Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1972 65303 KI. 47 b, 33/20 MKP F16 c 33/20 UKD CZYTELNIA Urzedu Patentowego Pilski*) Izmmiw! q litotj Twórca wynalazku: Stanislaw Brzezinski Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Obróbki Plastycznej, Poznan (Polska) Panewka cienkoscienna segmentowa z tworzyw termoplastycznych Przedmiotem wynalazku jest ulepszenie panewki cienkosciennej segmentowej z tworzyw termopla¬ stycznych wedlug patentu glównego nr 57610.Patent glówny nr 57610 dotyczy konstrukcji pa¬ newki cienkosciennej segmentowej z tworzyw ter¬ moplastycznych, której segmenty sa umiejscowio¬ ne w obudowie lub na wale lozyskowym i posia¬ daja mozliwosc zmian dlugosci i szerokosci zalez¬ nie od parametrów pracy lozyska.Segmenty posiadaja profilowe zgrubienia, które umiejscowione z luzem w wybraniach obudowy lozyska, lub walu lozyskowego ustalaja poszczegól¬ ne segmenty w tym elemencie. Zakres stosowal¬ nosci panewek cienkosciennych segmentowych jest jednak uzalezniony od wlasnosci samego tworzy¬ wa, a tym samym ograniczony jego wlasnosciami wytrzymalosciowymi, termicznymi i fizycznymi.Np. stosunkowo niskimi wlasnosciami mechanicz¬ nymi, mieknieniem w miare wzrostu temperatury, slaba odpornoscia na wyzsze trwale napiecia sta¬ tyczne i drgania dynamiczne, tendencja do pel¬ zania, niskim przewodnictwem cieplnym, mozli¬ woscia lokalnego stopienia lub przegrzania. Zja¬ wiska te wystepuja w trudnych warunkach pracy lozyska, to znaczy przy duzych obciazeniach, du¬ zych predkosciach, wysokiej temperaturze otocze¬ nia, szczególnie przy ograniczonym smarowaniu i chlodzeniu. Powyzszych wad nie eliminuja inne znane zabiegi majace na celu wzmocnienie lub po¬ tanienie tworzywa przez wprowadzanie do two- 2 rzywa dodatków i wypelniaczy w postaci proszków i wlókna szklanego cietego.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci. Cel ten zostal osiagniety dzieki 5 temu, ze jako element wzmacniajacy tworzywo w panewce zostalo zastosowane zbrojenie w postaci siatek, drutów, wlókien, tkanin lub tasm perforo¬ wanych albo profilowanych. Rodzaj zbrojenia i ma¬ terialu na zbrojenie dobierany jest w zaleznosci io od przeznaczenia panewki i potrzeby podwyzszenia okreslonych wlasnosci wytrzymalosciowych, ter¬ micznych lub uzytkowych segmentów panewki. Na przyklad dla zastosowan nie wymagajacych zwiek¬ szonego odprowadzenia ciepla przez panewke, zbro- 15 jenie moze byc wykonane z materialów niemeta¬ lowych. Grubosc i typ zbrojenia jest obliczana metodami wytrzymalosciowymi lub ustalana do¬ swiadczalnie. Zbrojenie moze byc usytuowane w srodku panewki lub czesciowo moze nie byc po- 20 kryte tworzywem.Zbrojenie osadzone zostaje w tworzywie w trak¬ cie wykonywania panewki lub pólproduktu na panewki, typowymi technologiami przetwórstwa tworzyw sztucznych np. przez wtryskiwanie, wy- 25 tlaczanie, prasowanie, lub tez technologiami spe¬ cjalnymi jak np. natryskiwanie, napylanie, ma¬ czanie, zawalcowanie. Panewki ze zbrojeniem moga byc wykonane w postaci cienkosciennych segmen¬ tów o wymaganych wymiarach, lub tez wycinane 30 z plyt lub tasm o odpowiedniej grubosci. Ewen- 653033 tualne kalibrowanie na grubosc lub uzyskanie po¬ trzebnych zeberek moze byc wykonane metodami obróbki plastycznej na zimno lub goraco.Korzysci wynikajace z zastosowania wynalazku polegaja na zwiekszeniu trwalosci segmentów pa¬ newkowych oraz na rozszerzeniu zakresu ich sto¬ sowania równiez dla duzych lozysk, duzych obcia¬ zen statycznych i dynamicznych, duzych pred¬ kosci obwodowych dla pracy w podwyzszonych