Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.Y.1972 64745 KI. 65 a, 49/00 MKP B 63 b, 49/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Piotr Kolakowski, Alfred Matelski, Andrzej Roubo Wlasciciel patentu: Centrum Techniki Okretowej, Gdansk (Polska) Urzadzenie do stawiania i wybierania plywajacych znaków nawi¬ gacyjnych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sta¬ wiania i wybierania plywajacych znaków nawiga¬ cyjnych, na przyklad boi lub wiech morskich zwlaszcza na okretach hydrograficznych.Znane sa obecnie urzadzenia do stawiania i wy¬ bierania, boi hydrograficznych dokonywane w pio¬ nowej pozycji boi, polegajace na zawieszeniu boi na zurawiu bomowym jednohakowym, przy czym wybieranie boi odbywa sie poprzez mocowanie za¬ wiesia do boi przez marynarza wychodzacego na boje. Wyrzucenie kotwicy boi za burte dokonywa¬ ne jest najczesciej za pomoca zurawia bomowego lub recznie.Wymienione znane urzadzenia do stawiania i wy¬ bierania boi hydrograficznych utrudniaja wykony¬ wanie tych czynnosci, szczególnie przy wzburzo¬ nym morzu, co jest wynikiem znacznego wahania sie boi, a ponadto stanowia duze niebezpieczenstwo dla marynarzy w czasie mocowania zawiesi do boi na wodzie, jak równiez sam przebieg stawiania boi i wybierania odbywa sie w czasie stosunkowo dlu¬ gim.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie konstrukcji urzadzenia pozwalajacego na mecha¬ niczne i czesciowo zautomatyzowane stawianie i wybieranie boi hydrograficznych oraz zapewnie¬ nie bezpieczenstwa dla obslugujacych to urzadze¬ nie, szczególnie przy wzburzonym morzu, jak rów¬ niez pozwalajacego na sprawne przeprowadzenie procesu stawiania i wybierania boi. 25 30 Dla osiagniecia tak postawionego zadania opra¬ cowano urzadzenie skladajace sie ze zdalnie stero¬ wanego mechanizmu zrzutowego kotwic, hamulca mimosrodowego, chwytaka liny, stopera szczeko¬ wego, stopera lancuchowego, lancucha manewrowe¬ go zakonczonego hakiem dwuroznym, ukladu rolek, odbijaczy gumowych, odpowiednich zawiesi, a po¬ nadto wykorzystano na czas pracy urzadzenia istniejacy na okrecie kabestan i dwuhakowy dzwig okretowy.Urzadzenie moze byc stosowane do stawiania i wybierania pelnomorskich znaków nawigacyjnych o znacznych wymiarach gabarytowych i ciezarze wlasnym w róznych warunkach pogodowych, co znalazlo praktyczne potwierdzenie w szerokim za¬ kresie prób morskich, jakim poddano urzadzenie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z góry na calosc urzadzenia w fazie przygotowania do stawiania boi, fig. 2 przed¬ stawia widok z boku na calosc urzadzenia w fazie stawiania boi, fig. 3 przedstawia widok z góry na calosc urzadzenia w fazie stawiania boi, fig. 4 przedstawia widok z góry na calosc urzadzenia w fazie wybierania boi, fig. 5 przedstawia widok z boku na boje i górna czesc dzwigu okretowego w fazie wybierania boi przed zmiana polozenia boi z pozycji pionowej na pozioma, fig. 6 przedstawia boje z osprzetem, fig. 7 przedstawia szczegól dwu¬ roznego haka lancucha manewrowego, fig. 8 przed- 64 7453 64 745 4 stawia widok z boku na mechanizm zrzutowy, fig. 9 przedstawia ogólny widok chwytaka liny, a fig. 10 przedstawia jeden zestaw ukladu rolek w widoku z boku.