PL67706B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.VI.1973 67 706 KI. 22a,43/00 MKP C09b 43/00 UKD Twórca wynalazku: Lech Wojciechowski Wlasciciel patentu: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Barwni¬ ków, Zgierz (Polska) Sposób wytwarzania nowych kondensowanych pigmentów azowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych kondensowanych pigmentów azowych o ogólnym wzorze 1, w którym X i Y oznaczaja gru¬ pe iminowa, atom siarki lub atom tlenu i moga byc "jednakowe lub rózne, jeden lub dwa sposród podstawników A, B i C oznaczaja grupy okreslone wzorami 2, 3 i 4, w których Ar, Ar' i Ar" ozna¬ czaja reszty arylowe skladników czynnych lub bier¬ nych barwników azowych, a pozostale sposród pod¬ stawników A, B i C oznaczaja atomy wodoru lub chlorowców albo grupy alkoksylowe lub benzoilo- aminowe i moga byc jednakowe lub rózne.Sposród podobnych pigmentów o ukladzie skon¬ densowanym znane sa pigmenty, zawierajace w swej czasteczce pierscien 1,4-ditiinowy, laczacy dwa uklady chinoksaliny, otrzymywane dzialaniem 2,3-dwumerkaptochinoksaliny lub jej pochodnych na 2,3-dwuchlorochinoksaline lub jej pochodne oraz pigmenty, zawierajace w swej czasteczce pierscien 1,4-ditiinowy, laczacy uklad chinoksaliny z ukladem 1,4-naftochinonu, otrzymywane dzialaniem 2,3-dwu¬ merkaptochinoksaliny lub jej pochodnych na 2,3- dwuchloro-l,4-naftochinon lub jego pochodne.Znane sa równiez pigmenty azowe o ukladzie skondensowanym, zawierajace w swej czasteczce pierscien alicykliczny, posiadajacy uklad 1,4-dwutia, 1,4-dwuoksa, 1,4-dwuaza, l-aza-4-oksa i l-aza-4-tia, laczacy dwie czasteczki chinoksaliny. Pigmenty te otrzymuje sie na drodze kondensacji chlorków kwa¬ sowych barwników mono- lub disazowych z 6-ami- 15 20 25 30 no- lub 6,6'-albo 6,7'-dwuamino-l,4-dwutia-, -1,4- dwuoksa-, -1,4-dwuaza-, -l-aza-4-oksa- lub -1-aza- 4-tia -fl,4-dwuhydrofenazynO'-(2,.3-b)-chiinoksaliinalub jej pochodnymi albo na drodze kondensacji wymie¬ nionych wyzej pochodnych 1,4-dwuhydrofenazyno- (2,3-b)-chinoksaliny z chlorkami aromatycznych lub heterocyklicznych kwasów hydroksykarboksylowych i nastepnego sprzegania otrzymanych produktów kondensacji ze zdwuazowanymi aminami aroma¬ tycznymi wzglednie na drodze kondensacji wymie¬ nionych pochodnych l,4-dwuhydrofenazyno-(2,3-b)- chinoksaliny z chlorkami produktów kondensacji aromatycznych kwasów aminokarboksylowych z arylidami lub dwuarylidami kwasu acetylooctowego.Pigmenty azowe o ukladzie skondensowanym, za¬ wierajace w czasteczce ugrupowania 1,4-dwutia, 1,4-dwuoksa, 1,4-dwuaza, l-aza-4-oksa i l-aza-4-tia. laczace uklad chinoksaliny z ukladem 1,4-naftochi- nonu, nie byly dotychczas znane.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie barw¬ niki o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie sym¬ bole maja wyzej podane znaczenie, na drodze kon¬ densacji chlorku kwasowego barwnika mono- lub disazowego o wzorze 5, 6 lub 7, w których wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, w stosunku molowym 1 : 1 lub 2:1 ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 8, w którym X i Y maja wyzej podane znaczenie i a, b oraz c oznaczaja atomy wodoru lub chlorowca albo grupy alkoksylowe, benzoilo- aminowe lub aminowe i moga byc jednakowe lub 67 7063 rózne, przy czym przynajmniej jeden sposród pod- stawnfkóiw a, Jb i ic imusi byc grupa aminowa.Barwniki o ogólnym wzorze 1 mozna sposobem wedlug wynalazku otrzymac równiez