temperaturach oraz dla ulozyskowania elementów precyzyjnych o zmniejszonych luzach lozyskowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok boczny umiejscowienia segmen¬ tów wzmocnionych zbrojeniem w obudowie lozy¬ ska, fig. 2 — widok boczny umiejscowienia na wale segmentów panewki wzmocnionych zbroje¬ niem, fig. 3 — przekrój lozyska, w którym segmen¬ ty spelniaja role prowadnic, fig. 4 — przekrój lo¬ zyska z zastosowaniem dwu odmian segmentów, a fig. 5 do 16 — przyklady zastosowanych zbrojen w segmentach o róznym ksztalcie i z róznymi profilami zgrubien.Jak uwidoczniono na fig. 1, w obudowie lozy¬ ska 1 miedzy walem 2 umiejscowione sa segmenty panewkowe 3, ze zbrojeniem 4 w postaci np. siat¬ ki metalowej, posiadajace profilowe zgrubienia 5, ustalajace segmenty 3 przez usytuowanie zgrubien 5 w wybraniach 6 obudowy lozyska 1. Wybrania 6 sa wieksze od zgrubien segmentów 3, a tym sa¬ mym moga spelniac role takze rowków smarow¬ niczych. Segmenty 3 posiadaja po jednym zgru¬ bieniu "osadzonym zaleznie od kierunku obrotu walu 2. Odstep miedzy segmentami 3 umozliwia zmiane ich dlugosci, a wielkosc odstepu ustala sie droga obliczen w zaleznosci od parametrów pracy lozyska. Droga obliczen ustala sie takze potrzebny luz na szerokosci segmentu dla umozliwienia zmia¬ ny szerokosci tego segmentu w kierunku poosio¬ wym.Na fig. 2 uwidoczniono segmenty 3 ze zbrojeniem 4, z dwoma podluznymi profilowymi zgrubienia¬ mi 5, umiejscowionymi w wybraniach 6 walu 2.Obudowa lozyska 1 posiada powierzchnie slizgowa wspólpracujaca z segmentami 3. Zastosowanie segmentów 3 z dwoma podluznymi zgrubieniami 5 zapewnia takie same warunki pracy przy dwu¬ kierunkowych obrotach walu 2. Wybrania 6 na wale 2 spelniaja role zaczepów dla segmentów 3 i role rowków smarnych, a obliczona wielkosc od¬ stepu miedzy segmentami 3 umozliwia zmiane ich dlugosci podczas pracy lozyska. 65303 4 Fig. 3 przedstawia przyklad zastosowania seg¬ mentów 3, ze zbrojeniem 4, posiadajacych profi¬ lowe zgrubienia 5, które obejmuja podstawowy element lozyska np. obudowe 1 i stanowia panew- 5 ke slizgowa dla drugiego elementu lozyska np. wa¬ lu 2. Zastosowanie segmentów 3 wedlug podanego przykladu odnosi sie równiez, gdy wal 2 jest nie¬ ruchomy, a obraca sie lub przesuwa obudowa 1, a takze gdy segmenty panewkowe 3 przylegaja do io powierzchni nie okraglych, lecz plaskich lub pro¬ filowanych i spelniaja role prowadnic. Na fig. 4 uwi¬ doczniono segmenty 3 ze zbrojeniem 4, z profilo¬ wymi zgrubieniami 5 opierajacymi sie o obudo¬ we 1 lub usytuowanych w wybraniach 6. Segmen- 15 ty 3 stanowia panewki slizgowe dla walu 2.Fig. 5 do 16 przedstawiaja niektóre przyklady zbrojen 7, 8, 9, 10 w segmentach 3 o róznym ksztal¬ cie i z róznymi profilami zgrubien 5, przeznaczo¬ nych dla lozysk promieniowych, oporowych lub 20 prowadnic. Segmenty 3 moga byc wykonane jakQ plaskie i doginane przy montazu lub wykonane na gotowo zgodnie z wymiarem lozyska. Segmen¬ ty zbrojone moga byc wykonane równiez bez zgru¬ bien — o ile pozwalaja na to warunki pracy lozy- 25 ska. Przykladowe zbrojenia w segmentach sa w postaci siatek o drobnych oczkach 7, lub duzych oczkach 8, lub w postaci drutów 9 lub tasmy per¬ forowanej albo profilowanej 10.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tyl- 20 ko do opisanych szczególowo i przedstawionych na rysunku przykladów jego wykonania, lecz obej¬ muje równiez stosowanie oddzielnie pojedynczych jego cech, ich kombinacji lub odmian opisanych propozycji, jezeli dotycza podstawowej istoty wy- 35 nalazku glównego lub dodatkowego. PL