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera lancuch manewrowy 3 polaczony poprzez lancuch kotwicz¬ ny 4 z kotwica 5, a z drugiej strony poprzez hak dwurozny 32, skladajacy sie z rogu malego 35, ro¬ gu 36 z zapadka 37, z zaczepem 34 znajdujacym sie na boi 1, odbijacze gumowe 11 zakladane na burte w rejonie stawiania lub wybierania boi 1, uklad rolek 12 umocowanych na burcie, a skladajacy sie z co najmniej jednej rolki poziomej 46 i co naj¬ mniej jednej rolki pionowej 47, zdalnie sterowany mechanizm zrzutowy 13 umieszczony przy burcie, a skladajacy sie z pochylni 38, rolek 39 pazura oporowego 40 i silowników 41, chwytak liny 31, skladajacy sie z drazka 42, kleszczy 43, sprezyny 44 i linki 45, hamulec mimosrodowy 9 z linka przy¬ trzymujaca 10, stoper lancuchowy 19.Stawianie boi na wode dokonuje sie w nastepu¬ jacy sposób. Mocuje sie do burty statku odbija¬ cze 11, uklada sie na pokladzie lancuch kotwiczny 4, mocuje sie przy mechanizmie zrzutowym 13 line 16, ustawia sie kotwice 5 na mechanizm zrzutowy 13 i przymocowuje sie ja lina 16. Zabezpiecza sie lancuch kotwiczny 4 boi lina 15, podlacza sie lan¬ cuch kotwiczny 4 do kotwicy 5 boi i przeprowadza sie lancuch 4 poprzez uklad rolek 12. Nastepnie przewleka sie przez górne ucho boi 1 zawiesie 26, zaklada sie na dolny koniec boi 1 zawiesie 27, mo¬ cuje sie do górnej i dolnej czesci boi 1, odciagi li¬ nowe 7 i przewleka sie obiegowo dwie cumy 8 po¬ przez górne ucha boi 1. Lancuch kotwiczny 4 laczy sie z lancuchem przybojowym 2 i lancuchem ma¬ newrowym 3.Na dolny hak 30 okretowego dzwigu 14 zaklada sie zawiesia 26 i 27 i podciaga sie hak 30 do na¬ ciagniecia zawiesi 26 i 27, przy czym górny hak 29 jest maksymalnie podciagniety do góry. Zwalnia sie z lozy 25 zamocowanie boi 1, a w odpowiedniej odleglosci od boi 1 mocuje sie lancuch 4 za pomo¬ ca liny 10 do hamulca mimosrodowego 9. Pracujac dolnym hakiem 30 unosi sie poziomo boje 1, utrzy¬ mujac ja równolegle do burty statku za pomoca odciagów linowych 7 przelozonych przez rózki 24.Nastepnie usuwa sie loza 25, przeklada sie lancuch 2 przez uklad rolek 12, wystawia sie boje 1 za bur¬ te statku, przy czym utrzymuje sie boje 1 równo¬ legle do burty odciagami 7, przytrzymujac jedno¬ czesnie obie cumy 8. Pracujac dolnym hakiem 30 opuszcza sie boje 1 na wode.Mocuje sie boje 1 do burty statku cumami 8 przelozonymi przez przewloki 21 i oblozonymi na pacholku 20. Dodatkowo mocuje sie górna czesc boi 1 odciagiem linowym 7 przelozonym przez przewlo¬ ki 21 i oblozona oboma koncami na rozkach 24.Opuszcza sie dolny hak 30 zwalniajac tym samym polaczenie dolnego zawiesia 27 i dolnego odciagu 7 od dolnego konca boi 1. Zdejmuje sie jeden koniec górnego zawiesia 26 z dolnego haka 30 i podnoszac go w góre zwalnia sie polaczenie górnego zawiesia 26 z górnym uchem boi 1. Przechodzi sie statkiem na miejsce stawiania boi 1 na sygnal nawigatora uruchamia sie mechanizm zrzutowy 13, po czym nastepuje wyrzucenie kotwicy 5 do wody, przy czym w odpowiednim momencie, przed calkowitym wypuszczeniem lancucha kotwicznego 4 zwalnia sie hamulec mimosrodowy 9. Zwalnia sie i zdejmuje sie obie cumy 8 i górny odciag linowy 7 i opuszcza sie pochylnie 38 mechanizmu zrzutowego 13. Od¬ chodzi sie statkiem od boi i zdejmuje sie odbija¬ cze 11.Wybieranie boi odbywa sie analogicznie w od¬ wrotnej kolejnosci, przy czym w procesie wybiera¬ nia dodatkowo wykorzystuje sie istniejacy na okre¬ cie kabestan 6, przewloke jednorolkowa 23, stoper 17, line pomocnicza 18, zawiesie górne 28, linke 22 i 33 stoper lancuchowy 19 oraz chwytak liny 31. PL