na drodze kondensacji chlorku kwasowego aromatycznego kwasu hydroksykarboksylowego takiego, jak kwas B-hydroksynaftoesowy, salicylowy lub l-fenylo-3- -karboksypirazolon-5, w stosunku molowym 1: 1 lub 2: 1, ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 8, w któ¬ rym wszystkie symbole maja wyzej podane zna¬ czenie, po czym otrzymany w ten sposób produkt kondensacji sprzega sie w stosunku molowym 1:1 lub 2:1 ze zdwuazowana amina aromatyczna lub ze zdwuazowanym barwnikiem monoazowym po¬ chodnym aminoazobenzenu.Opisane powyzej reakcje kondensacji prowadzi sie w srodowisku rozpuszczalników organicznych ta¬ kich, jak toluen, ksylen, chlorobenzen, dwuchloro- benzen, nitrobenzen itp., ewentualnie w obecnosci trzeciorzedowych amin aromatycznych lub alifa¬ tycznych, jak pirydyna, trójetyloamina itp. albo w obecnosci innych zwiazków, jak np. mocznika, w temperaturze od 70° do wrzenia.Otrzymane pigmenty przemywa sie po ich wy¬ odrebnieniu ze srodowiska reakcji rozpuszczalni¬ kami organicznymi takimi, jak chlorobenzen, ksylen, dwuchlorobenzen, dwumetyloformamid, alkohole i inne w temperaturze podwyzszonej do tempera¬ tury wrzenia wlacznie.Uzyskane sposobem wedlug wynalazku pigmenty sa odporne na dzialanie temperatury do 360°, na dzialanie rozpuszczalników organicznych takich, jak alkohole, aceton, ksyleny, chlorobenzen, ftalan dwu- butylu i inne oraz odznaczaja sie dobrymi i bardzo dobrymi odpomosciami na dzialanie swiatla. Pig- metrty te barwia tworzywa sztuczne 'bez zjawiska migracji.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego za¬ kresu, nastepujace przyklady, w których czesci oz¬ naczaja czesci wagowe, a stopnie temperatury po¬ dane sa w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 1 czesc suchego barwnika monoazo- wego, otrzymanego znanym sposobem przez sprze¬ ganie zdwuazowanej 5-chloro-2-metylo-aniliny z kwasem B-hydroksynaftoesowym, zadaje sie 13 czesciami chlorobenzenu i wkrapla w temperaturze 70^88° 0,9 czesci chlorku tionylu lub 1,7 czesci trójchlorku fosforu. Mase reakcyjna podgrzewa sie nastepnie do temperatury 70—85° w ciagu 1 godzi¬ ny, po czym chlodzi sie ja do temperatury 0—5° i saczy. Otrzymany chlorek kwasowy barwnika do¬ daje sie. w temperaturze 75° do mieszaniny 27 czes¬ ci chlorobenzenu, 0,95 czesci 5-amino-l,4-dwutia- l,4^dwuhydroanitrachinonM2,3-b)-chinokisaliny i 0,5 czesci pirydyny, po czym ogrzewa w ciagu 2 go¬ dzin w temperaturze wrzenia i saczy na goraco.Osad przemywa sie w temperaturze 1'20—1140^ naj¬ pierw trzykrotnie dwumetyloformamidem, a nastep¬ nie goracym alkoholem etylowym. Otrzymuje sie z wydajnoscia 90% czerwony pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Postepujac sposobem, podanym w powyzszym przykladzie, otrzymuje sie równiez czerwone pig¬ menty, nie topiace sie do temperatury 360°, uzy- 4 wajac zamiast podanej w tym przykladzie ilosci 5-amino-l,4-dwutia-l,4-dwuhydroantrachinono- -(2,3-b)-chinoksaliny 0,72 czesci 5-amino-6'-etoksy-7'-bromo-l,4-dwutia- -l,4dwuhydroantrachinono-(2,3-b)- -chinoksaliny, 0,9 czesci 5-amino-6'-metylo-l,4-dwutia- -l,4-dwuhydroantrachinono-(2,3-D)- -chinoksaliny, 10 0,85 czesci 5-amino-6'-nitro-l,4-dwutia- -l,4-dwuhydroantrachinono-(2,3-b)- -chinoksaliny, 0,9 czesci 6-amino-7'-hydroksy-l,4-dwutia- -l,4-dwuhydroantrachinono-(2,3-b)- 15 -chinoksaliny lub 0,7 czesci 6-amino-6'-benzoiloamino-l,4-dwutia- -1,4 dwuhydroantrachinono-(2,3-b)- -chinoksaliny.Przyklad II. 1 czesc