Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.IX.1972 65652 KI. 21a4,8/01 MKP H03b 5/14 IW Wspóltwórcy wynalazku: Witold Splawa-Neyman, Andrzej Swietochowski Wlasciciel patentu: Zaklad Doswiadczalny Elektronicznej Aparatury Po¬ miarowej „Eureka" przy Zjednoczonych Zakladach Elektronicznej Aparatury Pomiarowej „Elpo", War¬ szawa (Polska) Generator RC z selektywnym czlonem RC i korekcja w zakresie malych czestotliwosci Przedmiotem wynalazku jest generator RC z se¬ lektywnym czlonem RC i korekcja w zakresie malych czestotliwosci, stosowany przy wytwarza¬ niu napiec w pasmie czestotliwosci od ulamka cyk- la na sekunde do kilku megacykli na sekunde.Znane generatory RC zbudowane ze wzmacnia¬ cza szerokopasmowego, z czlonu dodatniego lub ujemnego aperiodycznego sprzezenia zwrotnego i z czlonu selektywnego sprzezenia zwrotnego maja korekcje w zakresie malych czestotliwosci w petli aperiodycznego sprzezenia zwrotnego. Jest ona sto¬ sowana ze wzgledu na wplyw wzmacniacza szero¬ kopasmowego na czestotliwosc generatora. Wzmac¬ niacz szerokopasmowy wprowadza zazwyczaj okres¬ lone przesuniecie fazowe, które jest szkodliwe dla skrajnych czestotliwosci generatora.Kat przesuniecia fazowego wzmacniacza szeroko¬ pasmowego ma pewna wartosc rózna od zera lub jt. Powstajaca stad róznica czestotliwosci w stosun¬ ku do czestotliwosci quasirezanansowej ukladu RC jest odwrotnie proporcjonalna do wypadkowej dobroci calej galezi sprzezenia zwrotnego i wprost proporcjonalna do kata przesuniecia wzmacniacza szerokopasmowego, który jest funkcja czestotliwosci.Jest to powodem niepokrywania sie zakresów w generatorze wielozakresowym i powstawania du¬ zych niedokladnosci ustawienia czestotliwosci w ge¬ neratorze dekadowym.Generatory RC z selektywnymi czlonami RC i korekcja w zakresie malych czestotliwosci, sto¬ lo 15 20 25 2 sowana w petli aperiodycznego sprzezenia zwrot¬ nego, maja te wade, ze wspólczynnik przenoszenia czlonu aperiodycznego sprzezenia zwrotnego, ze wzgledu na umieszczony w nim element stabilizacji amplitudy, jest zalezny od innych parametrów ukla¬ du generatora to znaczy od zmian temperatury, na¬ piecia zasilania i tym podobnych, co w zaleznosci od charakteru tych zmian zwieksza lub zmniejsza róznice czestotliwosci w stosunku do czestotliwosci auasirezonansowej ukladu RC i jest szczególnie szkodliwe dla dolnej czestotliwosci granicznej ge¬ neratora.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad. Aby osiagnac ten cel, wytyczono sobie zadanie opraco¬ wania ukladu korekcji w zakresie malych czestotli¬ wosci i odpowiednie polaczenie go z pozostalymi elementami ukladu generatora.Cel ten zostal osiagniety przez to, ze uklad ko¬ rekcji w zakresie malych czestotliwosci wlaczono w petle selektywnego sprzezenia zwrotnego gene¬ ratora RC, przy czym wartosc przesuniecia fa¬ zowego ukladu korekcji jest w przyblizeniu równa wartosci przesuniecia fazowego czlonu sprzezenia aperiodycznego. Zastosowanie korekcji w czlonie selektywnego sprzezenia zwrotnego spowodowalo zmniejszenie odchylenia czestotliwosci generatora od czestotliwosci auasirezonansowej czlonu RC do 0,1% nawet dla czestotliwosci lezacych w granicach 0,5 dolnej czestotliwosci granicznej wzmacniacza szerokopasmowego, przy czym najlepsze rezultaty 65 65265 652 uzyskuje sie w generatorach RC zawierajacych uklad mostkowy Wiena.Uproszczony uklad generatora RC z selektywnym czlonem RC wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku. Generator jest zbudowany z szerokopasmowego wzmacniacza i ukladu mostkowego Wiena, utworzonego z petli dodatniego sprzezenia zwrotnego — jako galezi se¬ lektywnej oraz z petli ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego — jako galezi aperiodycznej.Szerokopasmowy wzmacniacz jest zbudowany na pierwszym polowym tranzystorze Ti, drugim tran¬ zystorze Ta typu p-n-p, pracujacym w ukladzie OE i trzecim tranzystorze Tt, typu p-n-p, pracuja¬ cym jako wtórnik emiterowy. Drem pierwszego po¬ lowego tranzystora Ti jest polaczony z baza drugie¬ go tranzystora Ta poprzez piaty kondensator Cs, zas zródlo ^pierwszego ¦• polowego tranzystora Ti jest polaczone z punktem o potencjale zerowym poprzez siódmy opornik R7.Kolektor drugiego tranzystora Ta jest polaczony z baza trzeciego tranzystora Tj, a jego emiter bez¬ posrednio z punktem o potencjale zerowym. Emiter