -1,3-oksazoli o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, gdzie R oznacza grupe alkilowa 30 o ilosci wegli 1—4, na drodze reakcji estrów niz¬ szych alkoholi alifatycznych kwasu a-chloroacetylo¬ octowego z formamidem, znamienny tym, ze re¬ akcje prowadzi w 2^8-krotnym, korzystnie 3— 5-krotnym, wagowym nadmiarze formamidu w 86 obecnosci kwasnych mrówczanów o wzorze ogól¬ nym MeH(HCOO)2, gdzie Me oznacza sód, potas lub grupe amonowa, w stosunku molowym do estru kwasu a-chloroacetylooctowego 0,4:1 do 1:1 w temperaturze powyzej 100°C, korzystnie 110— 120°C, i bezposrednio ekstrahuje produkt reakcji z mieszaniny poreakcyjnej weglowodorami aroma¬ tycznymi lub chloroaromatycznymi, korzystnie benzenem, a z warstwy formamidowej regeneruje formamid przez destylacje prózniowa.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kwasny mrówczan stosuje sie w formie gotowego polaczenia, lub wytwarza w srodowisku reakcji przez wprowadzenie ekwimolekularnych ilosci obo¬ jetnego mrówczanu i kwasu mrówkowego, uwzgled¬ niajac w wypadku regenerowaniego formamidu, zawarta w nim ilosc kwasu mrówkowego i ewen¬ tualnie mrówczanu amonowego. R00C-C*, *CH WZ«T W.D.Kart. C/325/73, 105+15, A4 Cena zl 10,— PL PL