suchego barwnika mono- 20 azowego, otrzymanego znanym sposobem przez sprzeganie zduwazowanego kwasu 3-amino-4-chloro- benzoesowego z l-amino-3-metylopirazolonem-5, za¬ daje sie 13 czesciami chlorobenzenu i wkrapla w temperaturze 70—80° 0,9 czesci chlorku tionylu.Mase reakcyjna ogrzewa sie w temperaturze 70— 80° w ciagu 1—2 godzin, nastepnie oddestylowuje czesc chlorobenzenu, chlodzi mase do temperatury 0—5° i saczy. Otrzymany chlorek kwasowy barwni¬ ka monoazowego dodaje sie w temperaturze 120— 140° do mieszaniny 25 czesci o-dwuchlorobenzenu, 0,2—0,3 czesci mocznika i 0,52 czesci 6,6'-dwuamino- -l,4-dwutia-l,4-dwuhydroantrachinono-(2,3-b)- -chinoksaliny, po czym ogrzewa sie calosc w ciagu 2—3 godzin do temperatury wrzenia i saczy na go- 35 raco. Osad przemywa sie najpierw goracym o-dwu- chlorobenzenem, nastepnie chlorobenzenem i w koncu metanolem lub etanolem. Otrzymuje sie z wydajnoscia 80—85% ciemnozólty pigment, nie to¬ piacy sie do temperatury 360°. 40 Postepujac sposobem, podanym w powyzszym przykladzie, przy uzyciu 1 czesci barwnika mono¬ azowego, otrzymanego znanym sposobem przez . sprzeganie zdwuazowanego kwasu 3-amino-4-chlo- robenzoesowego z o-chloroanilidem kwasu acetylo- 45 octowego, 0,35 czesci chlorku tionylu i 0,5 czesci 5,6'(7')-dwuamino-l,4-dwuaza-l,4-dwuhydroantra- chinono-(2,3-b)-chinoksaliny, otrzymuje sie z wydaj¬ noscia 85—90% zólty pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°. 50 Przyklad III. 1 czesc suchego barwnika monoazo¬ wego, otrzymanego znanym sposobem przez sprze¬ ganie zdwuazowanej 2,5-dwuchloroaniliny z kwa¬ sem salicylowym, zadaje sie 10 czesciami chloro¬ benzenu i wkrapla w temperaturze 70—80° 1 czesc 55 chlorku tionylu. Mase reakcyjna ogrzewa sie w temperaturze 70—80° w ciagu 1—2 godzin, nastep¬ nie oddestylowuje czesc chlorobenzenu i chlodzi ca¬ losc do temperatury 0—5° i saczy. Otrzymany chlo¬ rek kwasowy barwnika monoazowego dodaje sie w 60 temperaturze 70—80° do mieszaniny 30 czesci ksy¬ lenu, 0,2—0,25 czesci trójetyloaminy i 1,15 czesci 7'-amino-5'-chloro-l-aza-4-tia-l,4-dwuhydroan- trachinono-(2.3-b)-chinoksaliny, po czym ogrzewa sie calosc w ciagu 4—5 godzin w temperaturze 65 wrzenia i saczy na goraco. Osad przemywa sie naj-67 706 6 pierw goracym dwumetyloiforimamddem, a nastep¬ nie metanolem lub etanolem. Otrzymuje sie z wy¬ dajnoscia 801—90% ciemnozólty pigment, nie topia¬ cy sie do temperatury 360°.Przyklad IV. 1 czesc barwnika disazowego, otrzy¬ manegoznanym sposobem pnzez sprzeganie zdwuazo- wanego 2,!5-dwumetoksy-4,-nitroaminoazobenzeinu z kwasem P-hydroiksynaftoesowyni, przeprowadza sie za pomoca jednego ze sposobów, podanych w przy¬ kladach I—III, w chlorek kwasowy. Otrzymana ma¬ se dodaje sie w temperaturze 110—130° do miesza¬ niny 40 czesci o-dwuchlorobenzenu, 0,75 czesci 5-amino-6'(7')-chloro-l,4-dwuoksa-l,4-dwuhydro- antrachinono-(2,3-b)- chinoksaliny i 0,3 czesci mocz¬ nika, po czym ogrzewa sie mase reakcyjna do tem¬ peratury wrzenia w ciagu 2—3 godzin i saczy na goraco. Osad przemywa sie 2—3 razy goracym dwu- metyloformamidem, a nastepnie etanolem. Otrzy¬ muje sie z wydajnoscia 80% ciemnogranatowy pig¬ ment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Przyklad V. 1 czesc barwnika monoazowego, otrzymanego znanym sposobem przez sprzeganie zdwuazowanego kwasu 3-amino-4-chlorobenzoeso- wego z o-chloroanilidem kwasu acetylooctowego, przeprowadza sie w chlorek kwasowy za pomoca jed¬ nego