trzeciego tranzystora Tj jest polaczony z baza dru¬ giego tranzystora poprzez dziwiaty opornik Rt, a poprzez dziesiaty opornik Ru jest on polaczony z punktem o potencjale zerowym. Ujemny biegun zródla zasilania jest polaczony z drenem pier¬ wszego polowego tranzystora Ti poprzez szósty opornik Rt, z kolektorem drugiego tranzystora Ta poprzez ósmy opornik fy, zas z kolektorem trzecie¬ go tranzystora Ts jest on polaczony bezposrednio.Galaz selektywna mostka zawiera pierwszy kon¬ densator Ci polaczony z pierwszym opornikiem Ri i drugim kondensatorem Ca, ten zas jest polaczony szeregowo z drugim opornikiem Ra i trzecim opor¬ nikiem R3, do którego jest dolaczony równolegle trzeci kondensator Ca, przy czym pierwszy kondesator Ci i pierwszy opornik Ri tworza uklad korekcji w zak¬ resie malych czestotliwosci. Do punktu polaczenia drugiego opornika Ra z trzeciem opornikiem R3 i trzecim kcmdesatorem C» jest dolaczona bramka pierwszego polowego tranzystora Ti. Punkt polacze¬ nia trzeciego kondesatora Ci z trzecim opornikiem R3 i pierwszym opornikiem Ri jest dolaczony do punktu o potencjale zerowym.Galaz aperiodyczna mostka zawiera czwarty kon¬ densator C4 polaczony szeregowo z czwartym re¬ gulowanym opornikiem R4 i piatym nastawnym opornikiem Rs, przy czym punkt polaczenia czwar¬ tego opornika R4 z piatym opornikiem Rs jest po¬ laczony ze zródlem pierwszego polowego tranzysto- 5 ra Ti, zas piaty opornik Rs drugim swoim koncem jest polaczony z punktem o potencjale zerowym.Punkt polaczenia galezi selektywnej mostka i ga¬ lezi aperiodycznej to znaczy punkt polaczenia pier¬ wszego kondesatora Ci i czwartego kondensatora 10 C4 jest polaczony z emiterem trzeciego tranzystora Ts, stanowiacym wyjscie ukladu generatora. Uklad korekcyjny, który stanowia pierwszy kondensator Ci i pierwszy opornik Ri, wprowadza do galezi selektywnej mostka Wiena przesuniecie fazowe 15 równe co do wartosci przesunieciu fazowemu wzmacniacza. Wartosc stalej czasu ukladu korek¬ cyjnego R1C1 winna byc równa stalej czasu wzmac¬ niacza wraz z ukladem sprzezenia aperiodycznego dla sredniego punktu pracy ukladu czwartego opor- 20 oiika. Ri i piatego opornika Rs dla zakresu naj¬ mniejszych czestotliwosci, przy czym ostateczny do¬ bór ukladu korekcji jest wskazany przez indywi¬ dualne dobieranie wartosci pierwszego opornika Ri. 25 PL PLPriority: Published: 15.IX.1972 65652 KI. 21a4,8 / 01 MKP H03b 5/14 IW Inventors of the invention: Witold Splawa-Neyman, Andrzej Swietochowski Patent proprietor: Zakład Eksp Doświadczalny Electronic Measuring Apparatus "Eureka" at the United Electronical Measuring Apparatus "Elpo", Warsaw (Poland) RC generator with a selective RC circuit and low frequency correction The subject of the invention is a RC generator with a selective RC circuit and low frequency correction used to generate voltages in the frequency band from a fraction of a cycle per second to a few megacycles per second. second. Known RC generators built with a broadband amplifier, a positive or negative aperiodic feedback and a selective feedback element are corrected for low frequency in the aperiodic feedback loop. It is used because of the effect of a broadband amplifier on the frequency of the generator. A broadband amplifier typically introduces a certain phase shift which is detrimental to the extreme frequency of the generator. The phase shift angle of a wideband amplifier has some value other than zero or mt. The resulting frequency difference in relation to the quasi-quasi-quasi RC system frequency is inversely proportional to the resultant goodness of the entire feedback branch and directly proportional to the shift angle of the broadband amplifier, which is the frequency function. wrong frequency setting inaccuracies in the decade generator. RC generators with selective RC and low frequency correction, used in the aperiodic feedback loop, also have the disadvantage that the transmission factor of the aperiodic feedback member is due to the amplitude stabilization element placed in it, it is dependent on other parameters of the generator system, i.e. changes in temperature, supply voltage and the like, which, depending on the nature of these changes, increases or reduces the frequency difference in relation to the frequency the resonance value of the RC system and is particularly