Opublikowano: 31.1.1973 67147 KI. 5a,43/28 MKP E21b 43/28 rcT.YTELNI- Urwadu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Alfred Trzaska, Aleksander Stepniowski Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Sposób podziemnego wytapiania zlóz siarki i Przedmiotem wynalazku jest sposób podziem¬ nego wytapiania zlóz siarki, z warstw przepusz¬ czalnych o duzej miazszosci.Znany sposób podziemnego wytapiania zlóz siarki, polega na wierceniu pionowych otworów eksploatacyjnych, w których rury okladzinowe sa cementowane w stropie zloza. W rurach okladzi¬ nowych znajduja sie rury sluzace do doprowa¬ dzenia wody goracej do zloza oraz rury odprowa¬ dzajace stopiona siarke. Znany jest ponadto spo¬ sób eksploatacji zlóz siarki o malej miazszosci, polegajacy na wierceniu wielodennych otworów pionowo-skosnych, w których od pionowego cen¬ tralnego otworu sa wyprowadzone otwory skosne.Poprzez centralny pionowy otwór, z perforacja w dolnej czesci rury, siegajacy az do spagowej czesci zloza, odbywa sie odprowadzenie plynnej siarki. Natomiast otwory skosne, sluza do tor¬ pedowania streey przystropowej lub do zatlacza¬ nia goracej wody, a w przypadku otworu depre¬ syjnego, do jej odprowadzenia.Zastosowanie wielodennych zakrzywionych otwo¬ rów, nie wplywa na intensyfikacje procesu wytapiania, poniewaz powstanie stozka wytopu z uprzewilejowanymi pod wzgledem filtracyjnym warstwami, ma miejsce wylacznie w stropie zlo¬ za, podobnie jak przy pojedynczych pionowych otworach. Niedogodnoscia tego sposobu jest rów¬ niez isplywanie stopionej siarki w obszar zakrzy¬ wionych otworów, które nie sa przeznaczone do 20 30 jej odprowadzania, wskutek czego ulega ona skrzepnieciu, powodujac zablokowanie otworów.Celem wynalazku jest intensyfikacja wytapia¬ nia siarki z warstw zlozowych o duzej miazszo¬ sci.Cel ten osiaga sie w ten sposób, ze w przepu¬ szczalnej warstwie zlozowej o duzej miazszosci, wierci sie pionowo — skosne otwory eksploata¬ cyjne, Vykonane w jednej lub wielu pionowych plaszczyznach. W pionowej czesci kazdego otwo¬ ru eksploatacyjnego, cementuje sie rure okladzi¬ nowa ponizej warstwy nadkladu, az do dolnej czesci osiarkowanej warstwy. Natomiast w skos¬ nej czesci otworu znajduje sie perforowany kon¬ cowy odcinek rury, doprowadzajacej goraca wode do zloza oraz koncowy perforowany odcinek ru¬ ry, odprowadzajacy plynna siarke. Czesc skosna otworu jest nachylona pod katem bliskim katowi nachylenia warstw zlozowych i wiekszym od kata grawitacyjnego splywu plynnej siarki. Analogicz¬ nie ruruje sie i cementuje otwory depresyjne.Na rysunku jest wyjasniony sposób podziem-. nego wytapiania siarki, wedlug wynalazku, z warstw zlozowych o duzej miazszosci.Sposób wytapiania siarki polega na tym, ze wierci sie pionowo — skosne eksploatacyjne otwo¬ ry 1, w osiarkowanej przepuszczalnej warst¬ wie 2, wykonane w jednej lub wielu pionowych plaszczyznach. W pionowej czesci 3 otworu 1, ce¬ mentuje sie okladzinowe arury 4 ponizej warstwy 6714767147 nadkladu 5, az do dolnej czesci osiarkowanej warstwy 2. W iskosnej czesci 6 otworu 1 znajduje sie perforowany koncowy odcinek 7 rury 8, do¬ prowadzajacej goraca wode do zloza oraz konco¬ wy perforowany odcinek 9 rury 10, sluzacej do odprowadzenia plynnej siarki. Koncowe perforo¬ wane odcinki 7 i 9 siegaja az do spagowej czesci zloza 11' i maja dowolna dlugosc, ograniczona je¬ dynie warunkami technicznymi.Skosna czesc 6 otworu 1 jest nachylona pod najmniejszym katem a w stosunku do kata p na¬ chylenia warstw zlozowych i wiekszym od kata y grawitacyjnego splywu plynnej siarki. W przy¬ padku nachylenia warstwy zlozowej pod katem p zawartym w granicach 0° < /? < 90°, wartosc kata a nachylenia skosnej czesci 6 wynosi 0° ^ < a < 90°.W przypadku, gdy kat /? nachylenia warstwy zlozowej jest wiekszy od kata y grawitacyjnego splywu siarki, to kat a nachylenia skosnej czesci 6 przyjmuje sie w przyblizeniu jako równy kato¬ wi p nachylenia warstwy. Natomiast, gdy wartosc kata p nachylenia warstwy jest bliska zero stop¬ ni, wówczas kat a nachylenia skosnej czesci 6 otworu 1 jest nie mniejszy od kata y. grawita¬ cyjnego splywu siarki. Podobnie jak pionowo — skosne eksploatacyjne otwory 1 ruruje sie i ce¬ mentuje depresyjne otwory. Otwory te wierci sie wyprzedzajaco w stosunku do eksploatacyjnych otworów 1.Zaleta sposobu podziemnego wytapiania zlóz siarki, wedlug wynalazku, jest to, ze dzieki pio- 15 20 30 nowo-skosnemu polozeniu otworu oraz wydluzeniu perforowanych odcinków rur doprowadzajacych goraca wode do zloza i odprowadzajacych siarke, uzyskuje sie zwiekszenie powierzchni wytopu wyznaczonej przez krytyczna izoterme. Otwory te umozliwiaja intensyfikacje eksploatacji siarki od ispagu do stropu zloza, przy czym splywajaca stopniowo siarka nie powoduje zatykania por zloza. PL