ze sposobów, podanych w przykladach I—III.Otrzymana mase dodaje sie w temperaturze 70—80° do mieszaniny 30 czesci chlorobenzenu, 0,8 czesci 6-amino-6'(7')-metoksy-l,4-dwutia-l,4-dwuhydro- antrachinono-(2,3-b)-chinoksaliny i 0,2 czesci piry¬ dyny, po czym ogrzewa sie mase reakcyjna w ciagu 2—3 godzin w temperaturze wrzenia i saczy na goraco. Osad przemywa sie na goraco 2—3 razy o-dwuchlorobenzenem, a nastepnie etanolem. Otrzy¬ muje sie z wydajnoscia 85% ciemnozólty pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Przyklad VI. 1 czesc kwasu (3-hydroksynaftoeso- wego zadaje sie 20 czesciami chlorobenzenu, po czym dodaje sie 1,9 czesci 6'-amino-l,4-dwutia- -l,4-dwuhydroantrachinono-(2,3-b)-chinoksaliny i podgrzewa calosc do temperatury 50—60°, a na¬ stepnie wkrapla 1,6 czesci chlorku tionylu. Mase reakcyjna miesza sie w ciagu okolo 30 minut, do¬ daje 0,5 czesci pirydyny i podgrzewa do tempe¬ ratury 100—120°. Wytracony osad odsacza sie na goraco, przemywa alkoholem i zadaje 30 czesciami wody, 1 czescia 40% lugu sodowego i ogrzewa do temperatury 80—90°, po czym saczy sie z weglem aktywnym od zanieczyszczen, chlodzi do tempera¬ tury 20° i zakwasza kwasem solnym lub octowym do pH 4—5. Wytracony osad odsacza sie i przemywa woda, po czym zadaje sie go powtórnie 40 czescia¬ mi wody, 0,75 czesciami 40% lugu sodowego i pod¬ grzewa do temperatury 50—60°.Mase reakcyjna chlodzi sie nastepnie przy pomo¬ cy lodui do temperatury 0—5° i wkrapla do niej roztwór 1,25 czesci zdwuazowanej 4-benzoiloamino- -2-metoksy-5-metyloaniliny, zobojetnionej uprzed¬ nio do pH 5—6. Po stwierdzeniu zaniku skladnika czynnego w masie reakcyjnej miesza sie jeszcze w ciagu 1 godziny, a nastepnie podgrzewa do tem¬ peratury 60° i saczy. Osad przemywa sie woda i suszy. Otrzymany ciemnofioletowy pigment miesza sie z dwumetyloformamidem, podgrzanym do tem¬ peratury 120—140°* i saczy. Czynnosc te powtarza 25 sie 2—3 razy, po czym przemywa osad etano¬ lem. Otrzymuje sie z wydajnoscia 85—90% pig¬ ment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Przyklad VII. Postepujac sposobem, podanym w s przykladzie VI, lecz uzywajac zamiast podanych w tym przykladzie ilosci kwasu (3-hydroksynaftoeso- wego i zdwuazowanej 4-benzoiloamino-2-metoksy- -5-metyloaniliny 0,75 czesci kwasu salicylowego i 0,8 czesci zdwuazowanej 2,5-dwuchloroaniliny, io otrzymuje sie z wydajnoscia 90—95% zólty pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Przyklad VIII. Postepujac sposobem podanym w przykladzie VI, lecz uzywajac zamiast podanych w tym przykladzie ilosci kwasu P-hydroksynaftoeso- 15 wego i zdwuazowanej 4-benzoiloamino-2-metoksy- -5-metyloaniliny 1,15 czesci l-fenylo-3-karboksypi- razolonu-5 i 0,7 czesci zdwuazowanej 2-metylo- -5-chloroaniliny, otrzymuje sie z wydajnoscia 90% zólty pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°. 20 Przyklad IX. Postepujac sposobem, podanym w przykladzie VI, lecz stosujac zamiast podanych w tym przykladzie ilosci kwasu (3-hydroksynaftoeso- wego i zdwuazowanej 4-benzoiloamino-2-metoksy- 5-metyloaniliny 1,15 czesci l-(p-karboksyfenylo)- 3-metylopirazolonu-5 i 0,7 czesci zdwuazowanej 2-metylo-6-chloroaniliny, otrzymuje sie z wydaj¬ noscia 90% zólty pigment nie topiacy sie do tem¬ peratury 360°.Przyklad X. Postepujac sposobem, podanym w 30 przykladzie VI, lecz uzywajac do kondensacji 1,2 czesci kwasu (3-hydroksynaftoesowego, 1 czesci 5,6/(7/)-dwuamino-l-aza-4-oksa-l,4-dwuhydroan- trachinono-(2,3-b)-chinoksaliny i 0,8 czesci chlorku tionylu i sprzegajac nastepnie otrzymany produkt, 35 charakteryzujacy sie obecnoscia dwu czasteczek kwasu p-hydroksynaftoesowego, z 0,87 czesciami zdwuazowanej 5-chloro-2-metyloaniliny, otrzymuje sie z wydajnoscia 85—90% czerwony pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°. 