detrimental to the lower limit frequency of the generator. The object of the invention is to remedy these drawbacks. To achieve this goal, the task of developing a low-frequency correction circuit and connecting it to the rest of the generator circuit was achieved by enabling the low-frequency correction circuit to be incorporated in the selective coupling loop. feedback RC generator, the value of the phase shift of the correction system being approximately equal to the value of the phase shift of the aperiodic coupling member. The use of correction in the selective feedback section resulted in a reduction of the generator frequency deviation from the resonance frequency of the RC segment to 0.1%, even for frequencies lying within 0.5 of the lower limit frequency of the broadband amplifier, with the best results of 65 65 265 652 being obtained in RC generators containing Wien bridge circuit A simplified RC generator circuit with a selective RC circuit according to the invention is shown in the example embodiment in the drawing. The generator is constructed from a broadband amplifier and a Wien bridge circuit formed from a positive feedback loop as a selective branch and a negative feedback loop as an aperiodic branch. The wideband amplifier is built on a first Ti-field transistor, a second transistor. This pnp type working in the OE system and the third transistor Tt, pnp type, working as an emitter follower. The lead of the first half of the transistor Ti is connected to the base of the second transistor Ta through the fifth capacitor Cs, while the source of the first half of the transistor Ti is connected to the zero potential point through the seventh resistor R7. The collector of the second transistor Ta is connected to the base of the third transistor Tj, and its emitter directly to the zero potential point. The emitter of the third transistor Tj is connected to the base of the second transistor through the strange resistor Rt, and through the tenth resistor Ru it is connected to the zero potential point. The negative pole of the power source is connected to the drain of the first field transistor Ti through the sixth resistor Rt, to the collector of the second transistor Ta through the eighth resistor fy, and it is connected directly to the collector of the third transistor Ts. The selective invention of the bridge comprises a first capacitor. Ci connected to the first resistor Ri and the second capacitor Ca, which is connected in series with the second resistor Ra and the third resistor R3, to which a third capacitor Ca is connected in parallel, the first capacitor Ci and the first resistor Ri form the correction circuit Low-frequency season. The gate of the first field-effect transistor Ti is connected to the connection point of the second resistor Ra with the third resistor R3 and the third kcmdesator C ». The connection point of the third capacitor Ci to the third resistor R3 and the first resistor Ri is connected to the zero potential point. The aperiodic line of the bridge comprises a fourth capacitor C4 connected in series with the fourth regulated resistor R4 and the fifth adjustable resistor Rs, the point of which is The connection of the fourth resistor R4 to the fifth resistor Rs is connected to the source of the first field-effect transistor Ti, and the fifth resistor Rs with its second end is connected to a point with a zero potential. The connection point of the selective link of the bridge and the aperiodic branch is that is, the connection point of the first capacitor Ci and the fourth capacitor C4 is connected to the emitter of the third transistor Ts, which is the output of the generator circuit. The corrective circuit, which is the first capacitor Ci and the first resistor Ri, introduces to the selective branch of the Wien bridge a phase shift equal to the value of the amplifier phase shift. The value of the time constant of the correction circuit R1C1 should be equal to the time constant of the amplifier together with the aperiodic coupling system for the average operating point of the fourth element resistance circuit. Ri and the fifth resistor Rs for the lowest frequency range, the final selection of the correction circuit being indicated by individually selecting the value of the first resistor Ri. 25 PL PL