40 Przyklad XI. Postepujac sposobem, opisanym w przykladzie VI, lecz uzywajac do reakcji sprzegania zamiast podanej w przykladzie VI ilosci zdwuazo¬ wanej 4-benzoiloamino-2-metoksy-5-metyloaniliny, 1,45 czesci zdwuazowanej 2,5-dwumetoksy-4'-nitro- benzenoaminy, otrzymuje sie z wydajnoscia 90% granatowy pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°.Przyklad XII. Postepujac sposobem, opisanym w przykladzie X, lecz uzywajac zamiast podanej w 50 przykladzie X ilosci zdwuazowanej 5-chloro-2-me- tyloaniliny 1,7 czesci 2,5-dwumetoksy-4'-nitroazo- benzenoaminy, otrzymuje sie z wydajnoscia 85% granatowy pigment, nie topiacy sie do temperatury 360°. 45 58 PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych kondensowanych pigmentów azowych o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym X i Y oznaczaja grupe aminowa, atom siarki 60 lub atom tlenu i moga byc jednakowe lub rózne, jeden lub dwa sposród podstawników A, B i C oznaczaja grupy, okreslone wzorami 2, 3 i 4, w któ¬ rych Ar, Ar' i Ar" oznaczaja reszty arylowe sklad¬ ników czynnych lub bierkeh Carwników azowych, 65 a pozostale sposród podstaVril#ow A, B i C ozna-67 706 czaja atomy wodoru lub chlorowców albo grupy alkoksylowe lub benzoiloaminowe i moga byc jed¬ nakowe lub rózne, znamienny tym, ze chlorek kwa¬ sowy barwnika mono- lub disazowego o wzorze 5, 6 lub 7, w których wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, kondensuje sie w stosunku mo¬ lowym 1 : 1 lub 2 : 1 ze zwiazkiem o wzorze ogól¬ nym 8, w którym X i Y maja wyzej podane zna¬ czenie i a, b oraz c oznaczaja atomy wodoru lub chlorowca albo grupy metoksylowe, benzoiloamino¬ we, aminowe i moga byc jednakowe lub rózne, przy czym przynajmniej jeden sposród podstawni¬ ków a, b i c musi byc grupa aminowa albo chlo¬ rek kwasowy aromatycznego kwasu hydroksykar- boksylowego takiego, jak kwas |3-hydroksynafto- esowy, salicylowy, l-fenylo-3-karboksypirazolon-5 kondensuje sie w stosunku molowym 1 : 1 lub 2 : 1 ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 8, w którym wszy- 15 8 stkie symbole maja wyzej podane znaczenie, a na¬ stepnie otrzymany produkt kondensacji zwiazku o wzorze 8 z aromatycznym kwasem hydroksykarbo- ksylowym sprzega sie w stosunku molowym 1 : 1 lub 2: 1 ze zdiwuazowaina amina aromatyczna lub ze zdwuazowanym barwnikiem monoazowym po¬ chodnym aminoazdbenzenu.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje kondensacji chlorków kwasowych ze zwiaz¬ kiem o wzorze 8 przeprowadza sie w srodowisku rozpuszczalników organicznych takich, jak toluen, ksylen, chlorobenzen, dwuchlorobenzen, nitroben¬ zen itp., ewentualnie w obecnosci trzeciorzedowych amin aromatycznych lub alifatycznych, jak pirydy¬ na, trójetyloamina itp., albo w obecnosci innych zwiazków, jak np. mocznika, w temperaturze od 70° do wrzenia. *fcW Wzór i OH Cl-CO-Ar-N-N-Ar Wzór 5 OH -WH-CO-Ar-N=N-Ar Wzór 2 OH a- CO-Ar-N =N -Ar-N «N~Ar Wzór 6 OH ¦NH-CO-Ar-N *N-Ar,-W=N-Ar" Wzór 3 CL- CO-Ar-NsN-CH-CO-HH-Ar Wzór 7 COCHj -NH-CO -Ar- N- N-CH-CO-NH-Ar / C0CH3 W*ór4 Wzór 8 Cena zl 10,— RZG — 254/73 115 egz. A4 PL PL